Verklarende woordenlijst: W, X, Y en Z

Op deze pagina een tabel die afkortingen, medische termen en een aantal moeilijke woorden verklaart. Deze vinden hun toepassing in de biochemie, reguliere-, alternatieve-, additieve- en complementaire geneeskunde. In deze tabel staan alle woorden die met een 'W, X, Y of Z' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn te bereiken via het horizontale link-alfabet direct boven en onder de tabel.

Afkorting of woord:	Verklaring:
W	1: Watt, een eenheid van electrische arbeid. 2: Het essentiële aromatisch aminozuur tryptofaan. 3: Symbool voor het wolfraam element uit het periodiek systeem.
Waakinfuus	Dit is een, uit voorzorg, aangelegd intraveneus infuus. Men doet dit wanneer er verwacht wordt dat er op korte termijn snel bloed of medicamenten toegediend moeten worden.
WADA	Wereld anti-doping agentschap.
WAG	1: Wet arbeid gehandicapten. 2: Werkgroep voor alternatieve geneeskunde.
WAGW	Wet arbeid gehandicapte werknemers.
WAHO	Wereld Ayurvedische gezondheids-organisatie.
WAIS	Wechsler volwassene intelligentie schaal.
WAjong	Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten.
WAO	1: Wereld allergie organisatie. 2: Wet op de arbeidsongeschiktheids-verzekering. De WAO is sinds 2006 vervangen door de WIA.
WaR	Wassermann-reactie.
WAR	Wetenschappelijke adviesraad.
WAS	1: Wiskott-Aldrich-syndroom. 2: Werkgroep atoomspectrometrie.
WAV	Hier geen bekend bestandsformaat maar: wet op het ambulancevervoer.
WAZ	Wet afbreking zwangerschap.
WBB	Wet bodembescherming.
WBC	Witte bloedcel.
WBD	Werkgroep bioresonantie voor dieren.
WBGV	Werktijdenbesluit voor geneeskundigen en verloskundigen.
WBI	Wet bestrijding infectieziekten.
WBIG of Wet BIG	Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg.
WBIO	Wet bestrijding infectieziekten en opsporing ziekteoorzaken. De WBIO wordt ook wel kortweg de WBI genoemd.
WBM	Wonen buiten de muren.
WBMV	Wet op de bijzondere medische verrichtingen.
WBO	1: Wet op het bevolkingsonderzoek. 2: Wet bejaardenoorden.
WBOPZ	Wet bijzondere opname in psychiatrische ziekenhuizen.
WBP	Wet bescherming persoonsgegevens.
WBVV	Werktijdenbesluit voor verplegings- en verzorgingsinstellingen.
WBZ	1: Wet bouwbeheersing zorgvoorzieningen. 2: Wet op de besmettelijke ziekten.
WCA	Wet chemische afvalstoffen.
WCF	Wetenschappelijk college fysiotherapie.
WCN	1: Whiplash centrum Nederland. 2: Werkgroep cardiologische centra Nederland.
WCPV	Wet collectieve preventie volksgezondheid.
WCRF	Wereld kanker onderzoek fonds.
WCZ	Werkgroep complementaire zorg.
WDH	1: Waarneem dossier huisartsen. 2: Werkgroep deskundigheids-bevordering huisartsen.
WDHA	Waterige diarree, hypokaliëmie en achloorhydrie.
WDL	Warenwetregeling diepgevroren levensmiddelen.
Web	Een membraan of weefsel van geringe dikte wat de vorn heeft van een spinnenweb.
WEBA	Welzijn bij arbeid.
WEC	Wond expertise centrum.
Weefsel	De diverse organen in het lichaam zijn opgebouwd uit weefsels. Een weefsel bestaat uit een groep cellen met gelijke functie en opbouw. Een aantal voorbeelden zijn botweefsel, hersenweefsel, spierweefsel en zenuwweefsel.
Wekaminen	Dit zijn chemische stoffen die een sterke geestelijk en lichamelijk opwekkende werking vertonen. Ze beïnvloeden het zenuwstelsel zodat de behoefte aan slaap en vermoeidheid verminderen. Het normale gevoel en de waarschuwingen van het lichaam worden echter onderdrukt zodat er overbelasting en schade kan ontstaan.
WEL	1: Warenwetbesluit etikettering van levensmiddelen. 2: Warenwetregeling etikettering van levensmiddelen.
WEON	Werkgroep epidemiologisch onderzoek Nederland.
WEZ	Wet exploitatie zorgvoorzieningen.
WFC	Wereld federatie voor chiropractie.
WFH	Wereld federatie van hemofilie-verenigingen.
WGA	Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten.
WGBHCZ	Wet gelijke behandeling op grond van een handicap of chronische ziekte.
WGBO	Wet op de geneeskundige behandelings-overeenkomst. Het is een samenwerking tussen degeen die hulp verleent en de patiënt. Volgens de overeenkomst zijn ze een soort van partners. Sinds 1 juli 2007 is de apotheker opgenomen in de WGBO.
WGHR	Wet geneeskundige hulpverlening bij rampen.
WGM	1: Weesgeneesmiddel. 2: Wet gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening.
WGO	Wereld gezondheidsorganisatie.
WGP	Wet geneesmiddelen prijzen.
WGR	Wet gemeenschappelijke regelingen.
WGV	Wet geneesmiddelen-voorzieningen.
Wh	Wattuur. 1 Wh is de arbeid van 1 watt (W) die per uur wordt verricht.
WHAW	Werkdruk en herstel bij afwijkende werktijden.
WHO	Wereld gezondheidsorganisatie.
WIA	Werk en inkomen naar arbeidsverdeling. Vanaf 2006 is de WAO vervangen door de WIA samen met de WGA.
WiB	Wet inzake bloedtransfusie.
WIBAZ	Werkgroep instrumenten beoordeling academische ziekenhuizen.
WIBV	Wet inzake de bloedvoorziening.
WIG	Werkgroep integratie geneeswijzen.
WINAp	Wetenschappelijk instituut Nederlandse apothekers.
WIP	Werkgroep infectie preventie.
WIS	Wondverzorging, incontinentie en stoma.
WIZCG	Werkgroep integrale zorg, chronisch zieken en gehandicapten.
WJH	Wet op de jeugd hulpverlening.
WK	Afkorting voor wervelkolom.
WKCG	Wet klachtrecht cliënten gezondheidszorg.
WKCZ	Wet klachtrecht cliënten zorgsector. Op 1 augustus 1995 is de WKCZ in werking getreden. Op grond van deze wet moet iedere zorginstelling beschikken over een klachtenregeling, een klachtencommissie en een klachtenfunctionaris. Een klacht met betrekking tot de gezondheidszorg kan over veel meer zaken gaan dan alleen medische fouten. Er kan ook van alles misgaan tijdens het contact met de hulpverlener of in de organisatie van de betreffende zorg. Het gaat hier natuurlijk om zaken die volgens de cliënt anders hadden kunnen of juist moeten verlopen. De te verwerken klachten kunnen zeer verschillend zijn, onder andere afhankelijk van de aard en ernst ervan.
WKDV	Werkgroep kinder-diabetes verpleegkundigen.
WKGZO	Wetenschappelijke kwaliteit gezondheidszorg-onderzoek.
WKO	Wereld kanker onderzoekfonds.
WKZ	Wilhelmina kinderziekenhuis.
WLV	Wet op de luchtverontreiniging.
WLZ	Stichting waterlaboratorium zuid.
WMCZ	Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen.
WMG	Wet marktordening gezondheidszorg.
WMK	Wet medische keuringen.
Wmo	Wet maatschappelijke ondersteuning. Sinds 1 januari 2007 is de Wmo in werking getreden. De Wvg, wet voorzieningen gehandicapten, is opgenomen in deze Wmo.
WMO	Wet medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen.
WMZ	Wet maatschappelijke zorg.
WNF	Wereld natuur fonds.
WOCZ	Werkverband organisaties chronisch zieken.
WOD	1: Wet op de dierproeven. 2: Wet op de orgaandonatie.
WODC	Wetenschappelijk onderzoek en documentatie centrum.
WOG	De wet op de geneesmiddelen-voorziening.
WOGIZ	Werkgroep openbare gezondheidszorg en infectie-ziekten.
WOI	Werkverband van ouder- en familieorganisaties betrokken bij instellingen voor mensen met een verstandelijke handicap.
WoZoCo	Woon-zorg complex.
WPN	Warmbloed paardenstamboek Nederland.
WPR	Wet persoonsregistratie.
WPW	Wolff-Parkinson-White (syndroom).
WREA	Wet op de reïntegratie van arbeidsgehandicapten.
WR	Wassermann-reactie. Een bloedtest om antilichamen tegen een besmetting met syphilis aan te tonen.
WRF	Wetenschappelijke raad fysiotherapie.
WSB	Stichting wonen van senioren op boerderijen.
WSN	Whiplash stichting Nederland.
Wtcg	Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten. De Wtcg is op 1 januari 2009 ingegaan. In plaats van de buitengewone uitgaven voor de belasting te moeten aftrekken krijgen chronisch zieken en gehandicapten automatisch elk jaar een tegemoetkoming in de extra kosten die gemaakt moeten worden.
WTG	1: Wet tarieven gezondheidszorg. 2: Wet tarieven geneesmiddelen.
WTZ	1: Wet terugdringing ziekteverzuim. 2: Wet toelating ziektekostenverzekeringen. 3: Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen.
WTZi	Wet toelating zorginstellingen.
WUD	Wet op de uitoefening diergeneeskunde.
WUR	Wageningen universiteit onderzoek-centrum.
WVC	1: Welzijn, volksgezondheid en cultuur. 2: Wetenschappelijk veterinair comité.
WVG	1: Wet voorzieningen gezondheidszorg. 2: Wet voorzieningen gehandicapten.
Wvkl	Wet veiligheid en kwaliteit lichaams-materiaal.
WVMC	Wet voorkoming misbruik van chemicaliën.
WVO	Wet verontreiniging oppervlaktewateren.
WvS	Wetboek van strafrecht.
WWA	Woon/werkvoorzieningen voor autisten.
WWP	Werkgroep WAO en psyche.
wwsp	Wegwerpspuit.
WWZ	Wonen, welzijn en zorg.
WZF	Woonzorg federatie.
WZV	1: Wet ziekenhuis-voorzieningen. 2: Woon- en zorgvoorziening.
WZW	Woon-, zorg- en welzijnsvoorzieningen.
WZZF	Wet zelfstandigen in het ziekenfonds.

Verklarende woordenlijst: X

Afkorting of woord:	Verklaring:
XALD	X-gebonden adrenoleukodystrofie.
Xanthine	Een afbraakproduct van onze stofwisseling en een voorstadium van urinezuur.
Xanthinesteen	Dit is een hoofdzakelijk uit xanthine bestaande blaas- of niersteen.
Xanthosis	Het geel kleuren van de huid.
XBOZ	Röntgenopname buikoverzicht.
X-chromosoom	Een geslachtsbepalend chromosoom. Het komt bij de vrouw gepaard in de cellen voor.
Xe	Symbool voor het xenon element uit het periodiek systeem.
Xeno-	In samenstellingen: vreemd.
Xeransis	Uitdroging.
Xerodermie	De perkamenthuid, een aandoening van de opperhuid.
Xerosis	Het uitdrogen van de huid of een orgaan.
Xerostomie	Een (zeer) droge mond door een verminderde productie van speeksel.
XIST	X-inactief specifiek transcript.
XLP	Geslachtsgebonden lymfoproliferatief.
XMM	Xeromammografie.
XOS	Xylo-oligosacharide.
XP	Xeroderma pigmentosum.
XPS	Geëxtrudeerde polystyreen-hardschuim.
X-stralen	Röntgenstralen.
Xyl	Xylose.
Xylose	Houtsuiker. Deze suiker wordt gevonden in de celwanden van planten.

Verklarende woordenlijst: Y

Afkorting of woord:	Verklaring:
Y	1: Het aromatisch aminozuur tyrosine. 2: Symbool voor het yttrium element uit het periodiek systeem.
Yb	Symbool voor het ytterbium element uit het periodiek systeem.
YBOCS	Yale-Brown obsessieve compulsieve schaal. Deze schaal wordt vaak gebruikt om de ernst en frequentie van verschillende obsessies en dwanghandelingen bij de obsessieve compulsieve stoornis, ofwel OCS, te bepalen.
Y-chromosoom	Een geslachtsbepalend chromosoom. Het komt bij de man in de helft van het aantal zaadcellen voor.
Yoghurt	Een door indikking en fermentering verkregen zuur melkproduct. Het is een eiwitrijk en lichtverteerbaar product wat goed is voor onze darmflora.
Yohimbine	Een plantaardige stof die ingezet kan worden ter verhoging van de geslachtsdrift (afrodisiacum of aphrodisiacum).

Verklarende woordenlijst: Z

Afkorting of woord:	Verklaring:
ZAIO	Zorgautoriteit in oprichting.
ZAIS	Ziekenhuisapotheek informatiesysteem.
ZAS	1: Zorgaanbodschaal. 2: Ziekenhuis apotheek standaard.
ZAT	Zorg- en adviesteam.
ZAV	Zelfanalyse vragenlijst.
ZBC	Zelfstandig behandelcentrum. Een ZBC is een door de overheid erkende kliniek.
ZBV	Zelfbeoordelingsvragenlijst.
ZCZA	Zorgorganisatie chronisch zieken Amstelland.
ZDV	Zidovudine.
Zelotypie	1: Een ziekelijke afgunst. 2: Een ziekelijk overdreven streven tot het bereiken van een bepaald doel.
ZES	Zollinger-Ellison-syndroom.
ZF	1: Zure fosfatese. 2: Ziekenfonds.
ZFR	Ziekenfondsraad.
ZFW	Ziekenfondswet.
ZG	1: Zintuiglijk gehandicapte. 2: Zintuiglijk gehandicaptenzorg.
ZGB	Zorg gebruikers bundeling.
ZGCT	Zelfstandig gevestigde creatief therapeut.
ZGT	Ziekenhuisgroep Twente.
ZGV	Ziekenhuis Gelderse Vallei.
Zh	Ziekenhuis.
ZHONG	ZHONG is de Nederlandse vereniging voor traditionele Chinese geneeskunde (TCG). Het is een landelijke beroepsvereniging voor TCG therapeuten die onderdak biedt aan alle disciplines binnen de TCG, zoals Acupunctuur, kruidengeneeskunde, Qigong (spreek uit: tsji koeng), Tuina (spreek uit: twee na) en Shiatsu.
ZI	Zelfinseminatie.
ZIB	Zeer intensieve behandeling.
ZIF	Zorg innovatie forum.
ZIG	1: Zosterimmuunglobuline. 2: Zeer intensieve gezinsbehandeling.
ZIM	Ziekenhuis informatie model.
ZIN	1: Zorg in natura. 2: Zorg identificatie nummer. 3: Zorg informatie netwerk.
Zinkdeficiëntie	Een tekort aan zink in het lichaam door bijvoorbeeld een slechte opname hiervan.
ZIP	Zorg innovatie platform.
ZIS	Ziekenhuis informatie systeem.
ZKH	Ziekenhuis.
ZKN	Zelfstandige klinieken Nederland.
ZKV	Ziektekostenverzekering.
ZLTO	Zuidelijke land- en tuinbouworganisatie.
ZMC	Zaans medisch centrum.
ZMLK	Zeer moeilijk lerend kind.
ZMOK	Zeer moeilijk opvoedbaar kind.
ZMV	Zwarte migranten- en vluchtelingenvrouwen.
Zn	Symbool voor het zink (zincum) element uit het periodiek systeem.
ZN	Zorgverzekeraars Nederland.
ZnMP	Zink-metalloproteïnase.
ZOK	Zinkoxide met kalkwater.
ZOM	Zorg op maat.
ZON	1: Zorg-onderzoek Nederland. 2: Ziekenomroep Nederland.
ZONMw	ZONMw staat voor het samenwerkingsverband van Zorg-onderzoek Nederland (ZON) en Medische wetenschappen van de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO).
Zorgis	Zorg informatie systeem.
ZOZG	Zorg voor ouderen, zieken en gehandicapten.
ZP	Zorgpas.
ZPA	Ziekte van de perifere arteriën.
ZPG	Zorgpas groep.
Zr	Symbool voor het zirkonium (zirconium) element uit het periodiek systeem.
ZRS	Zorg registratiesysteem.
ZRT	1: Zorgregieteam. 2: Ziekenhuis Rivierenland in Tiel.
ZSP	Zorg service provider. Dit is een organisatie die zich richt op het leveren van online diensten aan zorgverleners zoals apothekers en huisartsen. We kunnen hier bijvoorbeeld denken aan een electronisch recept.
ZTM	Zieken transport maatschappij.
Ztsl	Zorgtoeslag.
Zuur-base-evenwicht	De normale of evenwichtige verhouding tussen de in het bloed voorkomende hoeveelheid basische en zure stoffen.
ZVA	Ziektekostenverzekering ambtenaren.
ZvB	Zorg voor Borstvoeding. De stichting ZvB is in 1996 opgericht door UNICEF Nederland om zo het internationale borstvoedingsprogramma Baby Friendly Hospital Initiative (BFHI) van de WHO en UNICEF ook in ons land uit te voeren.
ZVN	Zorgverzekeraars Nederland.
ZVP	Zorg vernieuwingsproject.
ZVS	Zorgvraagschaal.
ZVW	Zorgverzekeringswet.
ZW	1: Ziektewet. 2: Ziekenhuis Walcheren in Vlissingen.
ZWoP	Zelfstandig wonen project.
Zygapofyse	Het gewrichtsuitsteeksel van een wervel.
Zygoma	Het jukbeen of jukboog.
Zymodeem	Het enzymenpatroon.
Zymogeen	Het niet actieve voorstadium van een enzym noemt men zymogeen, pro-enzym of proferment.
Zymologie	De kennis van de werking van enzymen en de gisting.
Zymose of zymosis	De werking van een enzym.
ZZ	Zwakzinnigenzorg.
ZZA	Zelfzorgarrangement.
ZZP	Zorg-zwaartepakket.