Behandelstrategie acupunctuur

Hoofdstuk 3 van de door Arda geschreven scriptie over de darmziekte Colitis ulcerosa. Dit derde hoofdstuk begint met een inleiding therapie door middel van acupunctuur, de diverse hoofdpunten en bijkomende punten. Verder differentiatie naar patroon en ooracupunctuur. De behandeling naar symptomen zoals bloed in de ontlasting (feces) door condities van Leegte of Exces, volgens de Vijf Elementen, Qi Jing Ba Mai en interne ziekte-oorzaken of emoties. Met behandelprincipe, acupunctuur formule, de toegepaste methode, een verklaring en motivatie.

3.1 Inleiding behandeling


Bij de behandeling van colitis ulcerosa volgens de principes van de traditionele Chinese geneeskunde of TCM zal ik uitgaan van de hiervoor reeds in hoofdstuk 1.4.1 besproken symptomen volgens de TCM-patronen. Als hoofdsymptomen heb ik gekozen voor diarree en bloed in de stoelgang, daar colitis ulcerosa in de TCM onder de categorie diarree en bloederige stoelgang valt. Allereerst geef ik een overzicht van algemene hoofdpunten en bijkomende punten (symptoom-behandeling) en een acupunctuur puntkeuze naar patroon-differentiatie waarbij ik een motivatie/verklaring zal geven ten aanzien van de gebruikte acupunctuurpunten.

3.2 Algemene acupunctuur-therapie


Hoofdpunten: [noot 6]
LI - 4 Yuan-Sourcepunt Dikke Darm, reguleert de verdedigende Qi, herstelt Yang.
ST - 25 Alarmpunt Dikke Darm, verdrijft Damp-Hitte, reguleert Qi en bloed en elimineert stagnatie. Stopt diarree en reguleert de Maag en de Milt.
ST - 37 He-Sea punt van de Dikke Darm. Punt van zee en bloed, reguleert de darmen, klaart Damp-Hitte en verlicht diarree, reguleert de Maag en de Milt.
LI - 11 He-Sea en Aardepunt van de Dikke Darm. Klaart Hitte, koelt het bloed, draineert Damp, reguleert Qi en bloed.
ST - 44 Ying-spring en Waterpunt van de Maag. Klaart Hitte van de Maag en ingewanden en klaart Damp-Hitte.
SP - 9 He-Sea en Waterpunt van de Milt-meridiaan. Reguleert de Milt en verdrijft Damp. Opent en beweegt de waterpassage. Stimuleert de Onderste Verwarmer.

Bijkomende punten: [noot 6]
DU - 14 Bij hoge koorts kan dit punt geprikt worden.
Shixuan Extra punt prikken en laten bloeden (koorts).
BL - 29 Bij krampen.
REN - 12 In het geval van slechte eetlust en een dof gevoel in de bovenbuik (het epigastrium).
P - 6 Idem als REN-12. Ook bij slechte eetlust en misselijkheid.
BL - 18 Shu-punt Lever. Diarree na emotionele opwinding met pijnvolle uitrekking (distensie) in de buik.
LIV - 2 Idem als BL-18.
BL - 20 Bij langdurige ziekte, moeheid en zwakte. Shu-punt van de Milt.
BL - 21 Idem als BL-20. Shu-punt van de Maag.
BL - 23 Bij herhaalde remissies (vermindering zonder geheel te verdwijnen) van de ziekte, algehele zwakte, aversie voor koude en diarree in de vroege ochtend (Nier-Yang-Xu).
DU - 4 Idem als BL-23. Met moxa op de naald behandelen.
BL - 26 Idem als BL-23. Met moxa op de naald behandelen.

3.3 Acupunctuur naar patroon-differentiatie


3.3.1 Damp-Hitte Dikke Darm


Damp-Hitte Dikke Darm, [noot 6] Hoofdsymptomen:
Koorts, diarree, buikpijn en krampen, slijm en bloederig pus in de stoelgang. Vaak zie je het vroege stadium van de ziekte of een remissie (tijdelijk afnemen van ziekte verschijnselen).
Tong: gelig, grijzig beslag. Pols: snel en slippery.

Acupunctuur:
LI - 4 Yuan-Sourcepunt Dikke Darm, reguleert de verdedigende Qi, herstelt Yang.
ST - 25 Alarmpunt Dikke Darm, verdrijft Damp-Hitte, reguleert Qi en bloed en elimineert stagnatie. Stopt diarree en reguleert de Maag en de Milt.
ST - 37 He-Sea punt van de Dikke Darm. Punt van zee en bloed, reguleert de darmen, klaart Damp-Hitte en verlicht diarree, reguleert de Maag en de Milt.
REN - 12 Front-Mu-punt van de Maag. Harmoniseert de Middelste Verwarmer. Tonificeert de Maag en versterkt de Milt. Reguleert Qi.
LI - 11 He-Sea en Aardepunt van de Dikke Darm. Klaart Hitte, koelt het bloed, draineert Damp, reguleert Qi en bloed.
ST - 44 Ying-spring en Waterpunt van de Maag. Klaart Hitte van de Maag en ingewanden en klaart Damp-Hitte.
SP - 9 He-Sea en Waterpunt van de Milt-meridiaan. Reguleert de Milt en verdrijft Damp. Opent en beweegt de waterpassage. Stimuleert de Onderste Verwarmer.
REN - 6 Zee van Qi, tonificeert Qi, tonificeert de Nier en versterkt Yang, reguleert het bloed.

Methode: draineren.

Bijkomende punten:
DU - 14 Bij hoge koorts.
BL - 29 Bij krampen.

3.3.2 Lever-Qi-stagnatie


Lever-Qi-stagnatie en deficiëntie van de Milt, [noot 6] Hoofdsymptomen:
Diarree bij emotionele opwinding of gespannenheid, gevolgd door buikpijn, dof gevoel in de bovenbuik (het epigastrium), slechte eetlust en pijnvolle uitrekking (distensie) in de borst en flanken.
Tong: wit, dun beslag. Pols: wiry en draderig.
Behandelingsprincipe: Kalmeer de Lever en versterk de Milt om diarree te stoppen.

Acupunctuur:
REN - 12 Front-Mu-punt van de Maag. Harmoniseert de Middelste Verwarmer. Tonificeert de Maag en versterkt de Milt. Reguleert Qi.
ST - 25 Alarmpunt Dikke Darm, verdrijft Damp-Hitte, reguleert Qi en bloed en elimineert stagnatie. Stopt diarree en reguleert de Maag en de Milt.
ST - 37 He-Sea punt van de Dikke Darm. Punt van zee en bloed, reguleert de darmen, klaart Damp-Hitte en verlicht diarree, reguleert de Maag en de Milt.
BL - 18 Shu-punt Lever. Diarree na emotionele opwinding met pijnvolle distentie in de buik.
LIV - 2 Idem als BL-18. Vuurpunt van de Lever-meridiaan.
BL - 20 Shu-punt van de Milt. Bij langdurige ziekte, moeheid en zwakte.
BL - 26 Bij herhaalde remissies (tijdelijk afnemen van ziekteverschijnselen) van de ziekte, algehele zwakte, aversie voor koude en diarree in de vroege ochtend (Nier-Yang-Xu). Met moxa op de naald behandelen.

Methode: REN-12 , ST-25, en ST-37 harmoniseren. BL-18 en LIV-2 sederen. BL-20 en BL-26 tonificeren.

Bijkomende punten:
GB - 34 Bij ernstige pijn in de flanken.
P - 6 Dof gevoel in het epigastrium of bovenbuik (openingspunt Yin Wei Mai, bloedstase).
SP - 4 Idem als P-6 (openingspunt Chong Mai, bloedstase).

3.3.3 Deficiëntie van de Milt en de Maag


Deficiëntie van de Milt en de Maag, [noot 6] Hoofdsymptomen:
Borrelingen en diarree, onverteerd voedsel in de stoelgang, slechte eetlust, dof gevoel in de borst, moeheid en zwakte. Dit zie je vaak bij een langdurig verloop van de ziekte.
Tong: bleek met een wit beslag. Pols: zacht en langzaam.
Behandelingsprincipe: Tonificeer de Maag en de Milt en reguleer de darmen om diarree te stoppen.

Acupunctuur:
REN - 12 Front-Mu-punt van de Maag. Harmoniseert de Middelste Verwarmer. Tonificeert de Maag en versterkt de Milt. Reguleert Qi.
ST - 25 Alarmpunt Dikke Darm, verdrijft Damp-Hitte, reguleert Qi en bloed en elimineert stagnatie. Stopt diarree en reguleert de Maag en de Milt.
ST - 37 He-Sea punt van de Dikke Darm. Punt van zee en bloed, reguleert de darmen, klaart Damp-Hitte en verlicht diarree, reguleert de Maag en de Milt.
ST - 36 He-Sea-punt van de Maagmeridiaan. Punt van Water en Graan. Harmoniseert de Maag, versterkt de Milt en verdrijft Damp. Tonificeert Qi en voedt bloed en Yin. Klaart Hitte en kalmeert de geest.
BL - 20 Shu-punt van de Milt, bij langdurige ziekte, moeheid en zwakte. Tonificeert de Milt. Verdrijft Damp. Houdt het bloed vast. Reguleert en harmoniseert de Middelste Driewarmer.
BL - 21 Shu-punt van de Maag, idem als BL-20, reguleert de Maag en harmoniseert de Middelste Driewarmer.

Methode: tonificeren.
Bij aversie voor koude kan tevens behandeld worden met moxa op REN-8.

3.3.4 Deficiëntie en zwakte van Nier-Yang


Deficiëntie en zwakte van Nier-Yang, [noot 6] Hoofdsymptomen:
Bleke gelaatskleur, zwakte van de lumbale (lendenen) regio en knieën, aversie voor koude, borrelingen en diarree in de vroege ochtend. Vaak zie je een langdurig verloop van de ziekte en herhaalde malen een terugkeer van de ziekte.
Tong: bleek en wit beslag. Pols: week, diep en draderig.
Behandelingsprincipe: Verwarm de Nieren om diarree te stoppen.

Acupunctuur:
REN - 12 Front-Mu-punt van de Maag. Harmoniseert de Middelste Verwarmer. Tonificeert de Maag en versterkt de Milt. Reguleert Qi.
ST - 25 Alarmpunt Dikke Darm, verdrijft Damp-Hitte, reguleert Qi en bloed en elimineert stagnatie. Stopt diarree en reguleert de Maag en de Milt.
ST - 37 He-Sea punt van de Dikke Darm. Punt van zee en bloed, reguleert de darmen, klaart Damp-Hitte en verlicht diarree, reguleert de Maag en de Milt.
BL - 23 Shupunt van de Nier, tonificeert Nier-Yang, versterkt Nier-Qi, versterkt de lumbale regio, versterkt Jing.
DU - 4 Ming Men. Klaart Hitte, reguleert de Du Mai, tonificeert de Nieren, versterkt de wervelkolom.
BL - 20 Shu-punt van de Milt, bij langdurige ziekte, moeheid en zwakte. Tonificeert de Milt. Verdrijft Damp. Houdt het bloed vast. Reguleert en harmoniseert de Middelste Driewarmer.
BL - 26 Bij herhaalde remissies (vermindering zonder geheel te verdwijnen) van de ziekte, algehele zwakte, aversie voor koude en diarree in de vroege ochtend (Nier-Yang-Xu). Met Moxa op de naald behandelen.

Methode: tonificeren. BL-23, DU-4, BL-20 en BL-26 kunnen met moxa behandeld worden.

3.3.5 Ooracupunctuur


Ooracupunctuur: [noot 6]
  • Dikke Darm
  • Dunne Darm
  • Maag
  • Milt
  • Nieren
  • Shenmen
  • Rectum
  • Long
Er kunnen 3 tot 5 punten geselecteerd en bilateraal (tweezijdig) geprikt worden. Bij acute gevallen een sterke stimulatie en bij lichtere gevallen een mildere stimulatie toepassen.

3.4 Behandeling naar symptomen


3.4.1 Diarree en Leegte


Diarree veroorzaakt door Leegte-condities:


Milt-Qi-Xu:

Behandelprincipe: Het tonificeren van Milt-Qi.
Acupunctuurformule:
REN-12, LIV-13, REN-6, ST-36, SP-3, SP-6, BL-20, BL-21.
ST-25 en ST-37 (diarree).
Methode: Tonificatie.

Verklaring/motivatie:
REN - 12 Is het Front-Mu-punt van de Maag dat tonificeert Milt-Qi. Maag en Milt staan in nauwe relatie tot elkaar. Punten op de Maag-meridiaan worden vaak gebruikt om Milt-Qi te tonificeren.
LIV - 13 Is het Front-Mu-punt van de Milt, tonificeert de Milt en Lever (Hout valt Aarde aan).
REN - 6 Tonificeert Qi, eventueel Moxa's op gember bij darmproblemen.
ST - 36 Tonificeert Qi. Als je Qi tonificeert is het van belang om ook Xue (SP-6 hieronder) te tonificeren daar Qi en Xue nauw met elkaar verbonden zijn.
SP - 6 Tonificeert Xue. Zie ook ST-36 hierboven.
SP - 3 Is het bronpunt van de Milt en tonificeert Qi.
BL - 20 Is het Shu-punt van de Milt. BL-20 beweegt Qi van de Milt, elimineert Vocht, reguleert het Xue. De combinatie van de BL-20 en BL-21 punten is van belang bij chronische gevallen indien er tegelijkertijd Maag- en Milt-Xu aanwezig is.
BL - 21 Is het Shu-punt van de Maag. BL-21 tonificeert de Maag en de Milt en transformeert Vocht. Zie ook BL-20 hierboven.
ST - 25 Is het Front-Mu-punt van de Dikke Darm. Zie ook ST-37 hieronder.
ST - 37 Is het He-Sea-punt van de Dikke Darm. ST-25 en ST-37 stoppen diarree.


Milt-Yang-xu:

Behandelprincipe: Milt-Yang tonificeren en verwarmen.
Acupunctuurformule:
REN-12, LIV-13, ST-36, SP-6, SP-3, BL-20 en BL-21.
SP-9, REN-9, ST-28 en BL-22 (elimineren van Vocht).
ST-25 en ST-37 (diarree).
Methode: Tonificatie met moxa.

Verklaring/motivatie:
Voor de Milt-Qi-Xu punten zie de beschrijving hierboven (3.4.1). SP-9 elimineert Vocht van de Onderste Verwarmer. REN-9, ST-28 en BL-22 stimuleren de vloeistof-transformerende en transporterende functie van de Milt, dus elimineert het Vocht. ST-25 en ST-37 zie beschrijving bij Milt-Qi-Xu (3.4.1).


Nier-Yang-Xu:

Behandelprincipe: De Nier verwarmen, de Milt tonificeren, de diarree stoppen en Leegte opvullen.
Acupunctuurformule: REN-12, BL-20, ST-36, SP-6, DU-4, BL-25 en ST-25, ST-37, REN-6, DU-20.
Methode: Tonificatie met Moxa.

Verklaring/motivatie:
REN-12, BL-20, ST-36 en SP-6 tonificeren de Milt, DU-4 tonificeert het Vuur van Ming-Men. BL-25 en ST-25 zijn resp. het Shu- en Front-Mu-punt van de Dikke Darm, stoppen chronische diarree, evenals ST-37, het He-Sea-punt van de Dikke Darm. REN-6 (met Moxa op gember) tonificeert Qi en stopt diarree. DU-20 laat zinkende Qi stijgen.

3.4.2 Diarree veroorzaak door Exces-condities


Invasie van de Milt door Vocht-Warmte:

Behandelprincipe: Vocht elimineren, de Warmte disperseren (verspreiden).
Acupunctuurformule: SP-9, SP-6, DU-9, LI-11, BL-20, GB-34.
Methode: Dispersie (verspreiding), geen moxa.

Verklaring/motivatie:
SP-6 en 9 elimineren het Vocht en Vocht-Warmte uit de Onderste Verwarmer, DU-9 elimineert Vocht-Warmte, LI-11 disperseert de Warmte en elimineert het Vocht. BL-20 elimineert Vocht, GB-34 elimineert Vocht-Warmte.


Warmte-Vocht in de Dikke Darm:

Behandelprincipe: Warmte elimineren, het Vocht oplossen.
Acupunctuurformule: SP-9, SP-6, REN-10, ST-25, BL-25, BL-20 en 22, ST-37, LI-11, ST-44.
Methode: Alle punten harmoniseren, BL-20 tonificeren.

Verklaring/motivatie:
SP-9, SP-6 en BL-22 lossen Warmte-Vocht van de Onderste Verwarmer op, REN-10 helpt Vocht oplossen van de Onderste Verwarmer. ST-25 en BL-25 resp. Mu- en Shu-punten van de Dikke Darm elimineren Warmte, lossen het Vocht op en stoppen de diarree. BL-20 tonificeert de Milt om Vocht op te lossen. ST-37 stopt chronische diarree. LI-11 lost Warmte-Vocht van de Dikke Darm op. ST-44 is het Vuurpunt van de Maag-meridiaan, klaart Damp-Hitte en harmoniseert de darmen.


Lever-Qi-stagnatie:

Behandelprincipe: Lever kalmeren, het Qi doen circuleren, de Milt versterken.
Acupunctuurformule: REN-12, BL-20, LIV-13, GB-34, ST-36, SP-6, ST-39.
Methode: REN-12, BL-20 en ST-36 tonificeren. LIV-13 harmoniseren, GB-34 disperseren (verspreiden) en ST-39 en SP-6 harmoniseren.

Verklaring/motivatie:
REN-12, BL-20 en ST-36 versterken de Milt, LIV-13 harmoniseert de Lever en de Milt en is het Mu-punt van de Milt. SP-6 tonificeert de Milt en verlicht abdominale (de buik betreffende) pijn en ST-39 stopt abdominale pijn.


Flegma in de Maag en de darmen:

Behandelprincipe: Milt-Qi tonificeren. Ondersteunend Nier-Yang tonificeren. Middelste Drievoudige Verwarmer tonificeren. Yuan-Qi tonificeren.
Acupunctuurformule: REN-12, BL-20, BL-23, ST-40, ST-36, DU-4, LU-7, KID-6, SP-6.
Methode: Tonificeren. Eventueel Moxa op BL-20.

Verklaring/motivatie:
REN-12 is het alarmpunt van de Maag en de Middelste Verwarmer, tonificeert de Maag en de Milt en elimineert Vocht. In combinatie met ST-36 versterkt het de behandeling. ST-36 reguleert eveneens de darmen. BL-20 is het Mu-punt van de Milt, tonificeert Milt en Maag en elimineert Vocht. ST-40 elimineert Flegma en Vocht. DU-4 tonificeert Nier-Yang en voedt Yuan-Qi en Nier-Jing. LU-7 is het openingspunt van de Ren Mai, stimuleert de verspreiding en daling van Qi, communiceert met de Dikke Darm en opent de waterwegen. KID-6 is het openingspunt van de Yin Qiao Mai, koelt bloed en voedt Nier-Yin en bevordert de vloeistoffen. SP-6 versterkt de Milt, elimineert Vocht, tonificeert de Nier (reüniepunt van de 3 Yin-meridianen), beweegt, koelt en voedt het bloed.

Voetnoot:
[6] Journal of Chinese Medicine, nummer 50 januari 1996, the treatment of ulcerative colitis by acupuncture, Chen Zhongyin.