Verklarende woordenlijst: C

Op deze pagina een tabel die afkortingen, medische termen en een aantal moeilijke woorden verklaart. Deze vinden hun toepassing in de biochemie, reguliere-, alternatieve-, additieve- en complementaire geneeskunde. In deze tabel staan alle woorden die met een 'C' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn te bereiken via het horizontale link-alfabet direct boven en onder de tabel.

Afkorting of woord:	Verklaring:
C	1: Cytidine. 2: Het symbool voor Celsius, een eenheid van temperatuur. 3: Cervicale wervel of halswervel. 4: Het aminozuur cysteïne. 5: Cytosine. 6: Symbool voor het koolstof, carbon of carboneum element (periodiek systeem).
Ca	Symbool voor het calcium element uit het periodiek systeem.
CA	Carboanhydrase.
CAB	Catheter geassocieerde bacteriëmie.
CABG	Coronairarterie-bypasstransplantatie.
CAC	Codex Alimentarius commissie.
CAD	Consultatiebureau voor alcohol en drugs.
Cadmium	Het giftige metaal cadmium kan chronische bronchitis en beschadiging van de nierbuisjes (tubuli) veroorzaken.
Caecaal	Met betrekking tot de blindedarm of caecum.
Caecum	De blinde darm, het begin van de dikke darm of colon. Het wormvormig aanhangsel of appendix zit hier aan vast.
Caecus	Blind of blind eindigend.
Cafeïne	Een alkaloïd wat in koffiebonen en thee voor komt.
Cafestol	Een koffieboon bevat vet, cafestol is er één van. Dit koffievet verhoogt de cholesterol-spiegel. Je krijgt hiervan het meeste binnen door gekookte koffie, waarbij de gemalen koffie naar de bodem zinkt, te drinken. Senseo en ouderwets koffie zetten bevat veel minder van deze stof. Het papieren filter houdt het grotendeels tegen.
CAG	1: Code voor de aanprijzing van gezondheids-producten. 2: Complementaire en alternatieve gezondheidszorg. 3: Complementaire en alternatieve geneeswijzen. 4: Coronaire angiografie. Met behulp van de CAG, wat ook wel hartkatheterisatie wordt genoemd, worden door middel van röntgenstraling en contrastmiddelen de bloedvaten van het hart in beeld gebracht. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door een cardioloog, geassisteerd door een verpleegkundige en röntgenlaborant. Voor dit onderzoek moet de patiënt in een ziekenhuis worden opgenomen.
CAH	Chronische agressieve of actieve hepatitis.
CAHAG	COPD en astma huisartsen advies groep.
CAHZ	Coronaire atherosclerotische hartziekten.
CAI	1: Catheter geassocieerde infectie. 2: Klinische activiteitsindex.
CAKBZ	Centraal administratiekantoor bijzondere zorgkosten.
Cal	Calorie, eenheid van warmte of de voedingswaarde van een product (is verouderd).
Calcaneum of calcaneus	Hielbeen.
Calciëmie	1: Als hypercalciëmie; teveel calcium in het bloed. 2: Als hypocalciëmie; te weinig calcium in het bloed.
Calciferol	Vitamine D.
Calcium	Symbool is 'Ca'. Wordt ook wel gewoon kalk genoemd. Calcium is een voor het lichaam onmisbaar element wat met de juiste hoeveelheid in het bloed aanwezig moet zijn.
Calicivirus	Een subgroep van de picornavirussen.
CALLA	Gewoon acute lymfatisch leukemie antigeen.
Callositas	Een plaatselijke verdikking der hoornlaag van de opperhuid: eelt of eeltplek.
Calorie	1: De voedingswaarde van een product (is verouderd). 2: De benodigde hoeveelheid warmte om 1 gram water 1 graad Celcius te verwarmen. 1 calorie = 4,187 Joule. Deze eenheid is verouderd.
Calprotectine	Calprotectine is een eiwit of proteïne wat een paar mineralen bindt. Bij ontstekingen in de darm wordt er een verhoogde waarde van dit eiwit gemeten.
CAM	1: Complementaire en alternatieve geneeskunde. 2: Chorio-allantoïs membraan. 3: Cel- of cellulair adhesiemolecuul. CAM's zijn een groep eiwitten uit de immunoglobuline-supergenfamilie die betrokken zijn bij de adhesie tussen cellen.
cAMP	Cyclisch adenosine-monofosfaat.
Campylobacter	Een bacteriegeslacht dat voornamelijk infecties van het spijsverteringskanaal teweegbrengt.
Candida albicans	Zie candidiasis.
Candidemie	Wanneer er virulente Candida albicans in het bloed wordt aangetroffen.
Candidiasis of candidose	De door Candida albicans veroorzaakte schimmelinfectie van slijmvliezen.
CAP	Kataboliet-genactivator-proteïne.
CAPD	Continue ambulante peritoneaal dialyse.
CAR	Cliënten advies raad.
CARA	Chronische aspecifieke respiratorische of respiratoire aandoeningen. Afkorting voor allergische, bacteriële, hyperreactieve en virale aandoeningen van de slijmvliezen der ademhalingsorganen.
Carbo	Kool, er bestaat dierlijke en plantaardige kool.
Carbonaat	Koolzuurzout.
Carcinogeen	Kanker verwekkende stof of kankerverwekkend.
Carcinoom of carcinoma	Kanker, kwaadaardig woekergezwel van huid, klierweefsel of slijmvlies.
Cardio-	Wordt in samenstellingen gebruikt; met betrekking tot het hart.
Cardioloog	Een arts die gespecialiseerd is op het gebied van hart- en vaatziekten.
Cardiomegalie	Een hartvergroting.
Cardiovasculair	Het betrekking hebben op vaten en hart.
CARIM	Cardiovasculair onderzoek instituut Maastricht.
Carminativum	Een windverdrijvend middel wat wordt toegepast bij de ophoping van gassen in het darmkanaal.
Carnitine	Een onmisbaar aminozuur.
CAS	1: Centrale anticholinerge syndroom. 2: Congenitaal adrenogenitaal syndroom.
CASA	Centra voor anticonceptie, seksualiteit en abortus. De CASA is een landelijke organisatie die hulp biedt op het gebied van geboorteregeling en seksuele gezondheidszorg. CASA Nederland is in 2003 ontstaan uit het samengaan van 5 abortusklinieken en 3 Rutgershuizen. In 2005 is besloten om de naam CASA voor alle centra in te voeren. Bij de verschillende CASA-vestigingen kunt u terecht voor: abortus, abortuspil, advies over anticonceptie; piladvies, en nuvaring, plaatsen van spiralen of hormoonspiralen en implanon, sterilisatie, SOA-onderzoek, kortdurende seksuologische therapie, seksuele vragen en problemen. Het aanbod kan echter per CASA vestiging verschillend zijn.
Caseïne	Een op eiwit gelijkend bestanddeel van melk. We vinden het in zowel geitenmelk als koemelk. Het vormt de grondstof voor het bereiden van kaas en wordt ook wel kaasstof genoemd.
Casuïstiek	De beschrijving van een aandoening of ziektegeval.
CAT	Choline-acetyl-transferase.
Catarre, catarrhe of catarrhus	De ontsteking van slijmvliezen met het afscheiden van slijm.
Caudaal of caudalis	Betrekking hebbend op het achtereind of staartuiteinde van het lichaam.
Causaal	Oorzakelijk, het behandelen van een ziekte of aandoening door de oorzaak er van aan te pakken. Dit in tegenstelling tot een behandeling die slechts gericht is op de verschijnselen of symptomen van deze ziekte (symptomatisch).
Cavitas	Latijns voor holte.
CB	Complementaire behandelwijze.
CBB	1: Collectieve belangen behartiging. 2: Cliënten belangen bureau. 3: Commissie voor de biochemie en biofysica.
CBD	1: Commissie biotechnologie bij dieren. 2: Cannabidiol, een bestanddeel van cannabis. 3: Centraal bureau drogisterijbedrijven. Het CBD is de koepelorganisatie van de drogisterijbranche. In het bestuur van het CBD zijn alle segmenten van de bedrijfstak vertegenwoordigd: het grootwinkelbedrijf, de zelfstandige drogisten en de supermarkten die een drogisterijafdeling hebben.
CBF	Centraal bureau fondsenwerving.
CBG	College ter beoordeling van geneesmiddelen. Het CBG beoordeelt en bewaakt - naar eigen zeggen - de werkzaamheid, risico's en kwaliteit van geneesmiddelen voor mens en dier. Ook beoordeelt het CBG de veiligheid van nieuwe voedingsmiddelen voor de mens en is een gezaghebbend kenniscentrum van geneesmiddelen. Het beschikt over unieke kennis op het gebied van de ontwikkeling, de werkzaamheid, de veiligheid, de kwaliteit en de post-marketing surveillance van geneesmiddelen. Deze kennis kan ook op andere terreinen binnen de Nederlandse gezondheidszorg benut worden.
CBK	Centraal brouwerij kantoor.
CBL	Centraal bureau levensmiddelenhandel.
CBO	1: Consultatie bureau voor ouderen. 2: Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg. De organisatie is in 1979 opgericht als het centraal begeleidings-orgaan voor de intercollegiale toetsing. Het CBO zet zich in voor verbetering van de kwaliteit van de patiëntenzorg.
CBOG	College voor beroepen en opleidingen in de gezondheidszorg.
CBP	College bescherming persoonsgegevens.
CBR	Complement-bindingsreactie.
CBS	1: Centraal bureau voor de statistiek. 2: Centraal bureau voor schimmelculturen. Het CBS beheert een, naar eigen zeggen, wereldvermaarde collectie van levende schimmels, gisten en bacteriën. Het verricht taxonomisch en evolutie-biologisch onderzoek aan geselecteerde groepen uit het rijk der schimmels en zwammen ofwel fungi. Tevens wordt met moleculaire en genomics-methoden onderzoek verricht aan de biologie en ecologie van schimmel.
CBSL	Centraal bacteriologisch en serologisch laboratorium.
CBT	Centrum bijzondere tandheelkunde.
CBZ	College bouw ziekenhuisvoorzieningen.
CCA	Kanker centrum Amsterdam.
CCC	Chloorcholinechloride.
CCE	Centrum voor consultatie en expertise.
CCFonds	Contusio cerebri fonds. Contusio of contusie cerebri staat voor een meer of minder ernstige beschadiging van hersenweefsel, of hersenkneuzing.
CCG	Centrum voor complementaire geneeskunde.
CCK	Cholecystokinine. Dit hormoon vinden we in de twaalfvingerige darm (duodenum) en nuchtere darm (het jejunum), respectievelijk het bovenste en middelste deel van de dunne darm.
CCKL	Het CCKL is een coördinerende commissie voor de kwaliteitsverbetering van laboratoriumonderzoek en accreditatie van laboratoria in de gezondheidszorg. De CCKL samen met de RvA beoordelen laboratoria op hun deskundigheid en onafhankelijkheid. De CCKL richt zich specifiek op medische laboratoria werkzaam in de Nederlandse humane gezondheidszorg.
CCKPZ	Cholecystokinine-pancreozymine.
CCMO	Centrale commissie mensgebonden onderzoek. De CCMO houdt toezicht op de toetsing van medisch-wetenschappelijk onderzoek met proefpersonen in Nederland.
CCMS	Centraal college medisch specialisten.
CCP	1: Cyclisch gecitrullineerd proteïne. 2: Complement controle proteïne.
CCPD	Continue cyclische peritoneaal dialyse.
CCR	1: Centrale cliëntenraad. 2: Complete cytogenetische respons.
CCTC	Cardiologie en cardio-thoracale chirurgie.
CCUVN	Crohn en colitis ulcerosa vereniging Nederland.
CCV	Verpleegkundige hartbewaking.
CCyR	Complete cytogenetische respons.
CCZ	Coördinatiecentrum chronisch zieken.
Cd	Symbool voor het cadmium element uit het periodiek systeem.
CD	1: Cluster aanduiding. 2: Crohn's ziekte ofwel de ziekte van Crohn. 3: Clusters die zich verschillend ontwikkelen (differentiatie).
CDA	Chlorodeoxyadenosine.
CDD	1: Chlorodibenzodioxine. 2: Cyclododecadieen. 3: Celdood en differentiatie. 4: Clostridium difficile diarrhoea.
CDF	Chlorodibenzofuraan.
cDNA	Complementair DNA.
CDP	Cytidine-difosfaat.
CDR	Cliënten deelraad.
CDT	1: Koolhydraat-deficiënt transferrine. 2: Cyclododecatrieen.
Ce	Symbool voor het cerium element uit het periodiek systeem.
CEA	Carcino-embryonaal antigeen, een tumormerker. CEA wordt gevonden in het bloed van patiënten met alvleesklier-, blaas-, borst-, cervix-, colon-, of ovarium-kanker.
CEBV	Chronisch Epstein-Barr virus.
CEE	Centraal Europese encefalitis.
CEG	Centrum voor ethiek en gezondheid.
Cel	De kleinste eenheid binnen een organisme.
CEL	Chronisch eosinofiele leukemie.
CELAZ	College voor ethische en levensbeschouwelijke aspecten van de zorgverlening.
Celdeling	Het proces waarbij na het delen van de kern, uit één cel twee cellen ontstaan.
Celmembraan	Het plasma in een cel wordt omringd door een dun vlies, het membraan.
CENZOR	Centrum voor zorgcoördinatie, openbare GGZ en rehabilitatie.
Ceraat	Zalf waar was in verwerkt is.
Cerebraal	Met betrekking tot de hersenen.
Cerebrovasculair	Betreffende de bloedvaten in de hersenen.
Cestoden	Plat- of lintwormen, er zijn verschillende geslachten te onderscheiden.
CEV	Commissie electromagnetische velden.
Cf	Symbool voor het californium element uit het periodiek systeem.
CF	1: Cystische fibrose of taaislijmziekte. 2: Gekationiseerd ferritine.
CFA	Cetyl veresterd vetzuur. CFA's zijn natuurlijke enkelvoudig onverzadigde en verzadigde vetzuren die veresterd zijn met een vetalcohol, namelijk cetylalcohol.
CFC	Chloorfluorkoolstof.
CFH	1: Commissie farmaceutische hulp. 2: Chronische frequente hoofdpijn.
CFIDS	Chronische vermoeidheid en immuun disfunctie syndroom.
CFK	1: Chloorfluorkoolwaterstof. 2: Commissie farmacie en kwaliteit.
CFS	Chronisch vermoeidheids-syndroom. Zie encefalomyelitis.
CFTR	Cystische fibrose transmembraan geleidings regulator.
CFU	Kolonie vormende eenheid.
CG	Chronische granulomatose. CG ontstaat door een defect bij het vormen van toxische zuurstofmetabolieten.
CGC	Kanker genomics centrum.
CGD	Chronische granulomateuze ziekte.
CGF	Chlorella groei factor.
CGG	Centrum voor geestelijke gezondheidszorg.
CGL	1: Corpus geniculatum laterale. 2: Centrum gezond leven.
cGMP	Cyclisch guanosine-monofosfaat.
CGO	Coördinatieorgaan geneeskundige ouderenorganisatie.
CGOR	Centrum voor gezondheidsonderzoek bij rampen.
CGR	Stichting code geneesmiddelen reclame.
CG-Raad	Chronisch zieken en gehandicapten raad Nederland.
CGRP	1: Calcitonine gen-gerelateerd peptide. 2: Calcitonine gen-gerelateerd proteïne.
CGT	Cognitieve gedrags-therapeut of therapie.
CGZ	Chronische granulomateuze ziekte.
CH	Cyclo-hydrolase.
Chalcose of chalcosis	Ophopen van koper in de weefsels.
CHE	Choline-esterase. CHE is een enzym dat betrokken is bij het geleiden van prikkels in de zenuwen. Er komen verschillende vormen voor in de lever. Het is tevens een maat voor de leverfunctie.
Chelaat	Een samenvoeging van metaalionen met een organische stof.
Chinolonen	Een verzameling van synthetisch vervaardigde antibiotica die verschillende bacteriën kunnen doden.
Chlamydia	Zich uitsluitend in de cel vermenigvuldigende ovale bacteriën.
CHMP	Comité voor medische producten voor humaan gebruik. De CHMP heeft een viertal werkgroepen die zich richten op beleids-ontwikkeling rond de beoordeling, werkzaamheid, chemisch-farmaceutische kwaliteit en de veiligheid van biotechnologische geneesmiddelen.
CHO	Chinese hamster-ovarium.
Cholecalciferol	Vitamine D3.
Cholesterol	Een niet in water oplosbare vetachtige stof die tot de sterolen behoort.
Choline	Vitamine B4, behorend tot het B-complex.
CHOP	Cyclofosmamide, doxorubicine, vincristine en prednison.
CHP	Centrale huisartsenpost.
CHR	Complete hematologische respons.
Chromatine	Bij het delen der celkernen ontstaan de chromosomen uit de sterk kleurbare kernstof chromatine. In chemisch opzicht bestaat deze stof uit eiwitten en DNA.
Chromosoom	Chromosomen bevatten de genen en bevinden zich als staafvormige structuren in de celkern. Ze ontstaan uit chromatine tijdens het delen der celkern. Een cel in het menselijk lichaam bevat normaliter 46 van deze chromosomen. Ieder chromosoom bestaat voor het grootste deel uit ribonucleïnezuur en desoxyribonucleïnezuur en bevat een DNA-molecuul wat spiraalvormig gewonden is. De erfelijke eigenschappen maar ook de eventuele afwijkingen van de mens liggen besloten in de chromosomen.
Chronisch moeheidssyndroom	Zie encefalomyelitis.
Chronisch vermoeidheidssyndroom	Zie encefalomyelitis.
Chroom	Een sporenelement.
ChS	Chondroïtine-sulfaat.
CHT	Congenitale hypothyreoïdie is een niet aangeboren onvoldoende aanmaak van het schildklierhormoon. Het meest vaak komt de primaire hypothyreoïdie voor. Hierbij ligt de oorzaak van deze ziekte in de schildklier zelf. De secundaire vorm ontstaat door een gestoorde werking van de hypofyse, terwijl de tertiaire vorm in de hypothalamus is gelegen. De secundaire en tertiaire vorm komen samen in slechts 5% van de gevallen voor. De kenmerken bestaan onder andere uit verminderde geestelijke prestaties, vertraagde stofwisseling en werking van organen.
CHZ	Coronaire hartziekten.
CI	1: Cellulaire infiltratie. 2: Chemotactische index.
CIAK	Coördinatie informatievoorziening en automatisering kruiswerk.
CIAP	Chronisch inflammatoire axonale poly-neuropathie.
CIb	Centrum infectieziekte-bestrijding. De missie van het CIb van het RIVM is signalering, bestrijding en preventie van infectieziekten ten behoeve van de volksgezondheid in Nederland.
CIB	Chronische inflammatoire bindweefselziekte.
CIBG	Centraal informatiepunt beroepen gezondheidszorg.
CIC	Circulerend immuuncomplex.
CIDC	Centraal instituut voor dierziekte controle, dit is gevestigd in Lelystad.
CIG	Centrum indicatiestelling gehandicaptenzorg.
CIN	Cervicale intra-epitheliale neoplasie.
CINT	Internationaal centrum voor nieuwe therapiën.
CIP	Centrum integrale psychiatrie.
CIPO	Centraal informatiepunt ouderen.
Ciprofloxacine	Ciprofloxacinehydrochloride-monohydraat. Een synthetisch antibioticum van het chinolon-type (urologisch). Het wordt vaak voorgeschreven bij het behandelen van infecties aan de blaas en urineweg. Het bevat o.a. propyleenglycol (E1520).
CIRE	Centrum voor individuele rehabilitatie en educatie.
Cirrose of cirrhosis	Het ineen schrompelen van een orgaan, met name de lever.
CIS	Carcinoma in situ. CIS is een voorstadium van kanker die zich op één plaats bevindt. Het verkeert in een vroeg stadium en heeft zich niet uitgezaaid buiten het ontstaansgebied.
Citroenzuurcyclus	De citroenzuurcyclus wordt ook wel de Krebscyclus genoemd en bestaat uit een reeks stofwisselingsreacties. Deze reacties worden gereguleerd door enzymen en zorgen er uiteindelijk voor dat er energie voor de lichaamscellen vrijkomt. De citroenzuurcyclus heeft zowel anabole als katabole functies.
CIVAS	Centraal instituut voor alternatieve scholing.
CIZ	Centrum indicatiestelling zorg.
CJD	Creutzfeldt-Jakob ziekte.
CJG	Centrum voor jeugd en gezin.
CK	1: Chemokinen. 2: Creatine kinase, een enzym. 3: Creatinine klaring.
CKC	Chronische klachten door cyclische bewegingen.
CKCH	Centraal klinisch chemisch hematologisch laboratorium.
CKMB	Creatine kinase iso-enzym. Het enzym creatine kinase gevormd door de eenheid M plus eenheid B.
CKW	Chloororganische koolwaterstof.
CKZ	Centrum klantervaring zorg.
Cl	Symbool voor het chloor (chlorum) element uit het periodiek systeem.
CL	Cardiolipine.
CLA	Geconjugeerd linolzuur.
Clavus	Eksteroog of likdoorn. Door mechanische belasting kan er plaatselijk een eeltachtige verdikking op de huid ontstaan. Dit komt voornamelijk op de tenen van de voet voor.
CLB	Centraal laboratorium van de bloedtransfusiedienst.
CLDO	Centrum voor lever- en darmonderzoek.
Clec	C-type lectine.
CLL	Chronische lymfatische leukemie.
CLO	Kabeljauw-lever-olie.
Clostridium	Dit zijn spoelvormige ziekteverwekkende bacillen. Zij putten hun levensenergie uit processen die gisting en rotting doen ontstaan en veroorzaken bij de ontleding gasvormige producten. Dit zijn onder andere ammoniak en zwavelwaterstof.
CLSM	1: Continu langdurig systematisch multidisciplinair. 2: Confocale laser-scanning microscoop.
Cm	Symbool voor het curium element uit het periodiek systeem.
CM	Cutis marmorata.
CMBI	Centrum voor moleculaire en biomoleculaire informatica.
CMBWO	College voor medisch biologisch wetenschappelijk onderzoeker. Zie ook: SMBWO.
CMC	Chronische mucocutane candidiasis.
CME	Centrum menselijke erfelijkheid.
CMF	Cyclofosfamide, methotrexaat en fluorouracil. Het is een cytostaticum.
CMI	Cel-gemedieerde immuniteit. Dit is een immuunreactie die door cellen wordt gemedieerd en niet door antilichamen of humorale factoren.
CMIS	Gemeenschappelijk mucosaal (de slijmvliezen betreffend) immuun systeem. Zie ook: BALT, GALT, MALT, MIS, NALT en SALT.
CML	Chronische myeloïde leukemie.
CMO	Centrum voor maatschappelijke ontwikkeling.
CMP	1: Centraal meldpunt. 2: Cytidine monofosfaat.
CMPC	Centraal medisch pharmaceutische commissie.
CMPD	Chronische myeloproliferatieve aandoening.
CMS	Afkorting voor chronisch moeheidssyndroom. Zie encefalomyelitis.
CMT	Centraal medisch tuchtcollege.
CMTC	Cutis marmorata telangiectasia congenita.
CMV	Zie het cytomegalovirus.
CMZ	Centraal meldpunt zorg.
CNCR	Centrum voor neurogenomics en cognitief onderzoek.
CNE	Centrum voor natuurgeneeskunde en educatie.
CNKI	Chinese nationale kennis infrastructuur.
Co	Symbool voor het kobalt element uit het periodiek systeem.
CoA	Coënzym A, een nucleotide met een ingewikkelde bouw, activeert resten van vetzuren.
Cobalamine	Vitamine B12.
COC	Nederlandse vereniging tot integratie van homoseksualiteit
Coccus	Een bolvormige, ronde of kogelvormige bacterie. Het meervoud wat we kennen is cocci, coccen en gewoon oerhollands, kokken. Het heeft hier niets met de keuken vandoen. Alhoewel ...
COD	Colloïd-osmotische druk.
COEUR	Cardiovasculair onderzoekinstituut Erasmus universiteit Rotterdam.
COGEM	Commissie genetische modificatie.
COL	Chronisch obstructieve longziekte. Zie ook COPD.
Colitis	Een ontsteking van de dikke darm.
Colitis ulcerosa	Met zweervorming, afscheiding van pus en koorts gepaard gaande ontsteking van de dikke darm. U kunt op deze website de scriptie van Arda over Colitis ulcerosa lezen.
Collageen	Collageen, een ondersteunend eiwit van bindweefsel, is een van de meest in het lichaam voorkomende eiwitten. Het wordt onder andere aangetroffen in de huid, bloedvaten en botten.
Collateraal	Zijdelings.
Colpitis	Ontsteking van het vaginale slijmvlies. Ontstaat veelal door de aanwezigheid van Trichomonas vaginalis of Candida albicans. Wordt ook vaginitis genoemd.
Commensaal	Een organisme dat in of op een gastheer leeft zonder deze te schaden of ziek te maken. Deze commensalen behoren tot de natuurlijke flora van een gezond lichaam.
Competitief	Concurrerend of mededingend.
Complement	Aanvulling.
Complex	Meerdere verbonden tot een eenheid.
COMT	Catechol-o-methyltransferase. COMT is een enzym dat de methylering van adrenaline, dopamine en noradrenaline catalyseert. Voor het stellen van een diagnose bij onder andere feochromcytoom, neuroblastoom en de ziekte van Parkinson kunnen catecholaminen en hun metabolieten worden gebruikt.
ConA	Concanavaline A. ConA bevorderd de celdeling of mitose voor T-cellen.
Concentratie	1: De hoeveelheid vaste stof in een oplossing. 2: Het vasthouden van de aandacht.
Conflueren	Samenvloeien of ineenvloeien.
Congestie	Bloedaandrang of overmatige bloedtoevoer naar een orgaan in het lichaam.
Conglomeraat	Opeenhoping.
Conjugatie of conjugatio	In de biochemie is dit een chemische koppeling.
Conjugeren	Chemisch koppelen.
Conjunctivitis	Een door allergische, bacteriële, chemische, traumatische of virale oorzaak ontstane ontsteking van het oogbindvlies. Door deze ontsteking ontstaat veelal afscheiding van slijm en soms etter, brandende pijn, jeuk, lichtschuwheid, roodheid, tranenvloed en zwelling.
Consecutief	Opvolgend.
Consistentie	De dichtheid van een vloeistof of lichaam.
Constipatie of constipatio	Hardlijvigheid of verstopping. We gebruiken ook wel obstipatie en obstructie.
Contaminanten	Ziekte veroorzakende stoffen die in verontreinigd eten en drinken kunnen voorkomen.
Contractie	Het samentrekken van spieren.
Convulsie	Een hevige krampaanval, stuip of toeval.
COOV	Centraal orgaan opleidingen voor verpleegkundigen.
COPD	Chronische obstructive longziekte. Astma, longemfyseem en chronische bronchitis worden vaak met de Engelse afkorting COPD aangeduid.
COPZ	Centrum ontwikkeling palliatieve zorg.
COREON	Commissie regelgeving van onderzoek.
Corium	Lederhuid, de onder de opperhuid liggende huidlaag.
Corpulentie	Vetlijvigheid.
Correlatie	Een onderlinge wisselwerking of samenhang.
Cortex	Bast of schors.
Corticoïd	Zie corticosteroïd.
Corticosteroïd	De corticoïden of corticosteroïden zijn hormonen die afgescheiden worden door de bijnierschors.
COSBO	Centraal orgaan samenwerkende bonden van ouderen.
Costaal	De ribben betreffend.
Couperose	Ontsteking van de huidklieren en roodheid in het gelaat.
COV	1: Controle op verzekeringsrecht. 2: Centrale organisatie voor de vleessector.
COX	Cyclo-oxygenase is het centrale enzym in de prostaglandine-synthese. Het wordt ook wel prostaglandine-endoperoxide-synthase genoemd. COX zorgt voor de omzetting van arachidonzuur in prostaglandine H2.
CP	1: Creatinefosfaat. 2: Cronische patiënt. 3: Ceruloplasminespiegel. 4: Consumenten platform.
CPA	Centrale post ambulancevervoer.
CPE	1: Cyto-pathologisch effect. 2: Controlebureau pluimvee, eieren en eiproducten.
CPG	Code voor de publieksreclame van geneesmiddelen.
CPK	Creatine fosfo-kinase. De waarde hiervan kan tijdens een bloedonderzoek vastgesteld worden.
CPLD	Chronische polymorfe lichtdermatose.
CPP	Chloorfenylpiperazine.
CPPP	Cliëntenplatform voor psychoanalyse en psychoanalytische psychotherapie.
CPR	Cardiopulmonale resuscitatie.
CPV	Wet collectieve preventie volksgezondheid.
CPZ	Categoraal psychiatrisch ziekenhuis.
Cr	Symbool voor het chroom (chromium) element uit het periodiek systeem.
CR	1: Calorie restrictie. 2: Complement receptor.
Craniaal	Met betrekking tot, of in de richting van, de schedel (cranium).
Cranium	De uit twee delen bestaande schedel, de aangezichtsschedel en hersenschedel.
CrAZ	Cliëntenraad academische ziekenhuizen.
CRD	Centrale RIAGG-dienst.
Creatine	Een tussenproduct in de stofwisseling.
Creatinine	Een tijdens de spierstofwisseling uit creatine vrijkomende stof in het bloedserum.
CRF	1: Coagulase reactie factor. 2: Cortisol of corticotrofine vrijmakende factor.
CRH	Corticotropine vrijmakend hormoon.
CRIA	Cardiovasculair onderzoek instituut Amsterdam.
CRL	Communautair referentie-laboratorium.
CRP	C-reactief proteïne. Dit proteïne wordt door de lever aangemaakt wanneer er ergens in het lichaam een ontsteking ontstaat.
CRPS	Complex regionaal pijn-syndroom.
CRS	Chronische rhinosinusitis.
CRT	Chemoreceptor trigger zone.
Crusta	Korst op de huid, slijmvlies of wonden.
Crusteus	Met korstvorming.
Cryo-EM	Cryo-electronenmicroscoop of microscopie. Cryo-EM is een techniek waarbij een eiwitoplossing in vloeibare helium bevroren wordt. Men past een zeer snelle bevriezing toe die er voor zorgt dat de structuren van de eiwitten behouden blijven. Dit doordat het water geen ijskristallen vormt waardoor het eiwit beschadigd zou kunnen worden.
Crypto-	In samenstellingen gebruikt: onduidelijk, onzichtbaar of verborgen.
Cryptococcose	Een schimmelziekte veroorzaakt door Cryptococcus neoformans.
Cryptococcus	Een ziekteverwekkende schimmel, er bestaan verschillende soorten van.
Cryptomennorroe	De menstruatie zonder uitwendig bloedverlies.
Cs	Symbool voor het cesium element uit het periodiek systeem.
CSF	Kolonie stimulerende factor. CSF's zijn de voorlopers van de leukocyten in het bloed. Verder spelen zij een rol bij het reguleren van deling en ontwikkeling van stamcellen die zich in het beenmerg bevinden. Sommige van de kolonie stimulerende factoren bevorderen het uitrijpen van cellen die zich buiten het beenmerg bevinden.
CSIF	Cytokinen synthese remmende factor.
CSIZ	Coördinatiepunt standaardisatie informatievoorziening in de zorgsector.
CSN	1: Candidiasis stichting Nederland. 2: Controle-kweek supernatant.
CSO	1: Centrale spoedopvang. 2: Centraal coördinatieorgaan samenwerkende ouderenorganisaties.
CSZ	College sanering ziekenhuisvoorzieningen.
CT	1: Calcitonine. 2: Computer-tomografie. 3: Chlamydia trachomatis veroorzaakt in Nederland de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening (SOA).
CTA	CT-angiografie, een combinatie van computertomografie en angiografie.
CTB	1: College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen. 2: Centrum voor thuisbeademing.
CTC	Cardio-thoracale chirurgie.
CTE	Centrum voor terrestrische ecologie. Het CTE onderzoekt de ecologie op het land.
CTG	1: Cardiotocografie wordt toegepast om de hartfrequentie van de foetus en de samentrekkingen van de baarmoeder te controleren. Deze vorm van controle wordt meestal toegepast bij bevallingen op medische indicatie. 2: Centraal tuchtcollege voor de gezondheidszorg. 3: College tarieven gezondheidszorg, is sinds oktober 2006 samen met CTZ de NZa ofwel de Nederlandse zorgautoriteit.
CTL	Cytotoxische T-lymfocyten.
CTLp	Cytotoxische T-lymfocyt voorloper.
CTP	Cytidinetrifosfaat.
CTS	Carpaal tunnel syndroom.
CTSV	College van toezicht sociale verzekeringen.
CTU	College van toezicht op de uitvoeringsorganen.
CTZ	College toezicht zorgverzekeringen, is sinds oktober 2006 samen met CTG de NZa.
Cu	Symbool voor het koper (cuprum) element uit het periodiek systeem.
CU	1: Klinische eenheid. 2: Colitis ulcerosa. U kunt hier ook de scriptie van Arda over colitis ulcerosa inzien.
Culicide	Een middel dat muggen doodt.
Culmineren	Het bereiken van een hoogtepunt.
Cumulatief of cumulatieve	Het zich ophopen of opstapelen. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op gifstoffen of geneesmiddelen.
Cuppen	Zie cupping.
Cupping	Het zetten van cups wordt ook bij de acupunctuur toegepast en valt dus onder de traditionele Chinese geneeswijzen, de TCG of TCM.
Curabel	Het geneeslijk zijn.
Curatie	Genezing.
Curatief	Genezend.
CV&V	Continentie verpleegkundigen en verzorgenden.
CVA	1: Cardio-vasculair accident. 2: Cerebro-vasculair accident.
CVADF	Christelijke vereniging angst- en dwangstoornissen en fobieën.
CVAH	College voor accreditering huisartsen.
CvB	Centrum voor bevolkingsonderzoek.
CVBO	Commissie voor de vernieuwing van het biologie onderwijs.
CvI	Commissie voor indicatiestelling.
CVI	Centraal veterinair instituut.
CVL	Centraal veneuze lijn.
CVLG	Centrum voor lichaam en geest.
CvO	College voor osteopathie.
CVO	Centrum voor ouderenonderzoek.
CVOI	Cardio vasculair onderwijs instituut.
CvP	Centrum voor psychiatrie.
CVP	1: Cliënt vertrouwenspersoon. 2: Cyclofosfamide, vincristine en prednison.
CvR	Centrum voor revalidatie.
CVRM	Cardiovasculair risicomanagement.
CVS	Chronisch vermoeidheids-syndroom. Zie encefalomyelitis.
CVTM	Coördinatie vrijwillige thuiszorg en mantelzorg.
CVV	1: Collectief vraagafhankelijk vervoer. 2: Cliëntenraad verpleging en verzorging.
CVVH	Continue venoveneuze hemofiltratie.
CVZ	1: Cardio-vasculaire ziekten. 2: College voor zorgverzekeringen. 3: College van ziekenhuisvoorzieningen. 4: Christelijke vereniging van zorginstellingen.
CW	Chemische wetenschappen.
Cx	Connexin, een gen.
Cyanocobolamine	Vitamine B12.
Cyclisch	Iets wat periodiek terugkeert of zich in een kring beweegt.
Cyclus	Kring of kringloop. Zie ook cyclisch.
CYP	Cytochroom P450, een enzym.
Cys (C)	Het aminozuur cysteïne.
Cystalgie	Pijn in de urineblaas.
Cyste of cystis	Een holte of blaas gevuld met stroperige of taaie vloeistof.
Cysteïne	Een aminozuur wat zwavel bevat.
Cystica	Zie Cysticercus
Cysticercus	De blaasvin of blaasworm, een overgangsvorm van het lintwormei naar de volwassen lintworm. Deze wormsoort kan in verschillende organen binnendringen en ziekten genereren.
Cystitis	Blaascatarre of blaasontsteking; ontsteking in het slijmvlies van de blaas.
Cystocele	Een zogenaamde blaasbreuk, het uitpuilen of uitzakken van de urineblaas.
Cystoom of cystoma	Een hol gezwel, voornamelijk bij de eierstok voorkomend.
Cyt	Cytosine.
Cyto-	In samenstellingen: de cellen betreffend.
Cytokinen	Cytokinen worden niet door klieren afgescheiden maar door vele verschillende cellen afgegeven. Het zijn eiwitten en peptiden die een signaalfunctie vervullen. Ze lijken op hormonen en hun aantal is zeer groot. Ze zijn betrokken bij de afweer, het immuunsysteem en de vorming van bloedcellen.
Cytomegalovirus	Afgekort tot CMV, is één van de herpesvirussen. Deze smeerlappen kunnen zich verspreiden door middel van bijvoorbeeld speeksel en urine maar ook bij seksueel contact of een bloedtransfusie. Ze ondermijnen het immuunsysteem van ons lichaam.
Cytoplasma	Het vloeibare deel van een cel of celplasma. Cytoplasma wordt ook wel protoplasma genoemd.
Cytostaticum	Een middel dat een belemmerende werking uitoefent op de celdeling en celgroei. Het meervoud van deze middelen is cytostatica, er bestaan er nogal wat...
CytR	Cytokine receptor.
CZ	1: Colloïdaal zilver. 2: Complementaire zorg.
CZK	Consultatiebureau voor zuigelingen en kleuters.
CZO	1: Centrale zorg-overeenkomst. 2: College ziekenhuis opleidingen.
CZS	Afkorting van het centraal zenuwstelsel.
CZT	Cognitieve zelftherapie.