Verklarende woordenlijst: Q en R

Op deze pagina een tabel die afkortingen, medische termen en een aantal moeilijke woorden verklaart. Deze vinden hun toepassing in de biochemie, reguliere-, alternatieve-, additieve- en complementaire geneeskunde. In deze tabel staan alle woorden die met een 'Q of R' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn te bereiken via het horizontale link-alfabet direct boven en onder de tabel.
ABCDEFGH I JKLMNOP • Q • RSTUVWXYZ
Afkorting of woord: Verklaring:
Q 1: Het coënzym Q of ubichinon.
2: Het aminozuur glutamine.
q2h Op een recept betekent dit: elke 2 uur.
QC Kwaliteitscontrole of kwaliteitsbeheersing.
QCT Kwantitatieve computer-tomografie.
QED Quanten electro-dynamica.
qh Op een recept betekent dit: elk uur. Er kan bijvoorbeeld ook voorgeschreven worden '3 tabs q6h', wat dan betekent: 3 tabletten elke 6 uur innemen.
QI Quetelet-index. Zie: quetelet.
qid Op een recept betekent dit: 4 maal daags.
ql Op een recept betekent dit: zoveel men wil.
qp Op een recept betekent dit: zoveel men wil, de hoeveelheid naar welgevallen.
qs Op een recept betekent dit: zoveel als genoeg blijkt.
Quadrangularis Vierhoekig.
Quadratus of quadratum Vierkant.
Quadriceps Vierhoofdig.
Quadriparese Een viervoudige parese ofwel een niet volledige verlamming van beide armen en benen.
Quadriplegie Een verlamming van beide armen en benen.
Quantum Hoeveelheid.
Quarantaine Het in afzondering houden van iemand met een besmettelijke ziekte zodat er niet nog meer mensen een besmetting oplopen.
Quasie- In samenstellingen: tamelijk of nagenoeg.
Quaternair Viertallig of aan vier zijden gebonden.
Quetelet De Quetelet-index wordt berekend door het lichaamsgewicht in kilogrammen te delen door het kwadraat van de lichaamslengte in meters. Een index van 18 tot 24 wordt als normaal beschouwd. Een QI van 24 tot 28 betekent overgewicht terwijl een QI hoger dan 28 corpulentie of vetzucht (adipositas) aangeeft. De afkorting BMI wordt tegenwoordig vaker gebruikt.
Quinacrine Een geneesmiddel tegen malaria.
Quinine Het oorspronkelijke, uit boomschors gewonnen, geneesmiddel tegen malaria.
Quotidiana Dagelijks of dagelijks terugkerend.
qv Op een recept betekent dit: zoveel gij wilt.

Verklarende woordenlijst: R

Omhoog

Afkorting of woord: Verklaring:
R 1: Afkorting voor röntgen.
2: Op een recept betekent dit: neem of men neme.
3: Het aminozuur arginine.
Ra Symbool voor het radium element uit het periodiek systeem.
RA 1: Reumatoïde artritis.
2: Rechter atrium of rechter boezem.
3: Refractaire anemie met minder dan 5% blasten in het beenmerg.
RAA Renine-angiotensine aldosteron.
Raapkool Koolrabi.
Raapolie Olie verkregen uit raapzaad.
Raapstelen Bladeren van de meiraap die als groente gegeten worden wanneer ze jong zijn.
RAAS Renine-angiotensine aldosteron systeem.
Rad Stralings-geabsorbeerde dosis. Een oude in de radiologie gebruikte eenheid van intensiteit. Inplaats van de eenheid rad gebruikt men nu de eenheid gray ofwel Gy als symbool. 100 rad = 1 Gy.
RAD Reflexmatige anusdilatatie.
Radiatie Straling of uitstraling.
Radicaal Afdoende, het geheel en al, grondig.
Radius Spaakbeen of onderarmbeen.
Radix Wortel, bijvoorbeeld van een tand of nagel.
RAE Retinol-activiteitequivalent. Zie ook RE.
RAEB Refractaire anemie met een overmaat - 5 tot 20% - aan blasten in het beenmerg.
RAEB/t Refractaire anemie in transformatie met een overmaat - 20 tot 30% - aan blasten in het beenmerg.
RAG Recombinatie-activerend gen of activatie-gen.
RAIT Radio-immuno therapie.
RAIU Radioactief jood opname. De afkorting RAJO wordt ook gebruikt.
RAJO Radioactief jood opname. De afkorting RAIU wordt ook gebruikt.
RAK Raad voor aarde en klimaat.
RAKZ Regionaal administratie-kantoor voor zorgverleners.
RAP Revalidatie activiteiten profiel.
RAR Retinoïnezuur receptor.
RARS Refractaire anemie met ringsideroblasten.
RAS 1: Renale arteriële stenose.
2: Renine-angiotensine systeem. Dit systeem vervult een belangrijke taak bij onder andere het regelen van de bloeddruk en de electrolytenbalans in het lichaam. Het is een enzymatisch hormonaal systeem wat gemengd en complex is.
RAST Radio allergo sorbent test. Met behulp van de RAST kunnen verschillende allergische reacties worden vastgesteld. Bijvoorbeeld allergisch astma, een huidreactie of de seizoengebonden hooikoorts (rinitis allergica).
RAV 1: Regionale ambulance voorziening.
2: Regionaal ambulance vervoer.
RAZ Rapportage arbeidsmarkt zorgsector.
Rb Symbool voor het rubidium element uit het periodiek systeem.
RB 1: Retinoblastoom.
2: Reticulair lichaampje.
RBBB Rechter bundeltak blokkering. De afkorting RBTB wordt ook gebruikt.
RBC Rode bloedcel.
RBD Vertaald staat dit voor: geraffineerd, gebleekt en reukloos gemaakt. Deze afkorting kunnen we bijvoorbeeld tegenkomen op het etiket van kokosolie.
RBE Radiobiologisch effect.
RBJ Regionaal bureau jeugdzorg.
RBNG Register beroepsbeoefenaren natuurlijke gezondheidszorg, het is een stichting.
RBP Retinol bindend proteïne.
RBS Renale bloedstroom.
RBTB Rechter bundeltak blokkering. De afkorting RBBB wordt ook gebruikt.
RBU 1: Revalidatie behandel-uur.
2: Regionale bereidings-unit.
RCA Regulator van de complement-activatie.
RCD Radio controle dienst.
RCG Regionale commissie gezondheidszorg.
RCN Register CranioSacraal therapie Nederland.
RCO Regionale cliëntenorganisaties.
RCT Gerandomiseerd gecontroleerde studie.
RCV Rode cel-volume.
RCVN Regionale chirurgen vereniging van het Noorden.
RD Vertaald is dit: onderzoek en ontwikkeling.
RDA Een Engelstalige afkorting voor wat wij de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid of ADH noemen.
RDAC Regionaal dagactiviteiten centrum.
RDB Revalidatie dagbehandeling.
RDS Vertaald is dit het ademhalings-benauwdheids-syndroom ofwel ademnood syndroom.
RDW Rode-cel distributie breedte. Een maat voor de spreiding in de grootte van de rode bloedcellen ofwel erytrocyten.
Re Symbool voor het rhenium element uit het periodiek systeem.
RE Retinol equivalenten. De hoeveelheid vitamine A of retinol wordt meestal opgegeven in IE oftewel internationale eenheden, maar de afkorting RE wordt ook wel gebruikt.
REA Reïntegratie arbeidsgehandicapten.
Reactie Een terugwerking of tegengestelde werking als antwoord op een bepaalde actie of prikkel.
Reactief of reactieve Met betrekking tot een reactie.
Reactietijd De tijd die ligt tussen de daadwerkelijke prikkel en het reageren, de reactie, daarop.
REC Regionaal expertise centrum.
Receptief Ontvankelijk of vatbaar.
Receptor Ontvanger.
Recidief Het hernieuwd opleven van de verschijnselen van een ziekte of aandoening die reeds genezen leek.
Rectitis Ontsteking van de endeldarm, proctitis wordt ook wel gebruikt.
Rectum De endeldarm, het laatste gedeelte van de dikke darm.
REF Renale erytropoëtische factor.
Reflex De vrijwel onmiddelijk optredende en onwillekeurige reactie van het lichaam op een prikkel. Denk bijvoorbeeld maar aan het aanraken van een hete pan.
Refrigeratie of refrigeratio Het kouvatten.
Refugium Een laatste redmiddel of toevlucht.
RegBiG Registratie beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg.
Regio Een bepaald gebied of streek van het lichaam.
Regionaal of regionair Met betrekking tot een bepaalde streek of gebied.
Reincultuur Een zuivere kweek van iets.
RELAC Referentie instituut laboratoriumonderzoek antistollings-controle.
Relatief Betrekkelijk of naar verhouding.
REM Snelle oogbewegingen. Deze treden tijdens een stadium van de slaap op. De hersenactiviteit is tijdens de REM-slaap ongewoon hoog en er treden tevens veranderingen in hersengolven op. Verder is er ook een onregelmatige en snellere ademhaling plus hartslag vast te stellen. Men kan deze verschijnselen optekenen door middel van een electro-encefalogram ofwel EEG.
Ren De nier, het meervoud is renes.
Renaal of renalis Met betrekking tot de nier.
REOS Regionale eerstelijns ondersteunings structuur.
Replicatie 1: Het herhalen van een experiment.
2: Het tijdens de celdeling verdubbelen van DNA.
RER Ruw endoplasmatisch reticulum.
RES Reticulo endotheliaal systeem. Het wordt ook macrofagen systeem of MPS genoemd. Zie ook: macrofaag.
Residu of residuum Een overblijfsel.
Resistentie Weerstand of weerstandsvermogen.
Resonantie Het meetrillen op een bepaalde geluidsfrequentie.
Restrictie Een belemmering of beperking.
Retina Het netvlies van het oog.
Retinol Vitamine A.
Retractie Het samentrekken van bijvoorbeeld bindweefsel of spieren.
Retro- In samenstellingen: achter of achterwaarts.
Reuma, reumatisme of rheumatismus Dit kunnen acute en chronische aandoeningen zijn rond gewrichten en spieren die op ontstekingen lijken. Een aantal kenmerken zijn koorts, functiestoornissen, pijn en zwellingen.
REVANED Revaned is de branchevereniging voor de revalidatie-detailhandel in Nederland. De vereniging telt 23 leden met ruim 100 vestigingen door het gehele land. Revaned behartigt de algemene belangen van haar leden op economisch, technisch, sociaal en juridisch gebied.
Rf 1: Reuma-factor.
2: Symbool voor het rutherfordium element uit het periodiek systeem.
RF Radiofrequent.
RFC Regionale farmacotherapie commissie.
RFH Regeling farmaceutische hulp.
RFID Radio frequentie identificatie.
Rg Symbool voor het roentgenium element uit het periodiek systeem.
RGA Residu gas analyse.
RGF 1: Regionaal genootschap fysiotherapie.
2: Regionaal geneeskundig functionaris.
RGO Raad voor gezondheidsonderzoek.
RGOc Rob Giel onderzoekcentrum. Het RGOc is een samenwerkingsverband tussen Lentis, de stichtingen GGZ Friesland en GGZ Drenthe, en het Universitair Centrum Psychiatrie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Het centrum heeft als doel bestaand wetenschappelijk onderzoek in de drie noordelijke provincies te bundelen, te versterken en nieuw onderzoek te ontwikkelen op het gebied van de psychiatrische zorg. Het onderzoekcentrum is vernoemd naar Rob Giel, emeritus hoogleraar sociale psychiatrie.
Rh Symbool voor het rhodium element uit het periodiek systeem.
RH 1: Vrijmakend of regulerend hormoon.
2: Rhesus.
3: Regeling hulpmiddelen.
RHS Reticulo-histiocytaire systeem. Dit systeem omvat alle fagocyterende elementen. Men noemt het ook wel RES, ofwel reticulo-endotheliale systeem.
RHV Regionale huisartsen vereniging.
RIA Radio-immuno analyse (essaai of toets).
RIAA Gereduceerd isoalfazuur.
RIAGG Regionaal instituut voor ambulante geestelijke gezondheidszorg.
Rib Ribose, het is een aldopentose die we veel tegenkomen als bestanddeel in verbindingen zoals nucleotide-coënzymen en RNA.
Ribes nigrum Zwarte bes. Deze bes bevat een hoog gehalte aan vitamine C en ook flink wat calcium (Ca). De bladeren bevatten aminozuren, appelzuur, bioflavonoïden, citroenzuur, etherische olie, kinine, pectine, tanninen en terpenen. Uit het zaad kan olie geperst worden die alfa-linoleenzuur (ALA) en gamma-linoleenzuur (GLA) bevat. Van zwarte bessen kan ook prima jam en vruchtensap gemaakt worden.
RIBIZ Registratie en informatie beroepsbeoefenaren in de zorg.
Riboflavine Vitamine B2.
Ribonucleïnezuur Dit nucleïnezuur speelt een essentiële rol bij het overdragen van erfelijke eigenschappen. We vinden het in de kern van levende cellen.
RIBW 1: Regionale instelling voor beschermende woonvormen.
2: Regionale instelling beschermd wonen.
RIC Regionale indicatiecommissie.
RID 1: Reactor instituut Delft.
2: Rijksinstituut voor drinkwatervoorziening.
RIDE Onderzoeks-instituut voor ouderdomsziekten.
RIGG Regionale instelling geestelijke gezondheidszorg.
Rigide Stijf.
Rigiditeit of rigiditas Stijfheid.
RIGO Rijksinstituut voor geneesmiddelen onderzoek.
RIKILT Rijks-kwaliteitsinstituut voor land- en tuinbouwproducten.
RIMA Regionale instelling maatschappelijke dienstverlening.
RIN Rijksinstituut voor natuurbeheer.
RING Stichting registratie instituut natuurgerichte gezondheidszorg.
Rinitis of rhinitis Een ontsteking van het neusslijmvlies.
RIO Regionaal indicatie orgaan. Een RIO bestaat niet meer, het is nu CIZ ofwel centrum indicatiestelling zorg.
RIP Ruimte innemend proces.
RIV Regionale internisten vereniging.
RIVM Rijks-instituut voor volksgezondheid en milieu.
RIVO Rijksinstituut voor visserijonderzoek.
RIZ Regionaal informatiesysteem zorg.
RIZIV Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering.
RL Rijksuniversiteit Limburg, het is nu de universiteit Maastricht (UM).
RLV Referentie etiketteer waarde oftewel de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH of RDA). In de toekomst zal RLV de opvolger worden van de ADH.
RMD Regionale milieudienst.
RMNO Raad voor milieu- en natuuronderzoek.
RMS Referentie aangesloten land (geneesmiddelen).
RMW Raad voor medische wetenschappen.
Rn Symbool voor het radon element uit het periodiek systeem.
RN Retina Nederland. Deze vereniging vertegenwoordigd patiënten met erfelijke aandoeningen aan het netvlies waaronder Retinitis pigmentosa.
RNA 1: Radionuclide of radionucleïde angiografie.
2: Afkorting voor ribonucleïnezuur, RNZ wordt ook gebruikt. Deze nucleïnezuren komen in de celkernen voor en zijn een kopie van het DNA. Hierdoor zijn ze van groot belang bij het overdragen van erfelijke eigenschappen.
RNC 1: Radionucliden centrum.
2: Regionaal netwerk cliëntenraden.
RNG Register arts natuurlijke genees- en behandelwijzen.
RNI 1: Referentie nutriënten inname.
2: Reactief stikstof tussenproduct of intermediair.
RNP Ribonucleoproteïne.
RNS Raad voor natuurkunde en sterrenkunde.
RNZ Afkorting voor ribonucleïnezuur, RNA wordt ook gebruikt. Deze nucleïnezuren komen in de celkernen voor en zijn een kopie van het DNA. Hierdoor zijn ze van groot belang bij het overdragen van erfelijke eigenschappen.
RO Omgekeerde osmose.
ROC Regionaal opleidingen centrum. Het ROC verzorgt ook een opleiding voor zorg en welzijn.
Rodenticide Een vergif voor het bestrijden van knaagdieren zoals muizen en ratten.
ROEP Regionaal orgaan eerstelijns psychologen.
ROG Regionaal overleg gezondheidszorg.
ROH Regionale organisatie huisartsen.
ROI Reactief zuurstof tussenproduct of intermediair.
Rollator Dit is een loophulp in de vorm van, zeg maar, een kinderwagen. Dit wagentje wat vaak inklapbaar is geeft steun tijdens het lopen. Er kan wat bagage meegenomen worden en bij sommige modellen kan je er ook op gaan zitten. Als het goed is heeft het ding twee knijpremmen die vastgezet kunnen worden zodat je niet, al zittend, de gracht inrolt.
ROMA Regionaal overleg medische administratie.
ROMG Register ortho-manuele geneeskunde.
ROOB Regionaal overleg ouderenbeleid.
ROS Reactieve zuurstof intermediairen. Het zijn uiterst reactieve vrije radicalen of krachtige oxidatiemiddelen.
Rosacea Het rood worden van het gelaat (erytheem of erythema) door verwijding (dilatatie of dilatatio) van de bloedvaatjes in de huid.
ROTS Reactieve oxidatieve toxische substanties.
ROW 1: Regulier overleg warenwet.
2: Rendu Osler Weber. De meeste mensen met ROW hebben last van afwijkingen in de bloedvaten van de huid en de neus. Verder kunnen afwijkende bloedvaten voorkomen in de lever, longen, het maagdarmkanaal, het zenuwstelsel en soms ook in de hersenen. Een veel voorkomend verschijnsel bij de ziekte van Rendu-Osler-Weber (ROW) is een bloedneus. Deze ontstaat doordat de bloedvaatjes in het neusslijmvlies een heel oppervlakkige ligging en een dunne wand hebben. Daardoor gaan deze vaatjes gemakkelijk stuk en ontstaat er een bloedneus.
ROZ Regionaal overlegorgaan zorg.
ROZA Regionaal overleg zorgadministraties.
RP Retinitis pigmentosa, een aangeboren dubbelzijdige degeneratie van het netvlies met de vorming van pigment.
RPB Reumapatiëntenbond.
RPCFT Reiter proteïne-complement fixatietest.
RPCP Regionaal patiënten en consumenten platform.
RPI Rijks psychiatrische inrichting.
RPKN Regionaal platform kankerpatiënten verenigingen noord-Nederland.
RPP Snelverlopende progressieve parodontitis.
RPS Renale plasmastroom.
RPV Reuma patiënten vereniging.
RPVN Retinitis pigmentosa vereniging Nederland.
RR Relatief risico.
RRAZ Rechtspositie reglement academische ziekenhuizen.
RRF Rode gerafelde vezel.
rRNA Ribosomaal-RNA (ribonucleïnezuur).
RS 1: Rutgers stichting.
2: Respiratoir syncytieel. Zie ook: RSV.
RSA Resistente Staphylococcus aureus.
RSD Reflectoir-sympathische dystrofie.
RSJ Regionaal samenwerkingsverband jeugdhulpverlening.
RSN Reiki stichting Nederland.
RSS Recombinatie-signaal-sequentie.
RSSE Russische voorjaar-zomer encefalitis.
RSV 1: Rous sarcoma virus.
2: Respiratoir (respiratoor) syncytiumvormend virus.
3: Respiratoir (respiratoor) syncitieel virus. De RS-virusinfectie is een besmettelijke ziekte die de longen aantast en veroorzaakt wordt door een virus. Infecties blijken veelal in het einde van het jaar voor te komen.
RTG Register tolken gebarentaal.
RTNG Register therapeut natuurlijke genees- en behandelwijzen.
RTS Rubinstein-Taybi syndroom.
RTW Raad voor technische wetenschappen.
Ru Symbool voor het ruthenium element uit het periodiek systeem.
RU Rijksuniversiteit.
Rub Ribulose.
Rubella Rode hond, een bij kinderen optredende ziekte veroorzaakt door een virusinfectie.
Ruber, rubor, rubra of rubrum Rood.
RUG Rijks universiteit Groningen.
RUL Rijksuniversiteit Leiden.
Rupia Huidaandoening, uitslag die gepaard gaat met het vormen van korsten.
RUR Rijksuniversiteit Rotterdam.
RUU Rijks universiteit Utrecht (ook: UU).
RvA Raad voor accreditatie. De RvA samen met de CCKL beoordelen laboratoria op hun deskundigheid en onafhankelijkheid. De RvA is vooral werkzaam op gebieden als industrie en dienstverlening.
RvdK Raad van de kinderbescherming.
RVG Register van geneesmiddelen. Wanneer een geneesmiddel door het CBG positief is beoordeeld krijgt het een RVG-nummer. Dit nummer dient dan als registratienummer.
RVP Rijks-vaccinatie programma.
RVV Rijksdienst voor de keuring van vee en vlees, dit is nu de VWA oftewel de voedsel- en waren autoriteit.
RVZ Raad voor de volksgezondheid en zorg. De RVZ zegt een onafhankelijk adviesorgaan voor parlement en regering te zijn. Deze raad zet zich in voor de gezondheid van de burger en de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg. De raad brengt hierover strategische adviezen uit.
RXR Retinoïde X-receptor of vitamine A-receptor.
RyR Ryanodine receptor.
RZA 1: Register zorg administrateurs.
2: Rechtspraak ziekenfondswet en AWBZ.
RZB Regionaal zorgberaad.
RZO Regionale zorgvisie ouderen.
ABCDEFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ
homebioresonantiebiotensorcraniosacraalelectroacupunctuur
fytotherapiehomeopathiekleurenpunctuurorthomoleculairlinks
ayurvedanieuwscontactcurriculum vitaedisclaimertesten
• • • artikelenoverzicht van de website • lexicon • zoeken • • •