Verklarende woordenlijst: D

Op deze pagina een tabel die afkortingen, medische termen en een aantal moeilijke woorden verklaart. Deze vinden hun toepassing in de biochemie, reguliere-, alternatieve-, additieve- en complementaire geneeskunde. In deze tabel staan alle woorden die met een 'D' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn te bereiken via het horizontale link-alfabet direct boven en onder de tabel.
ABC • D • EFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ
Afkorting of woord: Verklaring:
D 1: Dioptrie, zie aldaar.
2: Dalton.
3: Op een recept; verdeel.
4: Dilutie, een decimale verdunning.
5: Het aminozuur aspartaat.
D4T Stavudine, een middel tegen infectie-ziekten. Het wordt ingezet bij een HIV-infectie.
dA Desoxy-adenosine.
DA Dopamine.
DAB 1: Diaminobenzidine.
2: Ductus arteriosus Botalli.
3: Di-aminoazobenzidine.
DAC 1: Dag activiteiten centrum.
2: Desoxy-adenosyl-cobalamine.
Dactylitis Ontsteking van een vinger.
Dactylogie Vingerspraak of vingertaal, het spreken met behulp van de vingers.
DAG Diacyl-glycerol.
Dalton De eenheid van moleculairgewicht. Het symbool is D of Da.
Daltonisme Het vooral voor de kleuren groen en rood kleurenblind zijn.
DAO Diamine-oxidase.
DAP Dagbehandeling algemene psychiatrie.
DAT 1: Dementie Alzheimer-type.
2: Differentiële aanlegtest.
3: Gedifferentieerde agglutinatietest.
Dauwworm Een bij kleuters en zuigelingen optredende vorm van constitutioneel (atopisch) eczeem (eczematoïd).
DAWE Diacetyl-wijnzuurester.
dB Decibel, de eenheid van geluidsintensiteit. Het kleinste verschil in de sterkte van geluid wat het menselijk oor kan onderscheiden is ongeveer 1 dB.
Db Symbool voor het dubnium element uit het periodiek systeem.
DBC Diagnose behandel combinatie. Het is de bedoeling dat ziekenhuizen meer met elkaar gaan concurreren. Op 1 januari 2005 zijn hiertoe onder meer de DBC's ingevoerd.
DBD Disruptieve gedragsstoornis. Bij DBD noemt men drie groepen van gedrag: met antisociale, agressieve en oppositionele (tegenwerken of verzet) verschijnselen.
DBE Dubbelballon-endoscopie.
DBH 1: Dopamine-bètahydrolase.
2: Dopamine-bèta-hydroxylase
DBP Diastolische bloeddruk. Dit is de minimale bloeddruk.
DBPG Dubbel blind, placebo gecontroleerd.
DBPGOVT Dubbel blinde, placebo gecontroleerde orale voedseltest.
DBT Dialectische gedragstherapie.
d.c. Op een recept: tijdens de maaltijd.
DC 1: Diagnostisch centrum.
2: Ductus colligens.
3: Decompensatio cordis, hartfalen of hartzwakte.
4: Dendritische cel. Dendritisch betekent boomvormig of vertakt.
d.c.c. Op een recept: met een bijsluiter verstrekken.
DCDL Diagnostisch centrum diaconessenhuis Leiden.
d.c.m. Op een recept: met een waarschuwing verstrekken.
DCM Dilaterende cardiomyopathie.
DCN Diëtisten coöperatie Nederland.
d.c.p. Op een recept: met een verbod verstrekken.
DCPIP Dichloorfenol-indofenol. Deze stof kleurt rood in een zuur milieu en in een basisch milieu blauw.
d.d. Op een recept: per dag.
DD Doktersdienst.
DDAVP Desamino-D-arginine-vasopressine.
ddC Zalcitabine, een middel tegen infectie-ziekten. Het wordt ingezet bij een HIV-infectie.
DDC Didesoxycitidine.
DDD Gedefiniëerde dagelijkse dosis ofwel de vastgestelde hoeveelheid voor elke dag.
ddI Didanosine, een middel tegen infectie-ziekten. Het wordt ingezet bij een HIV-infectie.
DDS Diamino-difenyl-sulfon.
DDT Een insecticide en afkorting van dichloor-difenyl-trichloorethaan.
DE D-antigeen eenheden.
DEA Di-ethanolamine.
DEC 1: Dier-experimenten commissie.
2: Dendritische epidermale cel.
Decibel Eenheid van geluidsdruk en een tiende deel van een Bel. Een enkele dB is wel zo ongeveer het kleinste verschil in geluidssterkte dat het menselijk gehoor kan waarnemen.
Decongestivum Een geneesmiddel dat congestie doet verminderen.
DEET Di-ethyltoluamide. De meeste middelen tegen muggen bevatten DEET. Deze blijken ook bruikbaar tegen tekenbeten.
Defect Het ontbreken van of een gebrek aan iets.
Defensin Defensinen zijn eiwitten die betrokken zijn bij de afweer van het menselijk lichaam (immuunsysteem). Bèta defensin is één van deze eiwitten.
Deficiëntie Een tekort of gebrek.
Deficit Het tekort of ontbreken aan iets.
Dehydratie of dehydratatie Een tekort aan vocht in of ontrekking aan de weefsels.
Deltaspier Musculus deltoideus.
Demodex Een geslacht van mijten.
Densiteit De dichtheid of de hoeveelheid van een bepaalde stof in een zeker volume.
Dentine Tandbeen of tandstof.
DEP Diesel-uitlaatdeeltje.
Depigmentatie Het verdwijnen van het pigment.
Depilatorium Ontharingsmiddel.
Depot De ophoping of voorraad van een stof op een bepaalde plaats in het lichaam.
Derivaat Een chemische verbinding die is afgeleid uit een andere verbinding.
Dermatitis Ontsteking van de huid.
Dermato- In samenstellingen: met betrekking tot de huid.
DES Diëthylstilbestrol. DES werd gedurende de periode na het einde van de tweede wereldoorlog tot 1975 vaak voorgeschreven. Bij een dochter van een moeder die gedurende de zwangerschap DES heeft gebruikt bleek dit geneesmiddel de kans op gynaecologische problemen en het krijgen van vagina- of baarmoederkanker te vergroten. De moeder zelf had een grotere kans op het krijgen van borstkanker. Bij een zoon kunnen zich afwijkingen aan de geslachtsorganen voordoen.
Desaturase Bij de synthese van vetzuren zijn twee belangrijke enzymen betrokken, elongase en desaturase. Het desaturase enzym is bijvoorbeeld nodig voor het omzetten van alfa-linoleenzuur (ALA) naar stearidonzuur (SA). Zie ook: elongase.
Desaturatie Het overgaan van een verzadigde in een onverzadigde verbinding. Door middel van desaturatie en het verlengen van de molecuulketen kunnen er meervoudig onverzadigde vetzuren gesynthetiseerd worden.
Desinfectans Een middel dat ziektekiemen doodt.
Desinfecteren Het ziektekiemvrij maken of ontsmetten.
Desoxyribonucleïnezuur Zie: DNA.
Detox Detoxificatie of ontgifting, het afvoeren van de aanwezige giftige stoffen.
Detoxicatie of detoxificatie Ontgifting of ontwenningskuur bij een verslaving.
Deviant Het afwijkend van de norm zijn.
DEX Dexamethason.
DEXA Tweevoudige energie röntgenstralen absorptiemetrie. Een ander woord wat voor DEXA gebruikt wordt is botdichtheidsmeting. Het is een techniek om door middel van absorptie van energie uit gammastralen de botmineraaldichtheid ofwel het kalkgehalte van een bot te meten. Het gehalte aan kalk in het bot is hoger naarmate er meer straling wordt geabsorbeerd. Met behulp van onderzoek dat de botdichtheid bepaalt kan, nog voor er een botbreuk optreedt, de diagnose osteoporose gesteld worden. DEXA biedt een zeer precies onderzoek, deze techniek wordt ook wel afgekort tot DXA.
Dexter Rechter, rechts of rechtsdraaiend.
Dextrine Zetmeelgom, een polysacharide.
Dextro- In samenstellingen: rechts.
DFN Diabetes fonds Nederland.
DFZ Doelmatigheid farmaceutische zorg.
dG Deoxyguanosine.
DG Districts-geneeskundige.
DGAVP Desglycinamide arginine vasopressine.
DGD 1: Districts-geneeskundige dienst.
2: Districts-gezondheidsdienst.
DGE Diglycidylether.
DGEBPA Diglycidylether van bisfenol-A.
DGLA Dihomo-gamma-linoleenzuur, een omega-6 vetzuur. De afkorting DGLZ wordt ook wel gebruikt.
DGLZ Dihomo-gamma-linoleenzuur. De afkorting DGLA wordt vaker gebruikt.
DGN Dialysegroep Nederland.
DGV Stichting doelmatige geneesmiddelen-voorziening. Nederlands instituut voor verantwoord medicijngebruik. DGV is een onafhankelijke organisatie en heeft als doel de kwaliteit van het medicijngebruik in Nederland te bevorderen.
DH Dermatitis herpetiformis.
DHA Docosahexaeenzuur, een belangrijk omega-3 vetzuur. De afkorting DHZ wordt ook wel gebruikt.
DHAP Daunorubicine/doxorubicine, hoge dosis cytarabine, adriamycine en cisplatinum. Deze stoffen vormen een combinatie voor chemotherapie.
DHCC Dihydroxycholecalciferol, wordt tijdens de stofwisseling gevormd uit vitamine D.
DHEA Dehydro-epiandrosteron. DHEA wordt voornamelijk in de bijnier geproduceerd en is een zwakke mannelijke kenmerken veroorzakende ofwel androgene stof.
DHEAS Dehydro-epiandrosteron-sulfaat. De referentiewaarden klinische chemie zijn bij mannen en vrouwen verschillend.
DHF Dihydrofolaat.
DHODH Dihydro-orotaat-dehydrogenase. Dit enzym speelt een belangrijke rol bij de synthese van pyrimidine.
DHPR Dihydro-pterine reductase.
DHT Dihydrotestosteron behoort tot de steroïdhormonen. Het is testosteron in de biologisch actieve vorm die voor een normaal functioneren van de prostaat benodigd is.
DHV Districts-huisartsen vereniging.
DHZ Docosahexaeenzuur, een belangrijk omega-3 vetzuur. De afkorting DHA wordt veel vaker gebruikt.
DI Diabetes insipidus, een weinig voorkomende vorm van diabetes.
Diabetes Suikerziekte. Diabetes dreigt in Nederland, stand november 2007, de belangrijkste volksziekte te worden. Als relevante oorzaken worden een ongezonde levensstijl en het stijgend aantal ouderen - de vergrijzing - genoemd.
Diarree of diarrhoea Buikloop komt voor bij allerlei aandoeningen van de darm zoals onder vele andere ontsteking, infectie en vergiftiging (o.a. antibiotica). Het uit zich in een waterdunne tot brijachtige ontlasting, in de volksmond ook wel race- of spuitpoep genoemd.
Diastole De ontspanning of rustfase van het hart na elke samentrekking van de hartspier.
Diastolisch Met betrekking tot de diastole.
DIB Diagnostisch interview voor patiënten met borderline.
Dieet Een vanwege medische redenen voorgeschreven wijze van voeding die afwijkt van het gemiddelde of normale.
Digestie Spijsvertering.
Digestief of digestivum Een middel ter bevordering van de spijsvertering.
DigiBOB Digitaal bevolkings-onderzoek borstkanker.
Dilatatie of dilatatio Uitzetting of verwijding.
Dilutie of dilutio Zie verdunning.
DIM Di-indolylmethaan. Dit indol vinden we in kruisbloemige groenten zoals broccoli, bloemkool, kool en spruiten. DIM kan niet oplossen in water.
Dioptrie Dioptrie, afgekort D, is de eenheid voor lichtbreking van een lens. Een lens met een brandpuntsafstand van 1m heeft een sterkte van 1D. De sterkte 2D komt overeen met een brandpunt van 0,5m.
Dipeptidase Een enzym uit de dunne darm dat peptiden afbreekt tot aminozuren.
Dipeptide Een verbinding van twee aminozuren.
Diphyllobothrium Een tot de cestoden behorende lintwormsoort.
Diplobacillus Een zogenaamde dubbelbacil die chronische oogontsteking op zijn geweten heeft (Morax-Axenfeld).
Diplococcus Deze kokken groeien paarsgewijs. De namen: gonokokken, meningokokken en pneumokokken.
DIS 1: Diffuse intravasale stolling.
2: Dissociatieve identiteitsstoornis.
3: DBC informatie systeem. Voluit is dit: Diagnose behandel combinatie informatie systeem.
DISA Digitale intraveneuze subtractie-angiografie.
Discus Schijf.
Disfunctie Een verstoring voor wat betreft de normale werking van een orgaan in het lichaam.
Dissolvens Een oplosmiddel.
Distentie Overrekking of uitrekking.
Distoma of distomum Een wormensoort van de ingewanden. Het is een oude benaming voor een aantal zuigwormen (trematoden).
Distorsie of distorsio Een verstuiking of verzwikking.
DIT 1: Di-joodtyrosine.
2: Di-jodotyrosine.
3: Diffuse intravasale trombose.
Diurese of diuresis Het door de nieren vormen van urine.
Diureticum Plaspil, middel wat de urineproductie verhoogd.
DIVA Diagnostisch interview voor volwassenen bij ADHD.
DJT Di-joodtyrosine.
DKTP Difterie, kinkhoest, tetanus en poliomyelitis. Dit vaccin is bedoeld als bescherming tegen deze vier ziektes. Het kan ook gecombineerd met 'Hib' gevaccineerd worden. Deze injectievloeistof bevat difterietoxoïde, kinkhoestvaccin, tetanustoxoïde, geïnactiveerd gezuiverd poliovirus (3 type's), aluminiumfosfaat, fenoxyethanol en formaldehyde. Er bestaat ook een acellulair kinkhoestvaccin, dit is de DaKTP.
DL 1: Dodelijke dosis.
2: Een afkorting van een stof die bestaat uit rechtsdraaiende (dexter) en linksdraaiende (laevo) isomeren.
DLC Dunnelaagchromatografie.
DLI Donor lymfocyten-infusie.
DLPA D- en L-Fenylalanine.
DLV Differentiële longventilatie.
DM Diabetes mellitus.
DM2 Diabetes mellitus type 2.
DMAE Dimethylamino-ethanol.
DMAP Dimethylamino-fenol. Het wordt gebruikt tegen een vergiftiging met cyanide.
DMARD Vertaald is dit een anti-reuma geneesmiddel dat de aandoening verzacht.
DMBA Dimethylbenzanthracen.
DMG Dimethylglycine.
DMPS 1: Dimercapto-propaan-sulfonaat.
2: Di-mercapto-propaan-sulfonzuur.
3: Di-mercapto-propionzuur.
DMS Dimethylsulfide.
DMSA 1: Dimercaptobutaandizuur.
2: Dimercapto-succinaat.
DMSO Dimethylsulfoxide.
DN Diabetische nefropathie, schade aan de nieren veroorzaakt door diabetes mellitus (DM). Het is een ernstige aandoening waarbij verlies van nierfunctie optreedt. Er blijkt een hoog risico te bestaan op nierfalen en vroegtijdig overlijden.
DNA Een Engelse afkorting voor wat bij ons desoxyribonucleïnezuur of DNZ heet. In de kern van alle cellen in het lichaam is het genetisch materiaal opgeslagen. Dit zijn spiraalvormig gewonden DNA strengen. Zij vormen zo de complexe chromosomen die de genen bevatten. Men schat dat het menselijk lichaam ongeveer 50.000 genen bevat! De oude benaming voor DNA is nucleïne.
DNCB Dinitrochloorbenzeen.
DNES Diffuus neuro-endocrien systeem.
DNF Dinitrofenol.
DNN Diëtisten nierziekten Nederland.
DNZ Desoxyribonucleïnezuur, zie DNA.
DOC Hier geen bestandsextensie van een erg bekende tekstverwerker maar: dementie onderzoek en casemanagement.
DoCoNed Doping controle Nederland.
Dolicho- In samenstellingen wordt bedoeld: lang.
Dominant Overheersend.
Doorbloeding De mate waarin weefsels van bloed worden voorzien.
Dopa Dihydroxy-fenylalanine.
DOPAC Dihydroxy-fenylazijnzuur.
Dopamine Een als zogenaamde neurotransmitter in de weefsels van het centrale zenuwstelsel werkzaam hormoon.
Doping Het gebruik maken van bepaalde middelen met als doel een grotere lichamelijke of geestelijke prestatie te bereiken.
Dorsaal of dorsalis Behorend tot de rug of rugzijde.
DOS Stichting de ontbrekende schakel.
Dosis De toegepaste hoeveelheid van bijvoorbeeld een geneesmiddel.
DOT Direct geobserveerde therapie.
DP Stichting depersonalisatie. Deze stichting is een landelijke organisatie met als doel de belangen behartiging van mensen met depersonalisatie- en derealisatieklachten. De stichting komt op voor personen die lijden aan een primaire depersonalisatiestoornis, maar ook voor hen die regelmatig en in hoge mate last hebben van depersonalisatie- en/of derealisatieverschijnselen als symptoom bij een andere psychiatrische of neurologische stoornis.
DPA Docosapentaeenzuur, één van de vetzuren.
DPC Di-fenyl-cyclopropenon.
DPD 1: Desoxypyridinoline.
2: Districtspsychiatrische dienst.
DPG Difosfoglycerinezuur.
DPN Difosfopyridinenucleotide.
Draadwormziekte Zie filariasis.
Drain Een hulpmiddel zoals een buisje waarmee, op een niet natuurlijke wijze, vocht kan worden afgevoerd.
DRD Dopa-responsieve dystonie, oftewel de ziekte van Segawa.
DRI Desoxy-ribose.
dRib Desoxy-ribose.
Drug 1: Een geneesmiddel, medicatie of medicament.
2: Een stof die veranderingen in het bewustzijn teweegbrengt. We kennen soft- en harddrugs. De eerste is licht of niet verslavend, de laatstgenoemde werkt wel verslavend.
Druiper Zie gonorroe.
Druivensuiker Zie glucose.
Ds Symbool voor het darmstadtium element uit het periodiek systeem.
DS Dermatan-sulfaat.
DSA Digitale subtractie-angiografie.
DSB District specialisten beraad.
DSM Diagnostisch en statistisch handboek.
DST Donorspecifieke transfusie.
dT Desoxy-thymidine.
DTF Directe toegankelijkheid fysiotherapie.
DTH Vertraagd type hyper-sensitiviteit ofwel overgevoeligheid van het vertraagde type.
dTMP Desoxy-thymidine-mono-fosfaat.
DTP Difterie, tetanus en polio-myelitis. Dit vaccin is bedoeld als bescherming tegen deze drie ziektes. Het kan ook gecombineerd met 'Hib' gevaccineerd worden. Deze injectievloeistof bevat difterietoxoïde, tetanustoxoïde, geïnactiveerd gezuiverd poliovirus (3 type's), aluminiumfosfaat, fenoxyethanol en formaldehyde.
DTT Dithiotreïtol.
Ductaal In een ductus ofwel buis, gang of kanaal.
Ductus Een afvoerbuis, gang of kanaal. Het lichaam bezit veel van deze kanalen, het meervoud is ducti.
Duodenaal Met betrekking tot het duodenum, de twaalfvingerige darm.
Duodenitis Ontsteking van het duodenum.
Duodenum Dit is de zogenaamde twaalfvingerige darm, het eerste gedeelte van de dunne darm.
Duplex Dubbel of tweevoudig.
Duplicatus Dubbel of tweevoudig.
DVA Drugvrije afdeling.
DVN Diabetes vereniging Nederland. De DVN heet nu NDF.
DVP Districts verloskundig platform.
DVT Diep veneuze trombose.
DWI Darmweginfectie.
DXA Zie: DEXA.
Dy Symbool voor het dysprosium element uit het periodiek systeem.
Dynamica De bewegingsleer.
Dynamisch Het bewegen of de kracht betreffend.
Dyschromie of dyschromia Een gestoorde pigmentvorming in huid of haar.
Dysgeusie Een storing in het gewaarworden van smaak.
Dysglycemie Een glucose-intolerantie. De glucose-spiegel op de nuchtere maag is dan hoger dan normaal.
Dyskinesie of dyskinesia Een bewegingsstoornis.
Dyslexie Leeszwakte of de zogenaamde woordblindheid.
Dysodontie Een storing in de aanleg van het gebit.
Dyspepsie of dispepsia De spijsvertering die niet naar behoren functioneerd. Dit komt bij verschillende aandoeningen voor. Het kan de volgende klachten opleveren: braken, misselijkheid, oprispingen, pijn in de maagstreek, brandend zuur of een vol gevoel in de bovenbuik.
Dyssomnia Het slecht slapen of een gestoorde slaap.
Dystrofie of dystrophia Een groeistoornis, degeneratie of voedingsstoornis van cellen, organen of weefsels in het lichaam.
DZ Dizygoot ofwel twee-eiïg.
DZN Digitaal ziekenhuis Nederland.
ABCDEFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ
homebioresonantiebiotensorcraniosacraalelectroacupunctuur
fytotherapiehomeopathiekleurenpunctuurorthomoleculairlinks
ayurvedanieuwscontactcurriculum vitaedisclaimertesten
• • • artikelenoverzicht van de website • lexicon • zoeken • • •