Geneeskrachtige kruiden: A

Deze pagina toont een lijst met geneeskrachtige ofwel medicinale planten waarvan de Latijnse namen met een 'A' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn, net als in het algemene lexicon, te bereiken via het horizontale link-alfabet dat direct boven en onder de tabel is geplaatst.
• A • BCDEFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ
Latijnse naam: Nederlandse naam en bijzonderheden:
Abies alba Zilverspar. De Zilverspar noemt men ook wel Fijne den, Spar of Zilverden. Heilzame eigenschappen bezitten de nog niet ontvouwen bladknoppen, naalden en de verse hars. Men noemt als werkzame bestanddelen hars, provitamine-A (het voorstadium van vitamine A) en etherische ofwel vluchtige olie.
Abutilon indicum Atibala.
Acacia catechu Katechu. De Acacia catechu wordt ook wel Cachou, Catechu, Catechuboom of Kath genoemd. De bruikbare delen van deze boom zijn de bladeren, jonge scheuten, het gom, de schors en het kernhout. In dit kernhout zitten voornamelijk bioflavonoïden en looistoffen (katechine).
Acacia senegal Arabische gom.
Acanthus mollis Acanthus of Zachte acanthus. Van dit kruid zijn de verse bladeren (Folia), bloemen (Flores) en wortels (Radix) geneeskrachtig toe te passen. Werkzame bestanddelen blijken anorganische zouten, bitterstoffen, looistoffen, slijm en suikers te zijn.
Achillea millefolium Duizendblad of Gewoon duizendblad. De naam Achillea zou verwijzen naar Achilles, de Griekse held. Folium staat dan voor blad en mille voor duizend. De bladeren van deze plant zijn vele malen ingesneden. Andere namen voor de Achillea millefolium zijn: Achilleskruid, Garve, Hazenkervel, Stoelbloem en Tabaksbloem. Men gebruikt de bloeiende trossen die schermen vormen, het blad en de zaden. Als werkzame stoffen vindt men onder andere apigenine, betonicine, bitterstoffen zoals achilleïne, coumarine, etherische olie (vluchtige olie, met o.a. azuleen en chamazuleen), fosfor, hars, hydroxyachilline, inuline, kalium, kamfer, looistoffen, luteoline, pepermuntolie (menthol), quercetine, rutine, salicylzuur en stachydrine. Millefolium wordt ook in de homeopathie toegepast.
Achillea moschata Muskus duizendblad. De werkzame stoffen in deze Achillea soort zijn bitterstoffen en etherische (vluchtige) olie. Het geslacht Achillea bestaat uit ongeveer 85 soorten.
Achyranthes bidentata Tweetandige kattenstaart. De Chinezen noemen het kruid: 'Huai Niu Xi'. Men past de wortel ofwel Radix Achyranthis bidentatae van deze plant toe. Na het oogsten wordt de wortel op een normale manier gedroogd of berookt met zwavel. Men noteert een bittere en zure smaak. In een formule van kruiden wordt Huai Niu Xi ingezet tegen maagpijn, maagkrampen en brandend maagzuur. Verder noemt men het bedaren van de lever en het onderdrukken van het Yang. Huai Niu Xi wordt ingedeeld onder de kruiden die het bloed reguleren en gifstoffen (toxinen) en Warmte verdrijven.
Aconitum napellus Blauwe monnikskap. Deze Aconitum uit de Ranonkelfamilie is één van de giftigste planten van de westeuropese flora. De werkzame stoffen: alkaloïden en looistoffen. In farmaceutische doseringen is de plant niettemin uitstekend toe te passen. Deze Aconitum wordt ook toegepast in de homeopathie.
Acorus calamus Kalmoes. Van de Kalmoes wordt de vertakte wortelstok (Radix), al dan niet geschild, toegepast. Als de medicinaal werkzame stoffen worden er aromatische bitterstoffen, choline, etherische olie (Oleum), hars (Resina), slijm en wat looistoffen genoemd. De wat aan riet doen denkende waterplant Kalmoes, een paar andere namen die we tegen kunnen komen zijn Maagwortel en Zwanebrood, wordt reeds vanaf honderden jaren voor onze jaartelling als huismiddel ingezet.
Actaea spicata Christoffelkruid. De vruchten van deze plant zijn iets langwerpig van vorm en zitten vol met harde zaden.
Adiantum capillus veneris Venushaar. Andere namen voor de Adiantum capillus veneris die we tegen kunnen komen zijn Haarkruid en Vrouwenhaar. De werkzame stoffen in de varen Venushaar zijn looistoffen, bitterstoffen, suikers en wat etherische olie.
Adonis aestivalis Zomer-adonis. In de Zomeradonis, die tot de giftige planten uit de Ranonkelfamilie wordt gerekend, worden glycosiden gevonden.
Adonis vernalis Voorjaars-adonis. De Voorjaarsadonis uit de Ranonkelfamilie behoort bij de giftige planten. Er kunnen glycosiden aan onttrokken worden. Deze soort Adonis wordt als homeopatisch middel gebruikt.
Aegopodium podagraria Zevenblad. De soort podagraria wijst naar podagra ofwel jicht.
Aesculus hippocastanum Paardekastanje. Van deze boom, die iedereen - zeker de kinderen - wel kent, kan men de vruchten (kastanjes) medisch inzetten. Soms gebruikt men ook het blad, de bast en de bloemen. Als werkzame stoffen vinden we: flavonglycoside, fytosterine, aescine, looistoffen, purine derivaten en saponine. De geschilde kastanjes van de Aesculus hippocastanum vinden ook toepassing in de homeopathie. De Aesculus hippocastanum noemt men, naast Paardekastanje, ook wel Dolle kastanje of Wilde kastanje.
Aethusa cynapium Hondspeterselie.
Agastache seu pogostemon Patchoeliplant. In China heet deze plant: 'Huo Xiang'. Het kruid bezit een scherpe smaak.
Agathosma betulina Buchu. Andere namen voor de Agathosma betulina zijn, naast de reeds genoemde Buchu, Barosma betulina, Boegoe, Bookoo, Bucco of Buccostruik. De bladeren zijn de te gebruiken delen van het kruid. De werkzame bestanddelen in deze bladeren die genoteerd worden zijn: bioflavonoïden zoals hesperidine en rutine, diosmine en etherische ofwel vluchtige olie. Uit deze etherische olie kan men barosmakamfer, diosfenol, isomenthon, menthon, piperitonepoxide, pulegon en terpeenderivaten winnen. Bekende eigenschappen van dit kruid zijn:
  • is ontsmettend en doodt micro-organismen, antiseptisch (antisepticum) voor de urinewegen;
  • is werkzaam tegen blaascatarre en blaasontsteking (cystitis);
  • gaat ontsteking van de plasbuis of urinekanaal (urethra) tegen (uretritis);
  • is zweetdrijvend, bevordert het transpireren (sudoriferum, diaphoreticum of hidroticum) en
  • is windverdrijvend, bij ophoping van gas in het darmkanaal (carminativum).
Agrimonia eupatoria Agrimonie (gewone). Van de Agrimonia eupatoria ofwel Agrimonia officinalis gebruikt men het gehele bloeiende kruid. De wortels worden niet gebruikt. In het kruid zitten bitterstoffen, etherische olie, looistoffen, kiezelzuur en slijmstoffen. Deze medicinale plant wordt al heel lang gebruikt. De Agrimonia eupatoria wordt - naast Gewone agrimonie - ook wel Drakenbloed, Leverkruid of Verkeerde klissen genoemd. Deze plant kent als geneeskruid een zeer lange geschiedenis.
Ajuga genevensis Harig zenegroen. Naast honing levert deze soort Ajuga tevens een bruine kleurstof waarmee katoen gekleurd kan worden.
Ajuga reptans Kruipend zenegroen. Het hele kruid (Herba), zonder de wortel, blijkt geneeskrachtig bruikbaar. Als werkzame bestanddelen noemt men anorganische zouten, choline, glycoside, looistof en saponine. Een paar andere namen voor de Ajuga reptans zijn Diamantjes en Kleine waalwortel.
Albizzia julibrissin Chinese mimosaboom. Het kruid draagt in China de naam 'He Huan Pi', dan wordt er gebruik gemaakt van de schors (Cortex Albizziae). He Huan Pi wordt toegepast in kruidenformule's tegen stoornissen in de bloedsomloop van de benen, angst met dwanggedachten (obsessies), depressie en nervositeit vergezeld van hartkloppingen. He Huan Pi deelt men in onder de kruiden die de geest bedaren. De bloemen (Flos Albizziaee) van deze boom worden ook toegepast, de naam is dan 'He Huan Hua', met een overeenkomende werking. Men noteert een zoete smaak.
Alcea officinalis Echte heemst. Een andere naam voor de Alcea officinalis is Althaea officinalis.
Alcea rosea Stokroos. De Alcea rosea wordt ook Althaea rosea genoemd.
Alchemilla vulgaris Vrouwenmantel. Men noemt de Alchemilla vulgaris ook wel Gemene leeuweklauw, Mantel van Freya of Sinnauw. Van de Alchemilla wordt het hele kruid gebruikt maar zonder de wortels. Als werkzame stoffen worden er looistoffen, bitterstoffen en wat etherische olie genoemd. De bladeren van het kruid worden ook wel gebruikt voor de fabricage van thee (in een theemengsel).
Alisma orientalis Grote waterweegbree. Men schrijft Alisma orientalis ook wel als Alisma orientale. In China wordt het kruid 'Ze Xie' genoemd. Moeras-lek blijkt de letterlijke vertaling te zijn. Men gebruikt de onbehaarde knolwortel, die voor gebruik op laag vuur wordt gebakken. Er wordt een zoete smaak genoteerd. De farmaceutische naam is Rhizoma Alismatis. Het kruid vindt onder andere toepassing in een kruidenformule tegen blaasontsteking (cystitis), pijn in de urineblaas (cystalgie), oogontsteking (conjunctivitis) en gezichtsstoornissen in het algemeen. Ze Xie wordt ingedeeld onder vochtigheid verdrijvende kruiden ofwel diuretica. De vochthuishouding wordt door dit kruid gereguleerd.
Alisma plantago-aquatica Waterplantaan. Ook dit kruid blijkt men in China 'Ze Xie' te noemen. Men gebruikt de knol die een zoete smaak heeft.
Alkanna tinctoria Alkanna. De Alkanna tinctoria wordt ook wel de Anchusa tinctoria of Rode ossetong genoemd. Uit de wortel kan men de rode kleurstof alkannarood of anchusarood winnen. Verdere werkzame stoffen zijn hars en looistof.
Alliaria petiolata Look-zonder-look. Enige andere namen voor de Alliaria petiolata zijn: Knoflookkruid, Lookmaagdepalm en Witte kiek. Het gehele kruid (Herba), echter zonder de wortel, kan toegepast worden. Dit kan in zowel gedroogde als verse vorm. De werkzame bestanddelen zijn enzymen, glycosiden, mosterdolie en etherische ofwel vluchtige olie (Oleum). Uit de bloemen kan honing gewonnen worden.
Allium cepa Ui. De ui behoort (net als de bieslook, daslook, knoflook en prei) tot het geslacht Allium. De algemeen bekende tranende ogen (huilen) worden veroorzaakt door de werkzame stof thiopropionaldehyde. Naast water vinden we in de ui: anorganische zouten, eiwitten, etherische olie, flavonoïden, flavonglycoside, koolhydraten, organische zuren, provitamine A, spoorelementen, vitamine C, vitamine E, vitaminen uit de B-groep en zwavel (organisch gebonden). Het medisch gebruikte deel van het kruid is de bol (Bulbus). Deze soort Allium wordt ook homeopatisch gebruikt.
Allium fistulosum Bieslook of Grof bieslook. De bieslook behoort (net als de daslook, knoflook, prei en ui) tot het geslacht Allium. Deze soort Allium bezit een bol met langwerpige vorm.
Allium porrum Prei. De prei behoort (net als de bieslook, daslook, knoflook en ui) tot het geslacht Allium.
Allium sativum Knoflook. Knoflook behoort (net als de bieslook, daslook, prei en ui) tot het geslacht Allium. Het medisch gebruikte deel van de knoflook is de verse bol (Bulbus). Ook deze soort Allium wordt in de homeopathie toegepast. Als werkzame stoffen kunnen we opnoemen: alliïne, choline, vitamine A, vitamine B1, vitamine B3, vitamine C, enzymen en jodium. De Allium sativum wordt reeds eeuwenlang gebruikt en ook wel Porrum sativum genoemd. In de keuken is knoflook ook bepaald geen onbekende!
Allium schoenoprasum Bieslook. De bieslook behoort (net als de daslook, knoflook, prei en ui) tot het geslacht Allium. Men gebruikt het blad, met veel vitamine C en ijzer.
Allium ursinum Daslook. Daslook behoort (net als de bieslook, knoflook, prei en ui) tot het geslacht Allium. De langwerpige bollen en het verse kruid van de daslook zijn bruikbaar. Als werkzame stoffen worden genoemd: allicine, alliïne, enzymen, etherische (vluchtige) olie, glucosiden, mercaptan, mineralen, sulfiden, vitamine C en zwavelbevattende verbindingen. Allicine komt vrij tijdens het snijden van het kruid uit de stof alliïne. De volgende eigenschappen van dit kruid worden genoemd:
  • verlaagt de bloeddruk (is een hypotensor);
  • verlaagt het cholesterol in het bloed;
  • bevordert de afvoer van afvalstoffen uit het lichaam;
  • een versterkende werking (tonicum) op het hart en de bloedvaten;
  • een versterkende werking op de darmen en maag;
  • reinigend effect op het bloed, de darm en maag;
  • wekt de eetlust op (is een orecticum);
  • is urinedrijvend (een diureticum);
  • bevordert het ophoesten van slijm (is een expectorans);
  • is ontstekingsremmend (een antiflogisticum);
  • werkt ontsmettend, doodt micro-organismen (een antisepticum) en
  • bevordert de spijsvertering ofwel digestie (is een digestief of digestivum).
Alnus glutinosa Zwarte els. Ander namen voor deze Els: Elst of Elzeboom. Van deze Els zijn de jonge bladeren en de bast van jonge takken te gebruiken. De uit dit kruid te verkrijgen werkzame stoffen: kleurstoffen, looistoffen en vetten.
Alnus incana Witte els of Grauwe els.
Aloe barbadensis Zie Aloe ferox hier direct onder.
Aloe ferox Aloë vera. Andere namen voor deze Aloë zijn: Aloe barbadensis, Barbados-aloë en Kaapse aloë. De Aloë levert een zeer geneeskrachtig en bitter sap. Dit sap wordt ingedikt en verkregen uit de bladeren. Als werkzame stoffen treft men aan: aloïne, barbaloïne, bitterstoffen, glycosiden en harsen. Homeopatisch wordt deze Aloë ook toegepast. In China wordt het kruid 'Lu Hui' genoemd. Ook daar wordt het sap van de bladeren gebruikt, de smaak die wordt genoteerd is bitter. Gel, verkregen uit de Aloë vera, wordt ook in cosmetische producten toegepast zoals in crème en lotion.
Alpinia officinarum Galangawortel (kleine). Deze Alpinia wordt ook wel Gemberwortel genoemd, hij doet aan gember denken. En inderdaad, voor medische doeleinden wordt de wortelstok van deze plant gebruikt. Als de verschillende werkzame stoffen kunnen we noteren: alpinol, etherische (vluchtige) olie, flavonderivaten, galangol en looistoffen.
Alpinia oxyphylla Kardemom soort. De Chinezen noemen dit kruid: 'Yi Zhi Ren'. Er worden diverse soorten Kardemom in de Chinese geneeskunde toegepast. Men gebruikt het zaad, de smaak is scherp en verwarmend.
Alsidium helminthochorton Corsicaans wier. Dit kruid blijkt al zeer lang bekend te zijn als wormdrijvend middel (helminthagogum of vermifugum). Het kruid blijkt ook een goede stimulans voor de werking van de schildklier te zijn. Dit door de grote hoeveelheid jodium die dit wier rijk is. Verder worden er aminozuren, gelatine- en hars-achtige stoffen en ijzer als werkzame bestanddelen genoemd. Het Corsicaans wier kan in de vorm van een afkooksel (decoct), emulsie of poeder toepassing vinden.
Althaea officinalis Heemst (echte). De gebruikte delen van deze Althaea: bladeren (Folia), bloemen (Flores) en de wortel (Radix). Als werkzame bestanddelen noemt men: slijmstoffen (blad en bloem), anorganische zouten, glycosiden, mineralen, pectine, vitamine C en zetmeel. Hier nog wat andere namen voor de Althaea officinalis: Alcea officinalis, Pijlstaartwortel, Tandwortel en Witte maluw.
Althaea rosea Stokroos. De Althaea rosea wordt ook Alcea rosea genoemd. Van de Stokroos gebruikt men de bloemen (Flores). De werkzame stoffen: bitterstoffen, fytosterine, looistoffen, mineralen en de kleurstof anthocyaan.
Amanita muscaria Vliegenzwam. De Vliegenzwam paddestoel bevat giftige stoffen zoals muscarine. De Amanita muscaria noemt men ook wel Agaricus muscarius en wordt homeopatisch toegepast. Andere werkzame stoffen zijn iboteenzuur, muscazone en muscimol.
Ammi majus Akkerscherm. De geslachtsnaam Ammi blijkt afgeleid te zijn van het Griekse woord 'ammos' wat zand betekent. Dit is dan ook de grond waar het kruid graag in groeit. Medicinaal gezien kunnen de rijpe zaden (Semen) toegepast worden, ze worden eerst gedroogd. Als de werkzame bestanddelen worden cumarinen en glycoside genoteerd.
Ammi visnaga Tandenstoter. De Ammi visnaga wordt, naast Tandenstoter, ook Khella genoemd. De vrucht (Fructus) van het kruid vindt toepassing in bijvoorbeeld een supplement dat werkzaam is tegen kortademigheid en (piepende) hoest (de bronchi, bronchiën). De vruchtjes van de Ammi visnaga leveren khelline als werkzame stof. Khelline blijkt een krampstillend effect te sorteren (een antispasmodicum) op o.a. de bronchiën.
Amomum villosum Kardemom soort. In China heet deze plant: 'Sha Ren'. Men gebruikt de zaadjes die verkregen worden door het pletten van de rijpe vruchten (Fructus Amomi) oftewel zaaddozen. De genoteerde smaak is aromatisch en pikant (scherp). Sha Ren blijkt men in China toe te passen om de aanstaande moeder, zeker de eerste maanden, beter door haar zwangerschap te helpen. Het kruid helpt dan tegen het braken, de misselijkheid en een veel grotere dan normale trek in of juist afkeer van bepaalde dranken of spijzen. Sha Ren wordt gerekend onder de kruiden die de spijsvertering (digestie) bevorderen, een digestief of digestivum dus.
Amygdalus communis Amandel.
Anacyclus pyrethrum Pyrethrum.
Anagallis arvensis Guichelheil of Gewoon guichelheil. De bovengrondse delen van de plant worden als giftig beschouwd, vooral voor huisdieren en vogels.
Ananas comosus Ananas. Voor een geneeskrachtige werking is de stam van de Ananas te gebruiken. De er in aan te treffen werkzame bestanddelen zijn calcium, kalium en een aantal enzymen zoals bromelaïne. Bromelaïne is een enzym wat eiwit splitst.
Als eigenschappen kunnen genoemd worden:
  • is krampstillend (antispasmodicum);
  • vertraagt de bloedstolling (anticoagulans);
  • remt ontstekingen (antiflogisticum);
  • bevordert de spijsvertering ofwel digestie (digestief of digesticum);
  • bevordert de urineproductie, is urinedrijvend (diureticum);
  • bevordert het ophoesten of opgeven van slijm of fluimen ofwel expectoratie (expectorans);
  • verbetert de weerstand van het lichaam (immuniteit) en
  • is wormdodend of wormdrijvend (vermifugum).
Ananassa sativa Ananas. De ananasvrucht blijkt rijk aan koolhydraten, provitamine A en vitamine C. Verder zitten er onder andere anorganische zouten en organische zuren in. Ananas bevat tevens bromelaïne of bromeline, dit enzym splitst grote eiwitmoleculen zodat deze eiwitten gemakkelijker verteerd kunnen worden in het lichaam.
Anchusa officinalis Gewone ossetong. De Anchusa officinalis wordt ook wel Mariette, Ossetong of Wilde raap genoemd. De te gebruiken delen van deze plant zijn de bladeren en bloemen. Als werkzame bestanddelen worden er alkaloïden (in uiterst kleine hoeveelheden), allantoïne, choline, kaliumnitraat en slijmstoffen genoemd. Aan de wortel van de plant kan een rode kleurstof onttrokken worden.
Anchusa tinctoria Rode ossetong.
Andira araroba Chrysarobine.
Andrapogon muricatus Vetiver.
Andromeda polifolia Lavendelheide.
Anemarrhena asphodeloides Wijze moeder blijkt de letterlijke vertaling van de in China gebruikte naam 'Zhi Mu'. Van deze plant gebruikt men de knolwortel (Rhizoma). De farmaceutische naam is Rhizoma Anemarrhenae. Na het wassen en in de zon drogen van de wortels worden deze vervolgens opnieuw vochtig gemaakt, in stukken gesneden en tenslotte met zout gebakken. Men noteert een bittere smaak van deze bereiding. Dit kruid wordt binnen een aantal kruidenformule's toegepast om maagkwalen dan wel niet normale seksuele opgewondenheid samen met vermoeidheid en verstrooidheid van de geest te behandelen. Zhi Mu deelt men in onder de kruiden die Warmte (hitte) verdrijven en tevens het Vuur (intense hitte) blussen.
Anemone nemorosa Bosanemoon.
Anethum graveolens Dille. De Anethum graveolens wordt, naast Dille, ook wel Dillepastinaak genoemd. Men gebruikt de bladeren en het zaad. De zaden uit de dopvruchtjes van dit kruid bevatten hars, stikstof houdende verbindingen, vette olie, vluchtige (etherische) olie en zijn rijk aan vitamine C.
Angelica anomala Bai Zhi. De Bai Zhi wordt in de Chinese geneeskunde gebruikt en heeft een scherpe smaak. Men gebruikt de wortel, het is een variatie op de Engelwortel.
Angelica archangelica Grote engelwortel. Men noemt de Angelica archangelica ook wel Aartsengelwortel, Angelica, Archangelica officinalis, Engelkruid of Engelwortel. De bladeren, stengels, wortels en het zaad vinden toepassing. Er kan van alleen de wortel thee getrokken worden en van de wortel en het zaad een afkooksel (decoct) gemaakt. Men noemt cumarine, looistof, suikers, was en zuren als werkzame stoffen. Het kruid blijkt onder andere antiseptisch te zijn, een bevorderende werking op de spijsvertering uit te oefenen en de eetlust op te wekken.
Angelica polymorpha var. sinensis Chinese engelwortel. De naam in China: 'Dang Gui'. Het gebruikte deel: de wortel, met een zoete scherpe smaak.
Angelica pubescens 'Du Huo' is de Chinese naam voor deze Angelica, het is een soort Engelwortel. De wortel (Radix) van het kruid wordt toegepast. De farmaceutisch gebruikte naam is Radix Angelicae pubescentis. Deze wortel heeft een scherpe bittere smaak. Du Huo valt onder de kruiden die Vocht en Wind verdrijven. Het kruid kan binnen een formule van kruiden ingezet worden tegen een ontsteking aan het kapsel en de pezen die het schoudergewricht omgeven (schouderpijn, al dan niet vergezeld van tekenen van koude), lage rugpijn of lendenpijn (lumbago, acuut of chronisch) en acute of chronische reumatische aandoeningen over heel het lichaam.
Angelica sinensis Tang kuei, Engelwortel of Chinese engelwortel. In China heet de plant 'Dang Gui'. Het kruid wordt ook wel 'Ginseng voor de vrouw' genoemd. Men gebruikt de wortels (Radix Angelicae sinensis), deze droogt men boven een matig vuur. Na het drogen worden de geurige wortels vervolgens gebakken in wijn. Er wordt een zoete en pikante (scherpe) smaak genoemd. In combinatie met andere kruiden wordt Dang Gui toegepast tegen pijn in de gewrichten (artrose), reumatische aandoeningen, hoofdpijn, pijnlijke-, te late- of te vroege- dan wel uitblijvende maandstonden (menstruatiestoornissen), migraine, lage rugpijn (lendenpijn of lumbago), frustratie, een ontstoken schoudergewricht (schouderpijn) en circulatiestoornissen van de bloedsomloop in de benen. Dang Gui maakt ook deel uit van een in China klassieke kruidenformule die wordt geprezen als 'hét middel voor de vrouw'. Een weer andere formule waar tevens Dang Gui in verwerkt is kan toepassing vinden na de bevalling in de postnatale periode. In diverse situaties blijkt acupunctuur een zeer goede combinatie met de kruiden te vormen. Dang Gui deelt men in onder de versterkende ofwel toniserende (tonica) kruiden, meer precies als tonicum voor het bloed. De wortel van de Angelica sinensis blijkt werkzaam tegen gifstoffen (toxinen) in de lever.
Angelica sylvestris Gewone engelwortel.
Antennaria dioica Rozenkransje. Andere namen voor de Antennaria dioica zijn Droogbloem, Heiroosje en Kattepootje. De mogelijk toe te passen delen van het kruid zijn de gedroogde roze, vrouwelijke, bloemhoofdjes. De werkzame bestanddelen blijken hars, looistof en slijmstoffen te zijn. Ook de homeopathie kent een tinctuur van de plant en haar bloemen.
Anthemis nobilis Roomse kamille. Deze Kamille kent een lange geschiedenis en behoort tot de bittere kruiden. Men noemt de Anthemis nobilis ook wel Dubbele kamille of Maagbloempjes. Bruikbaar zijn de bloemhoofdjes, de bebladerde en bloeiende takken. Men noteert choline, fosfor, ijzer, inositol, vluchtige ofwel etherische olie en zwavel als werkzame bestanddelen van het kruid.
Anthriscus cerefolium Echte kervel. Het rauwe verse kruid blijkt een behoorlijk hoog gehalte aan vitamine C te bevatten. Het is een heerlijk, de spijsvertering bevorderend, kruid voor gebruik in de keuken. Verwarmen van Echte kervel zorgt er helaas voor dat de etherische (vluchtige) olie die de plant bevat vervliegt (vervluchtigd). Naast de reeds genoemde vitamine C bevat de Anthriscus cerefolium o.a. nog bitterstoffen en flavonoïden als werkzame stoffen. Het kruid blijkt onder meer een antiseptische en bloedzuiverende werking te bezitten, de eetlust op te wekken en de afscheiding (secretie) van gal te bevorderen.
Anthyllis vulneraria Wondklaver. Men noemt deze Wondklaver ook wel Wondkruid. De naam van deze klaver zegt het eigenlijk al: men kan er wonden mee behandelen. De wondhelende eigenschappen zijn in de volksgeneeskunde bij toeval ontdekt. De bruikbare delen zijn de bloemen (Flores), bloemhoofdjes en het gehele kruid (Herba). Als werkzame bestanddelen worden flavonoïden, looistoffen en saponinen genoemd. Naast het helen van wonden blijkt dit kruid tevens een bloedzuiverend middel te zijn.
Apium graveolens Selderij. Enige andere namen voor de Apium graveolens zijn: Apie, Bleekselderij, Boereneppe, Moeraseppe, Soepgroente en Wilde selderij. Van dit kruid kunnen de bladeren (Folia), vruchten (Fructus) en wortel (Radix) toepassing vinden. Als de werkzame bestanddelen worden cumarine, etherische (vluchtige) olie, suikers, vitamine B en vitamine C genoteerd.
Apium graveolens var. dulce Loofselderij. Deze variëteit is in de kweek ontwikkeld uit de wilde Selderei. Het kruid heeft hierdoor een gedeelte van de werkzame stoffen zoals die in de wilde Selderei voorkomen verloren. De smaak en zachtheid van de Loofselderei zijn wel verbeterd. De groene delen blijken veel vitamine E te bevatten.
Apium graveolens var. rapaceum Knolselderij. Deze variëteit is in de kweek, net als de Loofselderei, ontwikkeld uit de wilde Selderei. Het kruid heeft hierdoor een gedeelte van de werkzame stoffen zoals die in de wilde Selderei gevonden worden verloren. De smaak en zachtheid van de Knolselderij zijn ten opzichte van de wilde Selderei wel toegenomen. Ook van dit kruid blijken de groene delen veel vitamine E te leveren.
Apocynum androsaemifolium Apocynum.
Aquilegia vulgaris Wilde akelei. Andere namen voor de Aquilegia vulgaris: Klokbloem, Klokje, Onze-lieve-vrouwe-handschoen en Pantoffelbloem. Van dit kruid laten zich de bladeren (Folia), bloemen (Flores), wortel (Radix) en zaden (Semen) toepassen. Men noemt cyanogeen glycoside, enzymen, vet en vitamine C als werkzame bestanddelen.
Arachis hypogaea Aardnoot. Andere namen voor de Arachis hypogaea zijn Apennoot, Grondnoot en Olienoot. De zaden die in de doppen zitten smaken lekker en we noemen ze pinda's. De Aardnoot bevat olie en de zaadhuid catechine verbindingen.
Aralia racemosa Aralia of Noordamerikaanse nardus.
Arbutus unedo Aardbeiboom. De bast, bladeren, vruchten en wortels blijken bruikbaar te zijn. Als werkzame bestanddelen noemt men arbutine en een hoog gehalte aan looistof.
Archangelica officinalis Engelwortel of Grote engelwortel. Een andere naam voor de Archangelica officinalis is Angelica archangelica.
Arctium lappa Grote klis. De Arctium lappa wordt ook wel Jan-plak-an, Kladden, Klevers, Klis, Klit of Stekelwortel genoemd. De stekeltjes aan de vruchten van de klit zorgen ervoor dat ze door de menselijke kleding of de pels van dieren verspreid worden. Het blad, het zaad, de stengel en de wortel zijn te gebruiken. Het blad smaakt bitter en de wortel zoet. Als werkzame bestanddelen noteert men bitterstoffen, looistoffen en vluchtige (etherische) olie. De Arctium lappa heet in China: 'Niu Bang Zi'. Men gebruikt daar alleen de zaden van de plant. De smaak hiervan is scherp en bitter.
Arctostaphylos uva-ursi Beredruif. Van deze struik kunnen de snel gedroogde bladeren gebruikt worden. Als werkzame stoffen van de Beredruif kunnen worden genoemd: allantoïne, arbutine, bioflavonoïden zoals quercetine, ericoline, hydrochinon, methylarbutine, tanninen, ursolzuur, anorganische zouten, appelzuur, citroenzuur, looistof en urvone (hars).
De eigenschappen van het kruid zijn:
  • is ontsmettend, doodt micro-organismen (is een antisepticum);
  • remt en doodt bacteriën (is een antibioticum);
  • is mild urinedrijvend, bevordert de productie van urine (een diureticum) en
  • weert ontstekingen (een antiflogisticum).
Deze eigenschappen blijken vooral werkzaam tegen infecties, ook chronische, van de blaas en urinewegen.
Areca catechu Betelnoot.
Aristolochia clematitis Pijpbloem. Men noemt de Aristolochia clematitis, naast Pijpbloem natuurlijk, ook wel Oosterlucie of Sarraceenskruid. Men kan de bladeren en de wortelstok toepassen. De geur van de bloemen is niet bepaald een plezier. Als werkzame bestanddelen worden aristolochine (een giftig alkaloïde, de wortel blijkt in verse staat giftig te zijn), bitterstof, hars, looistof, suikers en vluchtige (etherische) olie.
Armoracia lapathifolia Mierik. Een paar andere namen voor de Armoracia lapathifolia zijn: Armoracia rusticana (direct hieronder) en Cochlearia armoracia.
Armoracia rusticana Mierik. Andere namen voor de Armoracia rusticana zijn: Armoracia lapathifolia, Boerenmosterd, Boerenradijs, Cochlearia armoracia, Meredik, Mieriek, Mierik, Mierikwortel, Mierikswortel, Paardenradijs, Peperwortel en Wilde mosterd. Van dit aromatische kruid worden de bladeren en de lichtgrijze, dikke, lange, vlezige wortel gebruikt. De wortel blijkt veel mosterdolie glycoside te bevatten en vitamine C. Voor geneeskrachtige toepassingen kan de wortel geraspt worden of men bereidt er een tinctuur van. De Mierikswortel blijkt onder andere eigenschappen een antibiotische werking te hebben en een desinfecterend effect op de urine uit te oefenen. Ook in de keuken wordt de Mierikswortel als een pikant toekruid gebruikt.
Arnica montana Wolverlei. Andere namen voor de Arnica montana: Arnica, Bergweegbree, Valkruid en Wondkruid. Men gebruikt de bladeren, bloemen en wortel. De Arnica wordt ook homeopatisch toegepast en in crème of olie. Als werkzame bestanddelen worden appelzuur, bitterstoffen, flavonoïden, hars, looistoffen en vluchtige (etherische) olie genoemd.
Artemisia abrotanum Citroenkruid. De smaak van dit kruid is bitter. Bij het wrijven van de bladeren geven deze de geur van citroen af.
Artemisia absinthium Absint-alsem. Men noemt de Artemisia absinthium ook Aals, Aalst, Absint, Alsem, Els of Elst. Deze Artemisia is een zeer bitter kruid. Vanwege de diverse geneeskrachtige eigenschappen is de Absint-alsem al vanaf honderden jaren voor Christus bekend. De toepasbare delen van het kruid zijn de afgeriste bladeren (Folia), de bloeiende toppen en bloemen (Flores). Als werkzame bestanddelen noteert men bitterstoffen, hars, nitraten, organische zuren en vluchtige (etherische) olie.
Artemisia capillaris Artemisia. Van dit kruid worden de jonge scheuten (Herba) na de oogst in de zon gedroogd. De Chinese naam is 'Yin Chen Hao'. Herba Artemisiae capillaris is de naam die de farmacie gebruikt. Men noteert een smaak die bitter is. Yin Chen Hao wordt tot de kruiden gerekend die de vochtigheid verdrijven, ofwel een diuretica. Dit kruid reguleert de vochthuishouding. Samen met een aantal andere kruiden kan Yin Chen Hao ingezet worden tegen een verhoogd gehalte aan cholesterol en vet in het bloed. Tezamen met weer andere kruiden kan het kruid een virale leverontsteking (hepatitis) bestrijden.
Artemisia cina Alsem (echte). De Artemisia cina heeft dezelfde geneeskundige eigenschappen als de Artemisia maritima.
Artemisia dracunculus Dragon. Deze heerlijk ruikende Alsemsoort blijkt een aantal best goede medicinale eigenschappen te bezitten. Het kruid werkt antiseptisch en onder andere goed in te zetten bij mensen met een slechte eetlust of een niet goed werkende spijsvertering. Dragon is natuurlijk ook als toekruid in veel keukens te vinden. Het kruid kent als werkzame bestanddelen onder andere bitterstoffen, etherische (vluchtige) olie en looistoffen. Bij de fabricage van verschillende toiletartikelen wordt de etherische olie tevens toegepast.
Artemisia glacialis Alpenbijvoet. Als wij goed zijn ingelicht dan worden de Artemisia glacialis, Artemisia mutellina en Artemisia spicata door de plaatselijke bevolking in de Alpen waar deze soorten groeien alle drie Alpenbijvoet genoemd. De medicinaal bruikbare delen van het kruid zijn de bloeiende plant en de wortel (Radix). Als werkzame bestanddelen noemt men bitterstoffen en etherische ofwel vluchtige olie. Men blijkt er tevens likeur van te stoken.
Artemisia maritima Zeealsem. Andere namen voor de Artemisia maritima zijn: Alsem, Vlozaad en Wilde alst. Van deze plant worden de bloeiende toppen gebruikt, nadat ze gedroogd zijn. Als de werkzame bestanddelen worden anorganische zouten, bitterstoffen, choline, santonine en vluchtige (etherische) olie genoteerd. Het kruid blijkt een sterk middel met wormdrijvende eigenschappen (vermifugum) te zijn.
Artemisia mutellina Alpenbijvoet. Zie de Artemisia glacialis.
Artemisia spicata Alpenbijvoet. Zie de Artemisia glacialis.
Artemisia vulgaris Bijvoet. Andere namen voor de Artemisia vulgaris zijn: Aalst en Sint-Janswortel. Men gebruikt het gehele kruid, dus de afgeriste bladeren en de bloeiende toppen, of de wortel. In China heet de plant: 'Ai Ye'. Men gebruikt daar de bladeren, de smaak is scherp en bitter. De Bijvoet wordt ook ingezet bij een therapie met moxa. Men noemt als werkzame bestanddelen bitterstof, hars, inuline, looistof, slijmstof, vitamine A1 (retinol), vitamine B1 (thiamine), vitamine B2 (riboflavine), vitamine C en vluchtige ofwel etherische olie.
Arum maculatum Aronskelk (gevlekte). Van deze Aronskelk kunnen de rode bessen gebruikt worden.
Asarum canadense Canadese hazelwortel.
Asarum europaeum Mansoor. Andere namen voor deze Asarum zijn Hazelwortel of Speerwortel. De te gebruiken delen van het kruid zijn de bladeren (Folia) en wortelstok (Rhizoma). Als werkzame bestanddelen noemt men asaron, wat zich in de etherische of vluchtige olie bevindt. Als eigenschappen worden het opwekken van braken (is een emeticum dan wel vomitivum ofwel braakmiddel), het bevorderen van slijm ophoesten (het is een expectorans), het bevorderen van de ontlasting (een purgans of laxeermiddel) en een urinedrijvend middel (diureticum) genoemd.
Asarum sieboldii In China maakt men geneeskundig gebruik van het gehele kruid (Herba) inclusief de wortel. Herba Asari cum Radice is de farmaceutische naam. De naam die men in China gebruikt is 'Xi Xin', wat letterlijk vertaald Fijn en pikant betekent. Men noteert dus inderdaad een smaak die pikant is. Xi Xin wordt tezamen met andere kruiden binnen een kruidenformule toegepast tegen lage rugpijn of lendenpijn (lumbago of lumbalgie). Deze vorm van rugpijn kan acuut dan wel chronisch, van externe of interne oorsprong zijn. Binnen een andere formule ook gebruikt tegen tandpijn en ontstoken tandvlees. Xi Xin deelt men in onder de kruiden die de oppervlakte vrijmaken ofwel zweetdrijvende middelen (diaforetica). Xi Xin is hier dan een pikant en warm kruid wat oppervlakkige Wind-Koude doet verdrijven.
Asclepias tuberosa Asclepias of Zijdeplant.
Asparagus officinalis Asperge. Van de Asperge worden de spruit en dikke wortelstok toegepast. Als de werkzame bestanddelen noemt men o.a. aminozuren, asparagine, protodioscine (is een saponine), diosgenine, rutine (flavonoïd), spoorelementen, vitamine A (retinol), vitamine B1 (thiamine) en vitamine B2 (riboflavine). Daarnaast bevat de wortelstok van het kruid onder andere een saponine en vluchtige ofwel etherische olie.
Asparagus racemosus Dit kruid wordt in de Ayurveda toegepast. Men gebruikt de wortel van de plant, de naam is Shatavari.
Asperula odorata Lieve-vrouwe-bedstro. Andere namen voor de Asperula odorata zijn: Sterleverkruid, Waldmeister en Wiegstro. De gehele plant (Herba), met uitzondering van de wortel, kan toepassing vinden. Als werkzame bestanddelen noemt men cumarinen, vetten en vitamine C. Het kruid wordt ook verwerkt in een aansterkende wijn en er kan thee van getrokken worden.
Aspidosperma quebracho blanco Quebracho.
Astragalus gummifer Tragacantstruik of Dragant. Door het insnijden van de takken kan er gom van deze heester gewonnen worden. De gom, als een kleverige vloeistof opgevangen, bevat galacturonzuur en koolhydraten. Deze gom is bruikbaar als een emulgator, heeft een verzachtende werking en wordt tevens toegepast in olie voor massage.
Astragalus membranaceus Astragalus of Hokjespeul. De Astragalus membranaceus wordt in China 'Huang Qi' genoemd. Men gebruikt de wortel ofwel Radix Astragali membranacei. Men oogst alleen de wortels van planten die minimaal 4 jaar oud zijn. Na het drogen in de zon worden de wortels bevochtigd en in stukjes gehakt voordat ze te gebruiken zijn. Er wordt een zoete smaak genoemd. Huang Qi wordt in kruidenformule's toegepast tegen zwaarlijvigheid (vetzucht, corpulentie ofwel obesitas), aandoeningen aan de stem (heesheid, stemverlies of zwakke stem), reumatische aandoeningen van acute of chronische aard en duizeligheid (vertigo) met algemene zwakte. Verder wordt er het versnellen van de heling van beenbreuken en wonden genoemd. Men deelt Huang Qi in onder de kruiden die een versterkende of toniserende werking bezitten (tonica).
Atractylodes chinensis Grijze Atractylodes. In China wordt het kruid 'Cang Zhu' genoemd. Men gebruikt de wortelstok, de smaak is scherp en bitter.
Atractylodes lancea Grijze Atractylodes. Ook dit kruid blijkt in China 'Cang Zhu' te worden genoemd. Het te gebruiken deel van de plant is de wortelstok ofwel Rhizoma Atractylodis. Na het in de zon drogen van de wortels of knollen van de plant worden ze eerst van hun dons ontdaan. Dit wordt gedaan door ze boven een matig vuur licht te verbranden. Daarna volgt het drenken in rijstwater, worden ze in kleine plakjes gesneden en dan gebakken. Er blijkt een bevorderende werking op de spijsvertering van uit te gaan en een prikkel (stimulus) voor de maag en milt te zijn. Men noteert een smaak die bitter, pikant en aromatisch is. Cang Zhu wordt samen met diverse andere kruiden toegepast tegen reumatische aandoeningen van chronische aard en bloed wat een verhoogd gehalte aan cholesterol en vet (lipiden) bevat. Cang Zhu wordt ingedeeld bij de aromatische kruiden die de vochtigheid omvormen en oplossen (digestiva en eupeptica).
Atractylodes macrocephala Witte Atractylodes. Het kruid heet in China: 'Bai Zhu'. De wortelstok van de plant (Rhizoma Atractylodes macrocephalae) wordt gebruikt, de smaak is zoet en bitter. Bai Zhu wordt binnen een aantal kruidenformule's toegepast tegen duizeligheid, evenwichtsstoornis (vertigo), artrose, reuma, frustratie en een gebrek aan eetlust of een totale afkeer van voedsel (anorexia of anorexie). Het Bai Zhu kruid valt onder de versterkende en voedende (toniserende) middelen (tonica). Een kruidenformule kan wel uit meer dan 20 verschillende kruiden bestaan.
Atriplex hortensis Tuinmelde of Melde. De Tuinmelde blijkt, samen met het Eénjarig bingelkruid ofwel Mercurialis annua, toegepast te kunnen worden als laxeermiddel of purgeermiddel (purgans of laxans). Voor mensen met problemen met het darmkanaal en de maag werd het kruid vroeger ook verwerkt in bouillon. Het verse sap van de plant bevat een hoog gehalte aan vitamine C.
Atropa belladonna Wolfskers of Doodkruid. Het zit al in de naam: de bessen van deze plant zijn zeer giftig en zwart van kleur. De gehele plant, inclusief de bessen, kan toch toegepast worden.
Avena sativa Haver. Het stro van de Haver uit de grassenfamilie blijkt zeer rijk aan kiezelzuur te zijn. In de kruidengeneeskunde kan de hele plant gebruikt worden, ook het zaad. De vruchten (Fructus) van de Avena sativa bevatten anorganische zouten, calcium, eiwit, veel enzymen, fosfaten, indolalkaloïden zoals gramine, lecithine, magnesium, provitamine A, suikers, vetten, vitamine B1, vitamine B2 en zetmeel. De vrucht wordt o.a. in een voedingssupplement toegepast tegen slapeloosheid, zenuwachtigheid, stress en spanning. De zemelen van de haver bezitten een hoog gehalte saponine. Vanzelfsprekend wordt de Haver ook gebruikt om er pap van te maken, de bijzonder voedzame havermoutpap.
Azadiracta indica Neem of Nimba.
ABCDEFGH I JKLMNOPQRSTUVWXYZ