Geneeskrachtige kruiden: D

Deze pagina toont een lijst met geneeskrachtige ofwel medicinale planten waarvan de Latijnse namen met een 'D' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn, net als in het algemene lexicon, te bereiken via het horizontale link-alfabet dat direct boven en onder de tabel is geplaatst.
ABC • D • EFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ
Latijnse naam: Nederlandse naam en bijzonderheden:
Daemonorops draco Drakenbloedpalm. Het hars (Resina draconis) uit de vruchten (Fructus) blijkt bruikbaar te zijn.
Daphne laureola Zwart peperboompje. De bast (Cortex) van dit boompje uit de Peperboompjesfamilie (Thymelaeaceae) kan toegepast worden.
Daphne mezereum Peperboompje. Men noemt de Daphne mezereum, naast Peperboompje, ook wel Rode peper. De bast (Cortex mezerei) en de felrode bessen (steenvrucht) kunnen worden gebruikt. De bast bevat het glycoside daphnine en de alkaloïde mezerine (giftig). Beide stoffen blijken de doorbloeding van de huid te activeren, hebben een prikkelende werking en veroorzaken blaren bij langdurig gebruik. Van daphnine gaat eveneens een hallucinerende werking uit. Er kan van het Peperboompje een smeersel en vloeibare zalf (liniment of linimentum) dan wel zalf (unguentum) bereid worden. Er bestaat tevens een homeopathische tinctuur van dit kruid. De Daphne mezereum is niet geschikt voor zelfmedicatie.
Datura arborea Grote doornappel. De plant dankt zijn naam aan de met stekels bezette vrucht. Men gebruikt de gehele plant (Herba).
Datura stramonium Doornappel. Andere namen voor de Datura stramonium zijn: Dolappel, Dolkruid, Duivelskruid en Wonderboom. De plant dankt zijn naam aan de met stekels bezette doosvrucht. De bladeren (Folia) en zaden (Semen) van dit kruid kunnen toepassing vinden. Men noteert als werkzame stoffen onder andere atropine, hyoscyamine en scopolamine (allen tropaan alkaloïden). Verder nog vluchtige ofwel etherische olie. Deze stoffen in de Doornappel blijken een hallucinerend en krampstillend effect te sorteren. Het kruid wordt voor de farmaceutische industrie gekweekt en in de homeopathie bereidt men er een tinctuur van. Voor zelfmedicatie is de Datura stramonium niet geschikt.
Daucus carota ssp. sativus Peen. Deze Peen, het is de gekweekte vorm, dankt zijn oranje kleur aan een hoog gehalte caroteen. Andere namen voor deze Daucus carota: Boterpeen, Gele wortel, Moorpee, Paardewortel, Pee, Rode wortel, Wilde wortel en Wortel. Zie ook de Wilde peen hier vlak onder.
Daucus carota ssp. sylvestris Peen, meer precies de Wilde peen met een oneetbare en taaie wortel die wit van kleur is. De verse bladeren (Folia), wortel (Radix) en zaden (Semen) kunnen worden toegepast. De werkzame bestanddelen die men noemt zijn anorganische zouten, carotenoïden, daucine (een alkaloïde), pectine, provitamine A, suikers, vitaminen van de B-groep en vitamine C. Carotenoïden worden geacht het zicht in het donker en de schemering te bevorderen en tevens van belang te zijn voor de scherpte van het zien (gezichtsscherpte en gezichtsvermogen). Andere eigenschappen van het kruid die genoteerd worden zijn: maagversterkend, urinedrijvend (diureticum) en wormdrijvend (vermifugum).
Delphinium ajacis Ridderspoor. Een andere naam voor de Delphinium ajacis is Consolida ambigua. Het kruid blijkt in vroeger tijden gebruikt te zijn voor het behandelen van wonden. De Delphinium ajacis wordt meestal als tuinplant gekweekt.
Delphinium consolida Wilde ridderspoor. Men noemt deze Delphinium consolida ook wel Consolida regalis, Schoentjes of Veldridderspoor. Men gebruikt de bloeiende plant (Herba), bloemen (Flores) en zaden (Semen). Als werkzame bestanddelen worden o.a. aconietzuur, alkaloïden, delfinine (een glycoside) en vette olie (Oleum) genoemd. Gebruik deze Wilde ridderspoor niet voor zelfmedicatie.
Delphinium staphisagria De Delphinium staphisagria is nauw verwant aan de Delphinium consolida.
Dendranthema x grandiflorum Chrysant. In China worden de koppen van de bloemen gebruikt, deze heten 'Ju Hua'. De smaak is scherp, zoet en bitter.
Dendrobium officinale Dendrobium-orchidee. De Chinezen noemen dit kruid 'Shi Hu'. Men past de stengel van de plant toe, de smaak is zoet en licht zout.
Descurainia sophia Sofiekruid. Andere namen voor de Descurainia sophia zijn: Fiekruid, Fijnbladige raket en Vuurkruid. Toepassing vinden: de hele plant (Herba) en zaden (Semen), maar niet de wortel. Als de werkzame bestanddelen worden mosterdolieglycosiden genoemd. Eigenschappen zoals samentrekkend (een adstringens), wondhelend en wormdrijvend (vermifugum) worden genoemd. Een gezichtsmasker, gemaakt van de fijngestampte bladeren van het kruid, blijken zeer geschikt om de huid te verzorgen (schoonheidsbehandeling). De zaden hebben een scherpe smaak.
Dianthus deltoides Zwolse anjer.
Dictamnus albus Vuurwerkplant. De medisch gebruikte delen: het kruid (Herba) en de wortel (Radix). In de homeopathie bereidt men een tinctuur uit de verse bladeren van de plant. De tinctuur blijkt wel voorgeschreven te worden bij verstoppingen en aandoeningen van gynaecologische aard. Als werkzame stoffen in de wortel noemt men onder andere het alkaloïde dictamine, bitterstoffen en etherische ofwel vluchtige olie. Andere nog genoemde eigenschappen van het kruid zijn het bevorderen van de spijsvertering, een laxerende (een laxans of purgatief), urinedrijvende (diureticum), winddrijvende (carminativum) en wormdrijvende (vermifugum) werking. Het alkaloïde dictamine blijkt een samentrekkende werking op de spieren van de baarmoeder uit te oefenen. Klieren bedekken de hele Vuurwerkplant. De olie daarin scheidt een doordringende geur af. De zeer vluchtige olie is brandbaar, vandaar het 'vuurwerk' in de naam van het kruid.
Digitalis ambigua Grootbloemig vingerhoedskruid. Een andere naam voor de Digitalis ambigua is Digitalis grandiflora.
Digitalis grandiflora Grootbloemig vingerhoedskruid. De bloemen van het kruid hebben qua vorm wel wat weg van een vingerhoed, vandaar... De bladeren (Folia) kunnen geneeskrachtig toegepast worden. Als werkzame bestanddelen worden onder andere cardenoliden zoals lanatosiden en purpurea glycosiden genoteerd. Deze stoffen blijken nogal giftig te zijn maar kunnen worden ingezet als medicatie voor klachten aan het hart (cardiogene glycosiden of hartglycosiden). Zie ook bij de Digitalis lanata en Digitalis purpurea hieronder.
Digitalis lanata Wollig vingerhoedskruid. Men gebruikt de bladeren (Folia) van de plant. Werkzame bestanddelen zijn cardenoliden - waaronder de lanatosiden A, B en C - digitoxine, digoxine, fenolglycoside, flavonoïde, pregnaanglycoside en steroïdsaponine. Voor de farmacie wordt ook deze soort Digitalis op het veld verbouwd. Zie ook de Digitalis grandiflora hierboven en Digitalis purpurea hieronder.
Digitalis purpurea Vingerhoedskruid. Andere namen voor de Digitalis purpurea zijn: Elizabethskruid, Gewoon vingerhoedskruid, Rood vingerhoedskruid, Slangebloem en Vingerhoed. Van deze soort Digitalis worden ook de bladeren (Folia digitalis) gebruikt. Werkzame stoffen die genoteerd worden zijn cardenoliden waaronder purpureaglycoside A, digitoxine, fenolglycoside, flavonoïde, gitaloxine, gitoxine, looistoffen, organische zuren, pregnaanglycoside, slijmstoffen en steroïdsaponine. In de geneeskunde is het kruid bekend onder de naam 'digitalis' en wordt als veldgewas verbouwd ten dienste van de farmaceutische industrie. De bladeren en de glycosiden die daaruit geïsoleerd worden blijken een sterke urinedrijvende werking (diureticum) te bezitten. Zie ook de Digitalis grandiflora en Digitalis lanata hierboven.
Dimocarpus longan Longan. Andere namen voor de Dimocarpus longan zijn: Drakenoog, Euphoria longan, Euphoria longana, Lungan en Nephelium longana. Dit kruid wordt in China 'Long Yan Rou' genoemd. Men gebruikt de kleine bruingekleurde vruchten. De vrucht bezit een harde schil en groen vruchtvlees. In het vruchtvlees zit een flinke zwarte pit (zaad), deze zou doen denken aan een drakenoog. De vruchten (Fructus) hebben een zoete smaak.
Dioscorea opposita Chinese yam of Chinese broodwortel. In China wordt dit kruid 'Shan Yao' genoemd. De letterlijke vertaling hiervan blijkt Bergkruid te zijn. Men gebruikt er de wortel, de Rhizoma Dioscoreae oppositae en de genoemde smaak is zoet. Shan Yao wordt tezamen met verschillende andere kruiden (kruidenformule) toegepast om allerlei gezichts- en oogkwalen te behandelen. Kwalen zoals nachtblindheid, bijziendheid, degeneratie van de gezichtszenuwen, hoornvliesontsteking, droge ogen, troebel of wazig zicht. Men noemt tevens een formule die heel geschikt blijkt te zijn tegen de chronische reumatische aandoeningen en pijn in de onderste helft van het lichaam zoals in de heup, lage rug en onderste ledematen (extremiteiten). Dit door zwakte van de Nier met als type Koude, Vocht, Warmte of Wind. Als onderdeel van weer een andere kruidenformule wordt onder andere een verbetering van een lichte vorm van suikerziekte, leverbeschermende eigenschappen en een verlagende werking op de bloedsuiker gemeld. Shan Yao wordt ingedeeld onder de toniserende kruiden, dit zijn middelen met een versterkende werking ofwel tonica, het onderscheidt zich als tonicum voor de Qi.
Dipsacus fullonum Wilde kaardebol. De Dipsacus fullonum wordt ook Kanneboender of Venusbekken genoemd. Men gebruikt de wortel (Radix) van deze plant. Werkzame bestanddelen die men noteerd zijn anorganische zouten en glycosiden. Eigenschappen van dit stekelige kruid blijken bloedzuiverend, het opwekken van de eetlust, urinedrijvend (diureticum) en zweetdrijvend (diaphoreticum, hidroticum of sudoriferum) te zijn.
Dipsacus japonicus Japanse kaardebol. In China wordt de wortel ofwel Radix Dipsaci van deze plant toegepast. De Chinese naam van het kruid is 'Xu Duan'. Het is één van de kruiden die Vochtigheid en Wind doen verdrijven en werkzaam tegen reumatische kwalen zijn (antireumatisch).
Dipteryx odeorata Tonca. Van dit kruid past men de rijpe zaden (Semen) toe.
Dorema ammoniacum Ammoniacum. Van deze plant gebruikt men de hars (Resina).
Drosera rotundifolia Ronde zonnedauw. Men noemt deze vleesetende (insecten) Drosera rotundifolia ook wel Kleine zonnedauw, Meerkruid en Vliegenvangertje. Drosera als naam van het geslacht blijkt afgeleid te zijn van het Griekse woord 'drosos', wat dauw betekent. Drosos verwijst dan naar de insekten vangende druppels die wat aan dauwdruppels doen denken. Toepassing vinden alle bovengrondse delen van de plant, ofwel het kruid (Herba droserae). Dit kan gedroogd of vers zijn. Werkzame bestanddelen zijn enzymen, flavonoïden, glycosiden, looistof, derivaten van naftochinon en vitamine C. Als eigenschappen van het kruid worden hoeststillend, kalmerend (sedativum) en krampstillend (spasmolytisch) genoteerd. Het is zodoende nuttig inzetbaar bij astma (astma bronchiale), bronchitis, kinkhoest (hevige hoest of pertussis), prikkelhoest en spastische hoest. Drosera rotundifolia kan in een aantal supplementen, samen met andere kruiden, toegepast worden bij het behandelen van droge hoest, nachtelijke hoest, kortademigheid, piepende hoest, prikkelhoest en rokershoest. Het kruid wordt naast het gebruik in de natuurgeneeskunde tevens in een homeopathische tinctuur toegepast.
Dryas octopetala Dryas. Van deze kleine plant uit de Rozenfamilie (Rosaceae) past men alleen de op het eikenblad gelijkende bladeren (Folia) toe. Als werkzame bestanddelen worden anorganische zouten en looistof genoemd. De genoteerde eigenschappen van het kruid zijn aansterkend, bevordering van de spijsvertering (digestief of digestivum) en een samentrekkende werking (adstringens).
Dryopteris filix-mas Mannetjesvaren. Andere namen voor deze Dryopteris filix-mas: Adderruit, Aspidium filix-mas, Bosvaren en Wormvaren. De bladeren (Folia) en de wortelstok (Radix of Rhizoma filicis) vinden toepassing. De werkzame bestanddelen blijken filmaroneen, floroglucine, looistoffen, oliehoudende hars en zetmeel te zijn. Mannetjesvaren wordt reeds lang toegepast als middel tegen darmparasieten, met name bij lintwormen. Naast de wormdrijvende werking (een vermifugum) wordt tevens een wondreinigend effect genoemd. Het is geen kruid voor zelfmedicatie, een hoge dosis blijkt giftig!
ABCDEFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ