Colitis ulcerosa volgens de TCM

Hoofdstuk 2 van de scriptie over Colitis ulcerosa, een ziekte van de Darm. In dit hoofdstuk gaan we kijken naar deze aandoening, maar dan vanuit de zienswijze binnen de traditionele Chinese geneeskunde ofwel TCM. Verder de orgaanfuncties en relaties van de Dikke Darm met andere organen in het lichaam. Er worden hier ook een aantal gepubliceerde artikelen over het behandelen van Colitis ulcerosa met reguliere medicatie, acupunctuur en moxa samengevat.

2.1 Inleiding


In de TCM-literatuur is weinig te vinden over de ziekte colitis ulcerosa. In de studieboeken genaamd de praktijk van de Chinese geneeskunde en diagnostiek in de Chinese geneeskunde van Giovanni Maciocia zijn er slechts een paar regels aan deze ziekte besteed. Alvorens ik de symptomen ga vertalen naar de TCM zal ik eerst de functies van de Dikke Darm volgens de TCM bespreken. Hierna geef ik een samenvatting van een aantal artikelen gepubliceerd in the Journal of Chinese Medicine. Als laatste onderdeel van dit hoofdstuk zal ik de diverse pathologische syndromen die bij deze ziekte een rol spelen aan de orde laten komen.

2.2 Anatomie en fysiologie Dikke Darm


2.2.1 Orgaanfuncties van de Dikke Darm

Orgaanfuncties:
  • ontvangt de onzuivere delen uit de voeding en vloeistoffen van de Dunne Darm,
  • transformeert de onzuivere delen tot vast afval d.m.v. vloeistofresorptie,
  • transformeert het vaste afval naar beneden en scheidt faeces (ontlasting) uit.
De beschrijving van de functies van de Dikke Darm is kort. Dat wil niet zeggen dat de Dikke Darm niet belangrijk is maar veel functies van de Dikke Darm bekeken vanuit de Westerse visie worden door de TCM toegeschreven aan de Milt. De Milt heeft een transporterende en transformerende functie van voedsel en vloeistoffen voor het gehele spijsverteringssysteem, inclusief de Dunne- en de Dikke Darm. De symptomen zoals diarree, buikpijn, abdominale distentie (de buik betreffende uitrekking) en bloed en slijm in de ontlasting worden meestal toegeschreven aan een onevenwichtigheid van de Milt.

2.2.2 Emotioneel mentaal karakter


De Da Chang hoort bij het Metaal-Element wat staat voor droefheid. Een heel belangrijk aspect van Da Chang is het los kunnen laten en niet blijven hangen aan het verleden.

2.2.3 Relaties van de Da Chang meridiaan


Yin-Yang relatie (intern/extern) met de Longmeridiaan:
De relatie van de Dikke Darm met de Long (intern-extern) is in het geval van colitis ulcerosa moeilijk vast te stellen. De dalende Long-Qi levert aan de Dikke Darm de nodige Qi die nodig is voor de inspanning van de ontlasting. Bij Long-Qi-Xu kan dan constipatie volgen waardoor er een Exces kan ontstaan. Dat geldt ook voor de Dikke Darm. Indien deze functie verminderd is ontstaat er stagnatie en wordt de Long-Qi belemmert in haar dalende beweging en is constipatie eveneens het gevolg. Als het rectum alleen is aangetast zie je vaak droge/harde ontlasting met tussentijds bloed- en pusverlies (Exces).
Wellicht kan er dan ook sprake zijn van een Long-Xu. De Long neemt ook een belangrijke functie in bij het reguleren van de waterwegen en het verspreiden van Vocht. Indien deze functie verstoord is zal dat ook de functie van de Dikke Darm verstoren.

Sheng-cycli:
  • Da Chang wordt gevoed door Wei,
  • Da Chang voedt Páng Guang.
Ko-cycli:
  • Da Chang wordt gecontroleerd door Xiao Chang,
  • Da Chang controleert Dan.
Liu Jing:
De Liu Jing bestaat uit 6 grote vaten waarbij het lichaamsoppervlak in zes longitudinale (lengterichting) zones wordt verdeeld. Da Chang behoort tot de Shou Yang Ming en heeft een onderlinge verbinding met Wei welke tot de Zu Yang Ming behoort. Genoemde Yang Ming meridianen hebben een overmaat aan Qi en Xue. Doordat de Yang Ming-meridianen aan de voorkant van het lichaam lopen ontvangen zij veel licht en zon. Hierdoor raken zij vol van Yang-Qi. Veel voorkomende pathologiën zijn volle Hitte waarbij de Jin Yé aangetast wordt. Deze meridiaan is dan ook de belangrijkste meridiaan om Hitte te klaren en koorts te verminderen, symptomen die veel voorkomen bij colitis ulcerosa met name in de acute fase.

2.3 Samenvatting artikelen


Samenvatting oorzaken en resultaten van behandelingen colitis ulcerosa gepubliceerd in onderstaande artikelen uit The Journal of Traditional Chinese Medicine.
Aan de hand van artikelen, gepubliceerd in the Journal of Traditional Chinese Medicine en volgens inzichten van Giovanni Maciocia (zie literatuurlijst), waar ik mij in verdiept heb, geef ik een beschrijving van colitis ulcerosa volgens de patronen van de TCM en bekijk deze ziekte volgens de differentiatie van de Vijf Elementen, orgaansyndromen en dergelijke. De beschrijving geschiedt zoveel mogelijk met mijn eigen woorden en tevens zal ik mijn eigen inzichten hierin verwerken.

2.3.1 Observaties bij Moxa


Observations on the moxibustion treatment of 50 cases of acute and chronic ulcerative colitis:
"Acute and chronic ulcerative colitis fall into the categories of chronic dysentery, intestinal haemorrhage and visceral toxicosis in TCM".

Bron: Journal of Chinese Medicine (nr. 22, september 1986, blz. 23-24) door Liang Cuiying en Yue Yi (Department of Acupuncture, Henan Provincial People's Hospital, Zhengzhou).

Van bovengenoemd artikel heb ik de beschrijving van deze ziekte in mijn eigen woorden samengevat. Er wordt vastgesteld dat de symptomen van de ziekte zich uiten in de Dikke Darm, maar de oorzaak ligt in de Milt. De functie van de Milt is het transporteren en transformeren van voedingsstoffen en vloeistoffen. Bij een dysfunctie van de Milt ontstaat accumulatie (opeenhoping) wat resulteert in Damp-Hitte. Damp-Hitte daalt af naar de Dikke Darm. Een Milt-Qi-Xu kan het bloed niet in de vaten vasthouden met als resultaat dat het bloed uit de vaten treedt. Damp, Hitte en uit de vaten tredend bloed degenereren tot purulent ofwel etterig bloed. Het verder gaan van de Milt-Qi-Xu geeft onvermijdelijk reden tot verdere deficiëntie van Qi en kan leiden tot deficiëntie van Milt- en Nier-Qi. Milt-Xu is dan ook één van de belangrijkste symptomen in de ontwikkeling van colitis ulcerosa.

In dit artikel wordt hoofdzakelijk de behandeling met moxa beschreven en de therapeutische effecten daarvan. Er wordt gesteld dat wanneer je een patiënt met ulceratieve colitis behandelt het belangrijk is om Yin en Yang te reguleren, de weerstand te verhogen en de pathogene factoren te verdrijven. De resultaten met het behandelen door middel van moxa waren goed, de score lag vrij hoog. Van de 50 casussen waren er 37 genezen, 10 hadden een duidelijke verbetering, bij twee was er een lichte verbetering en bij één casus werd geen effect gesorteerd.

2.3.2 Behandeling met Acupunctuur


The treatment of ulcerative colitis by Acupuncture:
"Ulcerative colitis, also known as chronic nonspecific ulcerative colitis, is characterised by diarrhoea, abdominal pain and the presence of bloody pus and mucus in the stool. The course of the disease is chronic, with a tendency for reoccurrences of varying severity".

Bron: Journal of Traditional Chinese Medicine (nr. 50, januari 1996, blz. 22 t/m 25) door Chen Zhongyin.

In dit artikel wordt colitis ulcerosa als volgt beschreven, waarbij de oorzaak en de uitingsvorm op hetzelfde neerkomen. Wanneer de Milt faalt in haar functie van transformeren en transporteren van voedingsstoffen en vloeistoffen wordt Damp (troebel) ontwikkeld wat accumuleert en transformeert in Hitte. Afwisselend kan tevens de Milt en de Maag beschadigd worden door een invasie van externe pathogene factoren. Damp ontwikkelt zich in de Dikke Darm en valt de circulatie van Qi aan in de Zang-Fu. Wanneer de meridianen en collateralen zijn verstopt door de stagnatie van Qi en bloed is de Dikke Darm niet meer in staat zijn functie van geleiding uit te voeren wat leidt tot diarree en buikpijn. De Damp-Hitte veroorzaakt stagnatie van Qi en bloed en deze transformeren in bloed en pus.

Emotionele verstoringen ontregelen de normale circulatie van Lever-Qi. Deze valt de Milt aan wat resulteert in een dysharmonie tussen deze twee Zang-organen. De transformatie- en transportfunctie van de Milt wordt hierdoor aangetast. Dit leidt tot symptomen als buikpijn en diarree. Bij het voortschrijden van de ziekte ontstaat een Milt-Qi-Xu, wat gevolgd wordt door een depressie van Milt-Yang (zinkende Milt-Qi) met als gevolg dat de spijsvertering wordt aangetast. Dit veroorzaakt een verdere verergering van de diarree en de buikpijn. Als de ziekte zich continu recidiveert wordt door langdurige deficiëntie van de Milt de Nier aangetast wat leidt tot Yang-Xu van de Milt en Nier. Dit leidt tot waterige stoelgang of ernstige diarree (vaak in de vroege ochtend) wat één van de meest ernstige uitingsvormen van colitis ulcerosa is.

Er wordt gesteld dat het gebruik van acupunctuur bij colitis ulcerosa goede resultaten geeft. Echter wanneer bij sommige patiënten een plotseling optredende verergering van de symptomen optreedt werkt acupunctuur onvoldoende. Wanneer de ziekte begint met hevig braken, hoge koorts, ernstige diarree en opgeblazenheid van het abdomen kan hierdoor ernstige dehydratie optreden. Dit heeft als gevolg een verstoring van de electrolyten wat weer kan leiden tot ernstige shock. In deze gevallen dienen andere vormen van therapie gebruikt te worden. Acupunctuur kan dan uiteraard een ondersteunende rol spelen naast de behandelwijze die geschiedt met reguliere medicatie en/of Chinese kruiden.

2.3.3 Klinische studie


Clinical study on 118 cases of ulcerative colitis treated by integration of traditional Chinese and Western medicine:

Bron: Journal of Traditional Chinese Medicine (nr. 19, 1999, blz 163-165) door Chen Quanshou en Zhang Hanchen (Kanshi Township Hospital, Yongding Country 364102, Fujian Province).

In bovengenoemd Journal wordt beschreven wat de resultaten zijn van de behandeling van colitis ulcerosa d.m.v. Chinese en westerse medicatie of alleen westerse medicatie. Er zijn 2 groepen die behandeld worden. De ene groep wordt behandeld met Chinese kruiden en westerse medicatie, terwijl de andere groep alleen wordt behandeld met westerse medicijnen.

In dit artikel wordt ook een uitgebreide beschrijving gegeven van de ziekte. Ulceratieve colitis, ook wel genoemd chronisch niet-specifieke ulceratieve colitis, behoort tot de auto-immuunziekten. In de TCM valt dit onder de categorie diarree en bloederige stoelgang. Deze ziekte wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door accumulatie van Damp-Hitte in de Dikke Darm en beschadiging van de vaten, veroorzaakt door exogene pathogene factoren. Hierdoor kan Lever-Qi stagnatie en Milt-Xu ontstaan, evenals stagnatie van Qi en bloed en deficiënt vitale Qi. Dit leidt tot zwakte van de Dikke Darm en er ontstaat diarree.

De behandeling van deze ziekte geschied door middel van Chinese en westerse medicatie. Ten opzichte van de Chinese medicatie wordt behandeld met orale medicatie en klysma's die gericht zijn op:
  • het klaren van Hitte en toxische materialen,
  • Hitte van het bloed klaren,
  • bloeden stoppen,
  • bloed voeden,
  • de juiste richting van Lever-Qi ondersteunen (depressie Lever-Qi) en Lever voeden,
  • stimuleren van de circulatie van Qi om stagnatie in de Dikke Darm te verlichten,
  • stimuleren circulatie van bloed en opheffen van bloedstase,
  • Qi versterken en Milt voeden,
  • diarree stoppen.
De resultaten van de groep die behandeld is met Chinese en westerse medicatie, in vergelijking met de andere (controle) groep die alleen is behandeld met westerse medicatie, liggen aanzienlijk hoger. De uitkomsten waren gemiddeld 84% bij de eerste, tegen 60,5% bij de controlegroep.

2.3.4 Acupunctuur en Moxa


23 cases of chronic nonspecific ulcerative colitis treated by Acupuncture and Moxibustion:

Bron: Journal of Traditional Chinese Medicine (nr. 18, 1998, blz. 188-191) door Zhang Xiaoxia (Department of Acupuncture and Moxibustion, Beijing Hospital of Traditional Chinese Medicine, Beijing 100010)

In dit artikel wordt een beschrijving van colitis ulcerosa gegeven en hoe er behandeld wordt met acupunctuur en moxa. Er werden 23 patiënten behandeld en ingedeeld in de volgende drie fases:
  1. ziekte in de aanvangsfase,
  2. het chronisch recidiverend verloop,
  3. het chronisch verloop met continue klachten van de ziekte.
Alle beschreven patiënten zijn hiervoor behandeld met Chinese- en westerse medicatie. Gedurende de voorafgaande behandeling met medicatie verminderden de symptomen of verdwenen tijdelijk, maar met een neiging tot het terugkeren van de ziekte.

De 23 casussen zijn ingedeeld in twee voorbeelden gebaseerd op differentiatie van de volgende symptomen, overeenstemmend met "The criteria for diagnose and treatment of 52 diseases" vastgesteld door het Beijing Administrative Bureau of TCM:
  1. Hypofunctie van de Milt en Maag. Hierbij treden de volgende symptomen op:
    • diarree met borrelingen in de buik
    • faeces met slijm, pus, bloed en onverteerd voedsel
    • diarree na verkeerd voedsel
    • moeheid
    • tong: bleek, vlak met wit beslag. pols: draderig en zwak.
  2. Deficiëntie van Nier-Yang.
    De ziekte had al een langdurig verloop (een ernstiger toestand van de ziekte dus). De volgende symptomen traden hier op:
    • meer frequente borrelingen in de buik
    • diarree voor het aanbreken van de dag
    • aversie voor koude
    • pijnlijkheid en zwakte van de gewrichten
    • tong: dik wit beslag. pols: diep en fijn.
De beste resultaten van de behandeling worden gezien tijdens de aanvangsfase van de ziekte. Bij het chronisch recidiverende beeld is er ook wel resultaat maar is dat minder effectief. Bij het chronisch continue beeld zijn de resultaten gering. De beste therapeutische effecten werden bereikt bij een verstoorde functie (hypofunctie) van de Milt en Maag.

In dit artikel wordt er ook ingegaan op de behandeling met moxa. Congestieve mucosa en granulatie van de mucosa indiceren stase van bloed. Sommige studies, beschreven in dit artikel, hebben aangetoond dat moxa de uitscheiding van ontstekingsvocht vermindert en de absorptie van ontstekingsvocht versterkt. Door het gebruik van moxa wordt de bloedstroom in de Maag en het darmslijmvlies versterkt, de microcirculatie verbeterd en de capillaire doorlaatbaarheid gereduceerd. Hieruit kan je concluderen dat het nodig is belang te hechten aan het feit dat behandeling met sterke moxibutie de microcirculatie van het darmslijmvlies verbetert.

2.3.5 Acupunctuur in 76 casussen


Acupuncture treatment for 76 cases of ulcerative colitis:

Bron: Journal of Traditional Chinese Medicine (nr. 25, 2005, blz. 264-265) door Ma Xiangming, Linhai Municipal Hospital of Traditional Chinese Medicine, Zhejiang 317000, China.

De patiënten werden hier in 2 groepen verdeeld. Eén groep werd behandeld met acupunctuur en de controle groep met orale medicatie van Azulfidine, 1-2 gr., 4 x per dag. De therapeutische effecten lagen hier op 96,1% tegen 71,1% van de controlegroep. Conclusie: acupunctuur geeft wel degelijk goede resultaten.
Het artikel gaat verder in op de oorzaken van colitis ulcerosa. Deze zijn uitermate gecompliceerd en volgens de TCM valt dit onder de categorie diarree met bloederige stoelgang. Meestal is de oorzaak een disharmonie van de Maag en de Milt met een verstoring van het dalen, stijgen en zinken van de Milt-Yang, welke in chronische gevallen de Nier-Yang aanvalt, vandaar de diarree die ontstaat in de vroege ochtend.

2.3.6 Kui Jie Qing


Kui Jie Qing in the treatment of chronic non-specific ulcerative colitis:

Bron: Journal of Traditional Chinese Medicine (nr. 17, 1997, blz. 10-13) door:
Wang Bihui, Sino-Japanese Friendship Hospital, Beijing 100029
Ren Shunping, Affiliated Hospital, Shanxi College of Traditional Chinese Medicine
Feng Wujin, Zhao Zhizhong, Shanxi Provincial Institute of Chinese Medicine
Qin Changlin, Affiliated Hospital of the Handan Steel General Factory, Hebei Province.

In deze publicatie gaat het om de behandeling van colitis ulcerosa met Kui Jie Qing, een Chinees medicijn. De patiënten van de therapeutische groep werden hiermee behandeld door middel van pillen en klysma's. Tijdens deze behandelwijze is met het gebruik van andere medicijnen gestopt. In de controle groep werd voorgeschreven: 1,5 gram salicylazosulfapyridine en 10 mg hydroprednison.

De resultaten van de therapeutische groep lagen hoger dan de controle-groep te weten 94,7% tegen 63,6%. Het beste resultaat in het genezen dan wel verminderen van de ziekte colitis ulcerosa werd verkregen bij de behandeling van Milt-Qi-Xu met Damp-Hitte. De resultaten bij de behandeling van Milt-Qi-Xu met dampstagnatie waren geringer en bij Milt-Qi-Xu met koude stagnatie waren de resultaten het minst.
Een aantal casussen van de therapeutische groep zijn in de loop der jaren gevolgd, een aantal casussen binnen een jaar, een ander aantal binnen 1 tot 3 jaar en de resterende casussen 3 tot 5 jaar. In 4 casussen werd een terugval getoond van 6,8%.

Hier wordt eveneens geschreven dat colitis ulcerosa in de TCM behoort tot de categorie diarree en bloederige stoelgang. De plaats van de ziekte ligt in de Milt, Maag en Dikke Darm. De ziekte wordt hoofdzakelijk gekarakteriseerd door vochtigheid. Het is gewoonlijk het resultaat van zwakte van de Milt en de Maag, verkeerde voeding, tijden van melancholie en boosheid. Wanneer de Maag en de Milt deficiënt zijn zullen zij vatbaarder zijn voor invloeden van de stagnerende Lever-Qi door emoties, die b.v. ook weer ontstaat door opgekropte woede (Hout overheerst Aarde).
Wanneer het verloop van de ziekte lang duurt ontstaan er wisselende ziektebeelden zoals interne leegte en externe volte met sterk optredende wisselende symptomen van koude of koorts (Shao-Yang-niveau).

2.3.7 Korte samenvatting artikelen


Uit voorgaande artikelen kunnen we stellen dat colitis ulcerosa ontstaat door de volgende patronen volgens de TCM (traditionele Chinese geneeswijze):
  1. Milt-Qi-Xu ==> genereert Damp ==> accumulatie Damp ==> transformeert in Hitte ==> veroorzaakt bloed, slijm en pus in de faeces (ontlasting).
    Milt-Qi-Xu ==> kan bloed niet in de vaten vasthouden ==> bloedingen in de Dikke Darm.
  2. Beschadiging Milt en Maag door invasie exogene pathogene factoren ==> genereert Warmte-Vocht in de Dikke Darm ==> tast de circulatie van Qi en bloed aan in de Zang-Fu ==> obstructie van de meridianen en collateralen ==> Dikke Darm is niet in staat zijn functie van uitscheiding te vervullen ==> resulteert in diarree en buikpijn. Bij het stremmen van de Damp-Hitte met Qi en bloed onstaat bloed en pus in de ontlasting.
  3. Verstoring van de circulatie van Lever-Qi door emotionele verstoringen ==> tast de Milt aan in haar functies ==> verstoort de functie van de Dikke Darm ==> buikpijn, diarree, bloed en pus in de ontlasting.
Complicaties kunnen zich door de chronische vorm en recidiveren van de ziekte als volgt manifesteren:
  1. Milt-Qi-Xu ==> langdurig Milt-Qi-Xu leidt tot Milt- en Nier-Yang-Xu ==> waterige stoelgang, storing van de electrolyten-huishouding ==> shock.
  2. Ernstige bloedingen ==> resulteert in shock. Bloedverlies put de Yin-Ye uit ==> uitdroging en storing in de electrolyten-huishouding ==> shock.

2.3.8 Conclusie artikelen


Uit de hierboven genoemde gepubliceerde artikelen blijkt duidelijk dat de behandeling met acupunctuur goede resultaten geeft. Gecombineerd met andere therapieën zoals Chinese kruiden medicatie en het behandelen met moxa geeft de behandeling een beter resultaat. Bij de aanvangsfase is Acupunctuur wel degelijk geschikt, wat eveneens geldt voor preventieve behandelingen om de recidiverende aanvallen te voorkomen.

Westerse medicatie is noodzakelijk wanneer er een zware aanval optreedt of de ziekte een zeer ernstig verloop heeft. Wel kan Acupunctuur hiernaast een ondersteunende werking bieden, ook om de bijwerkingen van de medicatie te dempen. Prednison b.v. heeft een werking die Warmte genereert in het lichaam. Colitis ulcerosa is vaak een ziekte veroorzaakt door Warmte-Vocht, dus uiteindelijk maak je de ziekte bij langdurig gebruik van Prednison mijns inziens nog erger.