Wetenswaardigheden

Op deze pagina hebben we voor u een verzameling wetenswaardigheden bijeengebracht. We hebben ze overal vandaan gesprokkeld en staan in relatie tot gezondheid, het leven en ziekte.

Ingang: Wetenswaardigheid:
Aderverkalking Aderverkalking is eigenlijk een onjuiste term want het is feitelijk een verharding van de wand van slagaders die optreedt. Zie atherosclerose lager op deze pagina.
Adervervetting Adervervetting en aderverkalking zijn eigenlijk twee populaire kreten die de lading niet helemaal dekken. Zie atherosclerose lager op deze pagina.
ADHD De afkorting ADHD staat (vertaald) voor: aandachts-tekort stoornis met hyperactiviteit. In plaats van ADHD gebruikt men ook wel de term: 'alle dagen heel druk'. Bij het ADHD research centrum voert men, met vestigingen op 2 locaties, wetenschappelijk onderzoek uit naar de invloed die voeding heeft op kinderen met ADHD. Tijdens dit onderzoek zal ook het zogeheten PVG-dieet toegepast worden. Het PVG-onderzoek is een regulier diagnostisch onderzoek en bestaat uit 3 delen: een algemeen deel, een deel met het dieet en een kinderpsychiatrisch deel. In opvolging van het gecontroleerde onderzoek dat in 2006 werd afgerond, is nu de INCA (vertaald: invloed van voeding op kinderen met ADHD) studie gestart. Er zal bij alle aangemelde kinderen een uitgebreid bloedonderzoek uitgevoerd worden. Verder zal er een dieetonderzoek plaatsvinden en worden de kinderen door een kinderarts onderzocht. Het centrum meldt dat tot dusver 60-70% van alle deelnemende kinderen veelbetekenend reageerde op het hier gevolgde dieet. Er traden verbeteringen op met betrekking tot de gedragsproblemen.

Ondertussen blijft het medicijngebruik tegen ADHD maar stijgen. De huisartsen schreven deze medicijnen veel vaker voor: een stijging van ruim 100% - een verdubbeling dus - in ongeveer 3 jaar tijd. Het totaal aantal gebruikers liet bijna dezelfde stijging zien.
Adipositas Voor te dik zijn worden verschillende termen gebruikt. Zie overgewicht lager op deze pagina.
AED AED is de afkorting voor: automatische externe defibrillator. Het is een apparaat dat bij een hartstilstand levens kan redden. Wanneer een AED binnen 6 minuten wordt ingezet blijkt dat de kans tot overleven met 50 tot 70 procent te vergroten. Dit percentage is aanzienlijk hoger dan wanneer er alleen maar een reanimatie wordt toegepast. Een AED is een compact en draagbaar apparaat dat op steeds meer plaatsen in ons land wordt opgehangen. Dit betreft dan plaatsen zoals openbare gebouwen, winkelcentra, seniorencomplexen en sportclubs. De werking berust op het toedienen van electrische schokken om zodoende het hartritme weer op gang te helpen.
Allergie Allergie is een overgevoelige reactie van het lichaam, veroorzaakt door contact via de huid of slijmvliezen met een bepaalde stof van buiten het lichaam. Zo'n stof die deze reactie oproept wordt het allergeen genoemd.
Men heeft becijferd dat bij een kind de kans op het ontwikkelen van een allergie ongeveer 20% bedraagt wanneer één van de ouders een allergische aandoening heeft. De kans hierop stijgt naar circa 45% wanneer tevens een broer of zusje een allergie heeft. Een kind met ouders die allebei door dezelfde allergie gehinderd worden heeft een nog veel grotere kans op het krijgen van een allergie, namelijk meer dan 70%. De verschillende cijfers in de westerse landen laten ruwweg een verdubbeling van de allergische patiënten zien, dit in pakweg de laatste 30 jaar!
Atherosclerose Hart- en vaatziekten door atherosclerose is inmiddels doodsoorzaak nummer één geworden in de westerse landen. Circa 33% van het totaal aantal overleden mensen in Nederland overlijdt aan deze aandoening die vooral bij mannen met een leeftijd boven de 40 jaar voor komt. Deze aandoening toont een voortschrijdende vernauwing ofwel dichtslibben van de slagaders wat dan uiteindelijk stoornissen in de bloedcirculatie veroorzaakt.
Corpulentie Voor corpulentie zijn er naast vetlijvigheid en zwaarlijvig(heid) nog andere namen in gebruik. Zie overgewicht lager op deze pagina.
Diabetes Er werden in 2005 al 500.000 geregistreerde diabetespatiënten in Nederland geteld.
Van de Nederlanders die 20 jaar of ouder zijn heeft ruim 4 procent diabetes, zo meldt het CBS ergens midden 2007. Jaarlijks krijgen ongeveer 70.000 mensen diabetes, is - stand juni 2008 - berekend. In het begin van de jaren negentig lag die toename nog op plusminus 40.000 per jaar, zo ongeveer een verdubbeling dus... Hierbij spreekt het verschijnsel overgewicht wel een hartig woordje mee.
Diabetes wordt in het populair dagelijks spraakgebruik meestal suikerziekte genoemd. Het RIVM verwacht dat rond 2025 circa 1,3 miljoen mensen diabetes type I of II zullen hebben. Diabetes wordt hiermee een volksziekte. Een verklaring hiervoor is natuurlijk de toenemende vergrijzing in Nederland en het feit dat men gemiddeld langer leeft, de zogenaamde ouderdomsdiabetes. De belangrijkste oorzaak blijkt echter het, ook al te vaak op jonge leeftijd, stijgende overgewicht in combinatie met te weinig lichaamsbeweging. Door de diabetes neemt onder andere ook de kans op hartziekten en vaatziekten toe (het verharden van de bloedvaten en slagaders). Soms kom je hier en daar de namen diabetis of diabetus tegen, deze zijn echter niet juist, het moet zijn: diabetes.
Diabetes en complicaties Na langere tijd kan diabetes de nodige gevolgen of complicaties hebben:
 • atherosclerose, grotere kans op hart- en vaatziekten door vernauwing van de vaten;
 • diabetische encefalopathie door beschadiging van neuronen en aantasting v.h. vaatstelsel;
 • diabetische nefropathie, ziekte van of schade aan de nieren;
 • diabetische neuropathie, over de gevolgen alleen al hiervan kun je een boekje schrijven...;
 • diabetische retinopathie, problemen met bloedvaatjes in de ogen en verzwakking v.h. zicht;
 • diabetische voet, een verscheidenheid aan afwijkingen van de voet;
 • erectie problemen (dit behoeft geen nadere uitleg denken wij...);
 • gastroparese, insufficiëntie van de maag met o.a. misselijkheid en verstopping als gevolg;
 • genezen van wondjes of wonden verloopt minder goed;
 • gevoeliger voor infecties, zoals aan het tandvlees of
 • huidproblemen zoals een droge huid, infecties en schimmels.
Dit bovenstaande lijstje doet bepaald nog geen aanspraak op volledigheid...
Eieren
(van de kip)
Kippeneieren hebben voor velen van ons een aangename smaak en bezitten tevens een hoge voedingswaarde; ze bevatten o.a. mineralen, vetten en vitaminen. Een geheel ei, de dooier en het eiwit, bezit de verhouding van essentiële aminozuren die het dichtst bij de voor de mens benodigde eiwitsynthese (de biologische waarde) ligt.

Een kip kan bijna elke dag een ei leggen. Deze eieren kunnen bruin of wit van kleur zijn. Kippen met een rode oorlel blijken bruine eieren te leggen, die met een witte oorlel ... tja, witte eieren dus. Wij Hollanders blijken per week gemiddeld 2 eieren per persoon te nuttigen.

In Nederland worden hoofdzakelijk eieren uit eigen land op de markt gebracht. De kippeneieren worden altijd van een stempel voorzien, dit bestaat uit een kombinatie van cijfers en letters. Als voorbeeld nemen we: 0 NL 12345 67. Dit stempel bevat dan vier gegevens:
  1. Houderij systeem, ofwel hoe heeft de kip geleefd:
    • 0 = biologisch
    • 1 = vrije uitloop
    • 2 = scharrel
    • 3 = kooi (is vanaf 2012 verboden)
  2. Land van herkomst:
    • NL = Nederland
    • BE = BelgiŽ
    • DE = Duitsland
  3. Nummer pluimveebedrijf: 5 cijfers
  4. Nummer van de stal: 1 of 2 cijfers
Een gemiddeld kippenei geeft op de weegschaal ongeveer 65 gram af te lezen. Men heeft voor deze eieren 4 gewichtsklassen ingevoerd:

klasse grootte gram
S klein < 53
M middel 53-63
L groot 63-73
XL extra groot > 73
Verder kennen we nog: DD, ofwel een ei met dubbele dooier.

Een vers kippenei is geheel doorschijnend (sterke zaklantaarn in het donker) en blijft in een kom gevuld met zout water (pekel) op de bodem liggen. Zo te meer de stompe zijde van het ei naar boven komt (zweven) hoe ouder het is. Een oud of bedorven ei blijft drijven. Ook is een bedorven ei niet meer doorschijnend. De dooier van een ei dat enkele weken oud is zakt naar één kant; je kan ze regelmatig omkeren of wat sneller opeten...

Een vuil kippenei kun je eigenlijk beter niet kopen; de eierschaal ofwel eierdop is poreus zodat schadelijke bacterieën het ei kunnen binnendringen. Reinigen van vuile eieren kan het beste droog geschieden; dus geen water en al helemaal geen azijn gebruiken.
Fietsen Mensen die dagelijks op de fiets naar hun werk gaan blijken per jaar gemiddeld 1 dag minder vaak ziek te zijn (peiling: mei 2009). Het is misschien niet zo veel, maar toch...)
Fruit Net als voor groente wordt geadviseerd om iedere dag 2 ons fruit tot ons te nemen. De groep volwassenen die nog jong zijn blijken hier niet aan toe te komen: nog geen 10% haalt deze aanbeveling!
Groenten Aanbevolen wordt om liefst ongeveer 200 gram groenten per dag te eten. De jongvolwassenen worden hier kennelijk niet zo vrolijk van: maar een schamele 2% blijkt er dagelijks toe te komen om 1,5 ons te nuttigen! Je mag dit gerust, net als bij het fruit, schrikbarend noemen!
Klachten
(mannen)
Met de toch wel bekende mannenklachten zoals impotentie, erectieproblemen, plasklachten en prostaatproblemen (hier dan problemen zoals prostaatvergroting en prostatitis) ondervinden in Nederland circa 1 miljoen mannen last (stand: mei 2009).
Leeftijd De becijferde levensverwachting voor mannen is 78 jaar en voor vrouwen 82 jaar (stand: juli 2008).
Liesbreuk Wanneer de buikwand ter hoogte van de lies een zwakke plek vertoont spreekt men over een liesbreuk. Liesbreuken kunnen een gevaarlijke situatie opleveren maar hoeven niet allemaal geopereerd te worden. Onderzoek wijst uit dat een liesbreuk ook wel bij vrouwen voorkomt maar dat 1 op de 4 mannen er een krijgt.
Lipomatose Voor lipomatose of lipomatosis zijn er verschillende namen in gebruik. Zie overgewicht lager op deze pagina.
Mannen
(klachten)
Er blijken in Nederland ongeveer 1 miljoen mannen gehinderd te worden door een aantal typische mannenklachten (stand: mei 2009). Dit zijn onder andere klachten als impotentie, plasklachten, erectieproblemen en problemen met de prostaat, dit kan dan een prostaatontsteking (prostatitis) of prostaatvergroting betreffen.
MS Multipele sclerose (sclerosis) blijkt in Nederland bij 1 op de 1000 mensen voor te komen (stand: mei 2009). MS is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (CZ) met een chronisch verloop. Deze neurologische ziekte betreft voornamelijk de hersenen en het ruggenmerg. Er bestaat nog steeds veel onduidelijkheid omtrent de oorzaak, maar storingen in het immuunsysteem (deficiëntie) lijken een rol te spelen. De ziekte, die 1,5 à 2 keer vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen, ontstaat meestal in de leeftijdsgroep tussen de 20 en 45 jaar en is de meest voorkomende neurologische aandoening op deze leeftijd.
Obesitas Voor obesitas of vetzucht bestaan ook een aantal andere kreten. Zie overgewicht lager op deze pagina.
Overgewicht Voor overgewicht zijn er verschillende namen in omloop: adipositas, corpulentie, lipomatose of lipomatosis, obesitas, vetlijvigheid, vetzucht en zwaarlijvigheid. Overgewicht brengt, naast de psychische en sociale problemen, een verhoogd risico op klachten wat betreft de gezondheid en aandoeningen met zich mee zoals:
 • hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten;
 • problemen met de ademhaling, diabetes type 2 (dit type komt het meest vaak voor);
 • een stokkende adem tijdens het slapen ofwel slaapapneu (slaap apneu syndroom of SAS) en
 • een aantal vormen van kanker of problemen met de gewrichten.
De mate van overgewicht blijkt ook duidelijk van invloed te zijn op de kans om zo'n aandoening te ontwikkelen.
Overgewicht
(kinderen)
Kinderen worden steeds dikker. In de leeftijdsgroep van 4 tot 15 jaar hebben:
 • 1 op de 5 meisjes overgewicht, dit is 20%.
 • 1 op de 6 jongens overgewicht, dit is bijna 17%.
Slechts 1 op de 100 (is 1%) kinderen is te zwaar door een ziekte als oorzaak (stand: juli 2008).

Er is de afgelopen jaren een sterke stijging ontstaan van kinderen die obesitas hebben. Bij deze corpulente kinderen wordt zomaar een lichaams massa index (BMI) van 40 vastgesteld! Bij controle van hun bloed blijkt veelal al een behoorlijke vetstapeling in de lever, een begin van hyperinsulinisme - het is een overmatige productie van insuline - en daarnaast een verhoogd cholesterolgehalte te bestaan (stand: eind 2004).
Reuma In ons land komen nogal wat reumaklachten voor. Ongeveer 14% van de bevolking, dat is 1 op de 7 (stand: mei 2009), heeft last van een lichte tot hevige vorm van reuma.
Straling Het eerste röntgenapparaat blijkt in 1896 voltooid te zijn geweest. Het was Röntgen, die in 1895 de electromagnetische straling heeft ontdekt. Vanwege hun zeer korte golflengte bezitten deze stralen (x-stralen) een groot doordringingsvermogen. Door het toedienen van contrast vloeistof in het lichaam kunnen d.m.v. deze röntgenstralen organen zichtbaar gemaakt worden op een foto. Deze foto, is nu de afbeelding op een beeldscherm, was dan nuttig voor het stellen van de diagnose door een arts. Zo een, voor ons nu in 2011, oud apparaat genereerde een ongeveer 1500 keer! grotere stalingsdosis in of op ons lichaam dan de moderne apparatuur die men nu ter beschikking heeft.
Suikerziekte Zie voor suikerziekte diabetes hoger op deze pagina.
Thee Het is inmiddels al diverse keren onderzocht: thee blijkt goed voor onze bloedvaten te zijn. Van de zwarte thee was dit al langer bekend, maar groene thee blijkt een soortgelijke werking te bezitten. Men heeft een verwijding van de bloedvaten vastgesteld, dit door een verbeterde functie van het inwendig bekleedsel of endotheel, die een bijdrage levert aan het verminderen van het gevaar op problemen met het hart en de vaten (cardiovasculaire problemen).
Vetlijvigheid Naast het wel voor zichzelf sprekende woord vetlijvigheid bestaan er ook wel andere namen. Zie overgewicht hoger op deze pagina.
Vetzucht Net als vetlijvigheid behoeft vetzucht, denken wij, nauwelijks een verklaring. Voor overgewicht kunt u hoger op deze pagina kijken.
Wijn Mensen die dagelijks een matige hoeveelheid wijn drinken blijken langer te leven. Uit onder meer een studie gedaan aan de Wageningen Universiteit en het RIVM blijkt dat dit langer kan zijn dan bij geheelonthouders. Dit betreft dan het gematigd drinken van rode of witte wijn wat dan samengaat met een kleiner risico op het overlijden aan hartziekten en vaatziekten of een cardiovasculair accident (CVA).

Een Franse studie meldt dan weer dat het dagelijks drinken van een glas wijn het risico op kanker wel kan verdubbelen. De studie waarschuwt dat het nuttigen van alcohol geassocieerd is aan een verhoogde kans op het krijgen van borstkanker, mondkanker, slokdarmkanker, endeldarmkanker of kanker in het strottenhoofd dan wel de darm. Soms weet je het zelf gewoon niet meer, terwijl zo'n dagelijks glaasje wijn eigenlijk best wel lekker is...
Ziek Per jaar gemiddeld 1 dag minder ziekteverlof, dit blijkt de balans te zijn voor werknemers die hun auto laten staan en per fiets op de werkvloer geraken (peiling: mei 2009).
Zwaarlijvig Het woord zwaarlijvig of zwaarlijvigheid verklaart zichzelf al best aardig. Hoger op deze pagina hebben we het item overgewicht genoteerd.

Op gezette tijden zal er wel weer een nieuw 'weetje' op deze pagina verschijnen...
Omhoog