Ayurveda

Het woord Ayurveda is een samenvoeging van Ajur en Veda. Deze woorden uit het Sanskriet, de oude mooi resonerende taal van India met energetische vibraties (denk maar aan de mantra's), betekenen respectievelijk 'leven' en de 'kennis of wetenschap'. Samengevoegd dus: 'wetenschap van het leven'. Een oude bestaande Indische zin hiervoor is: 'De wetenschap van de volledige levensduur'.
Deze holistische wetenschap moet al duizenden jaren voor onze jaartelling ontstaan zijn. In de allereerste lange periode werd deze verworven kennis natuurlijk mondeling overgeleverd. Overleveringen van vader op zoon en van moeder op dochter. Pas later werd deze kennis op schrift gesteld.

De belangrijkste authentieke geschriften

Er bestaat, naast een aantal kleinere werken, een drietal grote overgeleverde authentieke geschriften of Samhitas (compendia) over de Ayurveda:

• De Charaka Samhita.
  De uit acht delen bestaande Charaka Samhita, die uit ruim honderd hoofdstukken bestaat en veel geraadpleegd wordt, beschrijft de interne geneeskunde:
  • Sutra of Sutrasthanam: 30 hoofdstukken die de gezondheid, hygiëne, geneeskunde, dieet, levensstijl en het voorkomen van ziekten behandelen.
  • Nidana of Nidanasthanam: 8 hoofdstukken. De Nidana beschrijft de oorzaken van ziekte, de ziektenleer of pathologie, diagnose stellen, het behandelen en de fysieke aftakeling van lichaam of organen.
  • Vimana of Vimanasthanam: 8 hoofdstukken. In de Vimana: scheikunde, anatomie, psychologie, leer der epidemische ziekten, infectieziekten en parasitaire ziekten. Verder aandoeningen aan de afscheidingsorganen, bloedsomloop en spijsvertering.
  • Sharira of Sharirasthanam: 8 hoofdstukken met ook hier anatomie, de voortplanting, zwangerschap, de ontwikkeling van de foetus in de baarmoeder en borstvoeding.
  • Indriya of Indriyasthanam: 12 hoofdstukken. De Indriya beschrijft hier klinische kenmerken, diagnose en prognose, signalen die een dreigende dood aankondigen en een slechte prognose of vermoedelijke loop van een ziekte.
  • Chikitsa of Chikitsasthanam: 30 hoofdstukken. Voor de behandelaar is dit het meest belangrijke deel van de Charaka. Dit deel bevat verschillende methodes voor het behandelen en veel medicaties.
  • Kalpha of Kalphasthanam: 12 hoofdstukken. Hier staan preparaten in die gebruikt worden voor de darmreiniging, het opwekken van overgeven of braken en laxerende middelen.
  • Siddhi of Siddhisthanam: 12 hoofdstukken. Het laatste deel beschrijft de klassieke ayurvedische manier van ontgiften of Panchakarma.
  De Charaka Samhita beschrijft honderden recepten en maakt gebruik van medicinale planten, producten van dierlijke oorsprong, mineralen en metalen.
  
  
• De Sushruta Samhita beschrijft de chirurgie en de anatomie. Kort voor onze jaartelling voerde Sushruta al operaties uit. Hij heeft gedetailleerde beschrijvingen hiervan aan ons nagelaten. Ook de Sushruta kent acht delen:
  • Kaya chikitsa. De inwendige en algemene geneeskunde zijn eigenlijk de meest bekende vormen van behandelen binnen de Ayurveda.
  • Shalya tantra. De chirurgie.
  • Shalakya tantra. KNO oftewel de heelkunde van keel, neus en oor. Maar ook de kaak- en tandheelkunde.
  • Bala tantra of Kaumarabhritya. De kindergeneeskunde of pediatrie maar ook de gynaecologie.
  • Agada tantra. De leer van de giftige stoffen of toxicologie.
  • Bhuta vidya. De psychiatrie.
  • Rasayana tantra. De kennis van de ziekten die de ouderdom met zich mee brengt. Tevens ook van de verjonging en een preventieve levenshouding.
  • Vajikarana tantra. De sexuologie en afrodisiaca of aphrodisiaca dan wel de mannelijke potentie betreffend. Het doel hierbij is het verlengen van de levensduur, de functies van de voortplanting te behouden en te vergroten.
• En de derde, de Ashtanga Hridaya Samhita. Later heeft Vaghbata de samhita's van Charaka en Sushruta samengevoegd en bewerkt tot de Ashtanga Hridaya.

Deze oude, maar toch ook weer moderne en overal toepasbare, holistische natuurgeneeswijze behandelt de mens als een uniek geheel. Dus niet alleen symptoom bestrijdend of lichamelijk, maar ook op het psychische en spirituele vlak. De kennis van de geneeskrachtige kruiden is voor alle acht delen van de hierboven genoemde werken van groot belang.

De vijf elementen of Mahabhuta's

Er wordt voor de ayurvedische preparaten of oliën veelal gebruik gemaakt van medicinale kruiden maar ook van mineralen en producten van dierlijke oorsprong. De onderdelen van de planten, struiken of bomen die ons deze kruiden leveren stemmen overeen met de vijf elementen en zijn van onderaf (de aarde) naar boven (de lucht of ether):

• De wortel of knol. Deze laagste en meest massieve delen zijn nauw omgeven door de aarde zodat zij overeenstemmen met het element 'aarde' of Prithivi.
• De stam, stengel of tak. Deze delen transporteren de sappen in de plant of boom zodat het overeenstemmende element hier 'water' of Jala is.
• Het blad of loof. De wind veroorzaakt beweging in de plant of boom. Hier hoort het 'lucht' of Vayu element bij.
• De bloem of bloeiwijze. De bloemen verblijden ons met hun uitingen van licht en kleur, daar hoort het element 'vuur' of Tejas bij.
• De vrucht stemt overeen met het element 'ether' of Akasha, de etherische essentie van de plant.

De vijf elementen worden afgesloten met het zaad, wat er ook voor moet zorgen dat de cirkel van de groei zich sluit.

De drie Dosha's of Tridosha's

De vijf elementen maken zich in ons lichaam kenbaar door middel van de Dosha's. De Dosha's vata, pitta en kapha komen overeen met de diverse functiegebieden in ons lichaam:

• Vata staat voor het bewegen: de functionele eenheid van de spieren (de motoriek) en de functies van de zenuwen. Bij vata horen de elementen ether en lucht. Vata hoort bij het katabolisme.
• Pitta staat voor de omzetting: het veranderen van vorm, functie of structuur van weefsels en cellen (spijsvertering). Het vuur element hoort bij pitta. Pitta hoort bij het metabolisme.
• Kapha staat voor samenhang: onze gewrichten en weefsels. De twee elementen water en aarde blijven over en horen bij kapha. Kapha hoort bij het anabolisme.

In de Ayurveda kent men zeven gestel of constitutie eigenschappen. Dit zijn: vata, pitta, kapha, vata-pitta, vata-kapha, pitta-kapha en vata-pitta-kapha. Ieder individu heeft zijn of haar eigen verhouding van de Dosha's. Iemands constitutie wordt bepaald door deze onderlinge verhouding en bepaald zodoende karaktereigenschappen, de lichaamsbouw, gedrag en de vatbaarheid voor ziekten. Voor het 'lekker in je vel zitten' is een voor elke persoon juiste balans van dit drietal essentieel.

De zeven Dhatu's bij mens en plant

De geneeskrachtige planten worden binnen de Ayurveda ingedeeld op zeven niveau's of Dhatu's (ook kernweefsels) waarop ze werkzaam zijn:

Hierboven een foto van een aantal ayurvedische preparaten. Helaas had ik ten tijde van de opname geen verschillende fabrikaten in huis.

• Het protoplasma van de plant wordt door haar sappen gevormd.
• Het bloed van de plant is haar hars.
• Haar spierstelsel wordt gevormd door het zachte hout.
• De vetten zijn haar gom of gomhars.
• Het skelet of de beenderen staat voor de schors van de plant.
• Haar merg en het zenuwweefsel worden gevormd door de bladeren.
• De weefsels van de voortplanting komen overeen met de bloemen en vruchten van de plant.

De Dhatu's der medicinale planten zijn werkzaam op de overeenkomstige weefsels van ons menselijk lichaam. Dus het sap van de plant werkt op het menselijk protoplasma, haar hars op ons bloed, enzovoorts...

De 'Dravya Guna' reikt ons de kennis (farmacologie) en indeling van de verschillende kruiden en mineralen.
Ik had zeker niet de intentie op deze pagina een uitputtend verhaal over de ayurvedische wetenschap te schrijven. Alleen al de mij toebedeelde opslagruimte op de webserver zou tekort schieten...
Even de helpende hand van Google vastgrijpen en u wordt bedolven onder veel pagina's met ayurvedische inhoud.

Voorkomen is beter dan genezen...

Bij de Ayurveda staat het voorkomen van ziekten voorop. Dit betekent dus niet alleen het genezen van een aandoening of ziekte. Vooral het verbeteren en behoud van de lichamelijke, geestelijke en sociale gezondheid staan hoog in het vaandel! Het ayurvedische systeem kan zorgvuldig afgestemd worden op de eisen van elk individu of cliënt.

Wat u kunt verwachten

Het bepalen van uw Dosha-type staat voorop. De pols of beter de polsslag speelt hierbij een cruciale rol. Vervolgens zal ik me in de Dhatu's verdiepen. De focus is niet alleen gericht op uw aandoening of ziekte. Er wordt door mij gekeken naar het geheel van lichaam, geest en ziel (holistisch). Ten doel staat het behouden of herstellen van het lichamelijk, mentaal en spiritueel welvaren.
Een behandeling bestaat uit drie delen: indien nodig een ayurvedisch preparaat, advies over voeding en praktische hulp voor alledag.
Een preparaat bestaat altijd uit natuurlijke stoffen zoals kruiden en mineralen.
De voeding behoort samengesteld te worden aan de hand van het seizoen en de specifieke behoeften van u als cliënt.
Verder is het in de praktijk veelal noodzakelijk om het lichaam te ontdoen van opgehoopte schadelijke stoffen. Dit alles rekening houdend met uw mogelijkheden en persoonlijke aanleg.

Mensen met allergische klachten of een intolerantie voor bijvoorbeeld melk kunnen ook best baat vinden bij een behandeling met Ayurveda. Er zijn met behulp van ayurvedische kruiden en preparaten verschillende mogelijkheden om een allergie of intolerantie te lijf te gaan.

Voor de keuze van een toepasselijk ayurvedisch preparaat kan ik logischerwijs mijn papierwinkel doorploegen. Hierbij maak ik, als controlerende test, ook dankbaar gebruik van bioresonantie en electroacupunctuur samen met een testdoos van enkelvoudige- (mono-) en samengestelde (complex-) preparaten of de kruidenoliën.