Verklarende woordenlijst: G

Op deze pagina een tabel die afkortingen, medische termen en een aantal moeilijke woorden verklaart. Deze vinden hun toepassing in de biochemie, reguliere-, alternatieve-, additieve- en complementaire geneeskunde. In deze tabel staan alle woorden die met een 'G' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn te bereiken via het horizontale link-alfabet direct boven en onder de tabel.

Afkorting of woord:	Verklaring:
g	De afkorting van gram, een eenheid van gewicht.
G	1: Guanosine. 2: Het aminozuur glycine. 3: Guanine.
G6PD	Glucose-6-fosfaat-dehydrogenase. Het G6PD enzym treffen we gewoonlijk aan in rode bloedlichaampjes, de erytrocyten oftewel rode bloedcellen. Het enzym beschermt deze cellen onder andere tegen bepaalde vergiftige chemische stoffen.
Ga	Symbool voor het gallium element uit het periodiek systeem.
GA	1: Golgi-apparaat. 2: Glutaminezuur.
GAAZ	Geriatrische afdeling in een algemeen ziekenhuis.
GABA	1: Gamma-aminoboterzuur. 2: Gamma-aminobutyraat.
GAD	Glutaminezuur decarboxylase.
GAG	1: Glycosaminoglycaan. 2: Glucosaminoglycaan.
Gal	Galactose.
Galenisch	Galenisch geneesmiddel, een middel van natuurlijke plantaardige oorsprong.
Gallium	Een metaal, het symbool is Ga.
GALT	Darm geassocieerd lymfatisch of lymfoïd weefsel. Zie ook: BALT, CMIS, MALT, MIS, NALT en SALT.
Galzuur	Galzuren zijn de belangrijkste bestanddelen van de gal, ze worden in de lever gevormd uit cholesterol. Deze zuren zijn van belang voor het bevorderen van de vertering van vetten (lipiden) in de dunne darm. Er zijn verschillende aandoeningen waarbij het verstandig is een test op de galzuren te laten uitvoeren.
Gameet	Een voortplantingscel. De mannelijke zaadcel en de vrouwelijke eicel die zich verenigen tot een bevruchte eicel of zygote. Hier groeit, wanneer alles goed gaat, het embryo uit.
Gametocide	Een middel dat gameten doodt.
Gammastralen	Electromagnetische trillingen uitgezonden door radioactieve elementen.
Ganglia of gangliën	Het meervoud van ganglion.
Ganglioom	Een gezwel dat uit gaat van een ganglion.
Ganglion	Een peesknoop, verdikking van een zenuw of zenuwknoop. Het meervoud is ganglia of gangliën.
GAP	Goede agrarische uitoefening.
GAPZ	Geriatrische afdeling in een psychiatrisch ziekenhuis.
Gardnerella vaginalis	Een kokkobacil (coccus) die aan sommige ontstekingen van de vagina schuldig is.
GAS	Gegeneraliseerde angststoornis. Angststoornissen zijn binnen de psychiatrie de meest voorkomende stoornissen. Bij vrouwen blijkt het tweemaal zo vaak voor te komen dan bij mannen het geval is. De GAS is een brede aanwijzing die toestanden van stress en niet-kenmerkende spanningsklachten omvat. Dit zijn min of meer chronisch aanwezige buitensporige angst of bezorgdheid echter zonder paniekaanvallen. De angststoornissen gaan vaak gepaard met concentratie-stoornissen, piekeren, prikkelbaarheid, slaapstoornissen, verhoogde spierspanning en vermoeidheid.
Gaster	Maag. Andere namen die we voor de maag kunnen tegenkomen zijn: stomachus en ventrikel of ventriculus.
Gastheer	Een levend organisme waarop of waarin een ander organisme leeft en eventueel parasiteert.
Gastritis	Ontsteking van het slijmvlies van de maagwand.
Gastro-	In samenstellingen: de maag betreffend.
GAUZ	Geriatrische afdeling in een universitair ziekenhuis.
GAV	1: Geneeskundig adviseur particuliere verzeringszaken. 2: Geneeskundig adviseur bij een verzekeringsmaatschappij of maatschap.
GBE	Ginkgo biloba extract.
GBGD	Gemeenschappelijke bedrijfsgezondheidsdienst.
GBL	Gamma-butyrolacton.
GBM	Glomerulaire basaalmembraan of basale membraan.
GBO	Gemeenschappelijk beraad ouderenvoorzieningen.
GBW	Centrum gezondheidsbevordering op de werkplek.
GC	Gaschromatografie.
GCDC	Kiemcentra-dendritische cel.
GCFT	Gonokokken fixatie test. Met behulp van deze test wordt er in het bloed naar antilichamen tegen gonokokken gezocht.
GCLP	Goede controle laboratorium praktijken.
GCP	Goede klinische praktijk.
GCSF	Granulocyt kolonie-stimulerende factor. Deze zogenaamde groeifactor stimuleert, net als GMCSF, de aanmaak van witte bloedcellen.
Gd	Symbool voor het gadolinium element uit het periodiek systeem.
GDD	Gezondheidsdienst voor dieren.
GDH	Het enzym glucose dehydrogenase.
GDL	Gemeenschappelijk dierenlaboratorium.
GDP	1: Guanosinedifosfaat. 2: Goede distributie praktijken.
GDS	Geneesmiddelen dispensatie voor een sporter.
Ge	Symbool voor het germanium element uit het periodiek systeem.
GeBu	Geneesmiddelenbulletin.
GECKO	Groningen expertise centrum voor kinderen met overgewicht.
Gegranuleerd	In een korrel vorm.
Geharde olie	Zie: transvetzuur.
Gelatine	Een lijmachtige stof verkregen uit beenderen.
GEMO	Genexpressie, endocrinologie, metabolisme en oncologie.
Gen	Het gedeelte van een chromosoom in de celkern dat een erfelijk gegeven bevat.
Genen	Het meervoud van gen.
Generiek geneesmiddel	Een geneesmiddel dat onder de naam van de werkzame stof die er in verwerkt is verkocht wordt. Dit in tegenstelling tot geneesmiddelen die door de fabrikant onder een bepaalde naam geregistreerd zijn.
Genetica	De leer van de erfelijkheid.
Genetisch	De voortplanting betreffend.
Genus	Geslacht.
gER	Glad endoplasmatisch reticulum. sER wordt ook gebruikt.
Geraamte	Skelet.
GERD	Gastro-oesofagale reflux ziekte.
Germicide	Een stof die kiemen of zaad doodt.
Gestiek	Gebarentaal.
GFD	Glucose-fosfaat-dehydrogenase.
GFM	Glomerulaire filtratie maat.
GFR	Glomerulaire filtratie ratio in een nier.
GFS	Glomerulaire filtratiesnelheid.
GGB	Gereformeerde gezins- en bejaardenverzorging.
GGCX	Gamma-glutamylcarboxylase.
GGD	1: Gemeenschappelijke gezondheidsdienst. 2: Gewestelijke gezondheidsdienst. 3: Gemeentelijke gezondheidsdienst. Alle GGD'en in Nederland zijn verenigd in de GGD-Nederland.
GGO	Genetisch gemodificeerd of gemanipuleerd organisme.
GGT	Gamma-glutamyl-transferase. Het is een enzym wat het transport van glutamyl tussen verschillende peptiden mogelijk maakt. Het komt onder andere voor in de cellen van de lever, de nieren en pancreas.
GGTP	Gamma-glutamyl-transpeptidase.
GGV	Gespecialiseerde gezinsverzorging.
GGz	Geestelijke gezondheidszorg.
GHB	1: Gamma-hydroxy-butyraat. 2: Gamma-hydroxy-boterzuur.
GHI	Geneeskundige hoofdinspectie van de volksgezondheid.
GHOR	Geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen.
GHR	Geneeskundige hulpverlening bij rampen.
GHWD	Groep homeopatisch werkende dierenartsen.
GHZ	Groene Hart ziekenhuis.
GI	1: Gastro-intestinaal. 2: Glycaemische index.
GIC	Geboorte informatie centrum.
GIDZ	Gaming in de zorg.
Gigantisme	Een overmatige groei maar wel met goede lichaamsverhoudingen.
Gingiva	Het tandvlees.
Gingivitis	Ontsteking van het tandvlees.
GIP	1: Maagremmend polypeptide. 2: Geneesmiddelen informatie project. 3: Genees- en hulpmiddelen informatieproject.
GIS	Gastro-intestinale symptoomscore.
GKC	Groninger kankercentrum.
GLA	Gamma-linoleenzuur, één van de omega-6 vetzuren. De afkorting GLZ wordt ook gebruikt.
Glandula	Een klier of glandula is een orgaan wat bepaalde stoffen afscheidt. Dit zijn zogenaamde excreten (excreta) en secreten (secreta). De excreten zijn afvalstoffen die naar buiten moeten worden afgevoerd. De secreten worden intern door het lichaam gebruikt. Het meervoud van glandula is glandulae.
Glandula lacrimalis	Traanklier.
Glandula parotidea	Oorspeekselklier, ook: glandula parotis.
Glandula pinealis	Pijnappelklier.
Glandula pituitaria	Hypofyse.
Glandula sublingualis	De speekselklier die onder de tong gelegen is.
Glandula submandibularis	De speekselklier van de onderkaak.
Glandula suprarenalis	Bijnier.
Glandula thyroidea	Schildklier.
Glandula vesiculosa	Zaadblaasje.
Glandula vestibularis major	Dit wordt ook de dubbelzijdige klier van Bartholin genoemd. Een slijmig vocht afscheidende klieren in de ingang van de schede bij de vrouw. Dit vocht doet dienst als glijmiddel.
Glandulae bulbourethrales	De Cowperse klieren die uitmonden in de mannelijke urinebuis. Bij erotische prikkeling produceren ze een vloeistof.
Glandulae ceruminosae	De klieren die het oorsmeer leveren.
Glandulae duodenalis	De klieren van Brunner beschermen het slijmvlies van het duodenum tegen beschadiging.
Glandulae gastricae propriae	De eigenlijke maagklieren of fundusklieren.
Glandulae glomiformes	Klieren die gevormd zijn als een kluwen.
Glandulae intestinales	In de wand van de dikke en dunne darm bevinden zich de klieren van Lieberkühn.
Glandulae lactiferae	Melkklieren.
Glandulae laryngeae	De slijmklieren van het strottenhoofd.
Glandulae lymphaticae	Lymfeklieren.
Glandulae parathyroideae	Bijschildklieren.
Glandulae salivales	Speekselklieren.
Glandulae sebaceae	Huidsmeerklieren.
Glandulae sudoriparae	Zweetklieren.
Glandulae tarsales	Ooglidklieren of de klieren van Meibom.
Glandulair of glandularis	De klieren betreffend of klierachtig.
Glaucoom of glaucoma	Groene staar die optreedt bij een verhoogde druk binnen het oog.
Glc	Glucose, zie aldaar.
GLDH	Glutamaatdehydrogenase.
Glia	Steunweefsel, een bepaalde vorm van bindweefsel, in het zenuwstelsel. Het bestaat uit gliacellen en het vezelachtige netwerk van de celuitlopers.
Gliacel	Gliacellen is de verzamelnaam voor de cellen die de neuroglia vormen.
Gliadine	Eén van de eiwitten waar gluten uit bestaan is gliadine. Gluten zitten in verschillende granen en de voeding waarin deze verwerkt zijn. Een overgevoeligheid voor deze gluten kan een storing in de spijsvertering veroorzaken met mogelijk allerlei lichamelijk ongemak tot gevolg. Van gliadine gaat voor sommige mensen een giftige (toxische) werking uit. Een verhoogde waarde van het zogenoemde antigliadine - een antistof - is door middel van een onderzoek in het laboratorium vast te stellen.
Gln (Q)	Het aminozuur glutamine.
Globaal	In het geheel gezien, dit in tegenstelling tot plaatselijk of locaal.
Globine	Dit is het eiwitbestanddeel van hemoglobine.
Globulair	Bolvormig.
Glossa	De tong.
Glossalgie	Pijn in de tong.
Glossitis	Tongontsteking.
GLP	Goede laboratoriumpraktijk, een norm voor kwaliteit.
GLTK	Gemengde lymfocyt-tumorkweek.
Glu (E)	Het aminozuur glutamaat.
Gluconaat	Glucuronzuur.
Glucose	Druivensuiker, dextrose en ook wel bloedsuiker genoemd. De waarde van glucose wordt nuchter bepaald en uitgedrukt in mmol/l. De uitdrukking mg% - onder andere in de Amerikaanse literatuur gebruikt - kan worden herleid tot mmol/l via mg% : 18 = mmol/l.
Glutamaat	Glutaminezuur (GA).
Glutathion	Dit is een tripeptide die we in de meeste plantaardige en dierlijke weefsels terugvinden, het heeft een zuurstof overdragende functie.
Gluten	Een taaie stof in gerst, haver, rogge en tarwe die eiwitten bevat. Ze bestaan voornamelijk uit de proteïnen gliadine en glutenine. Bij sommige mensen vertoont gliadine een giftige werking. Dat wordt dan misschien wel een glutenvrij dieet ...
Gly (G)	Het aminozuur glycine.
Glyceraat	Glycerinezuur.
Glyceral	Glyceraldehyde.
Glycine	Een aminozuur wat niet essentieel is.
Glycocholaat	Glycocholzuur.
Glycogeen	Wanneer het lichaam behoefte heeft aan energie kan glycogeen snel worden afgebroken tot glucose. Het is een polysacharide, een dierlijk zetmeel, die als reserve brandstof in de lever en de spieren wordt opgeslagen.
Glycogenese	Het vormen van glycogeen uit glucose.
Glycolyse	Het splitsen van suikers, de afbraak van glucose tot pyrodruivenzuur.
Glyoxylaat	Glyoxylzuur.
GLZ	Gamma-linoleenzuur, één van de omega-6 vetzuren. De afkorting GLA wordt ook gebruikt.
GM	Gemeenschappelijke meldkamer.
GMC	Gemeenschappelijk medisch consult. Een GMC staat gelijk aan een individueel consult - er worden dezelfde zaken besproken - maar dan met meerdere patiënten tegelijk.
GMCSF	Granulocyte macrofage kolonie-stimulerende factor. Deze zogenaamde groeifactor stimuleert, net als GCSF, de aanmaak van witte bloedcellen.
GMD	Gemeenschappelijke medische dienst.
GMO	Genetisch gemodificeerd organisme.
GMP	1: Guanosinemonofosfaat. 2: Vertaald is dit: goede manier van produceren. Het is een strenge richtlijn die in de farmaceutische industrie wordt toegepast, zodat er een betrouwbaar en veilig product geleverd kan worden.
GMPS	Guanosinemonofosfaat synthetase.
GMSB	Geïntegreerd medisch specialistisch bedrijf.
Gnosis	De kennis of het weten.
Gnostisch	De fijnere zintuiglijke gevoeligheid.
Goitre	Krop.
GON	Gehandicapten organisatie Nederland.
Gonococcus of gonokok	Deze bacterie is de verwekker van gonorroe, de zogenaamde druiper. Het ding heeft min of meer de vorm van een koffieboon.
Gonocyt	De kiemcel oftewel de mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen en hun voorstadia.
Gonorroe of gonorrhoea	De Neisseria gonorrhoea veroorzaakt een geslachtsziekte die we ook wel 'een druiper' noemen. Het is mogelijk dat ook de ogen besmet raken.
GORD	Vertaald is dit: gastro-oesofageale refluxziekte. De afkorting GORZ wordt ook gebruikt.
Gordelroos	Zie: herpes.
GORZ	Gastro-oesofageale refluxziekte.
GOS	Galacto-oligosacharide.
GOST	Geheugen- en oriëntatie-stoornis.
GOT	Glutamaatoxaalacetaat-transaminase. We zien ook wel dat SGOT gebruikt wordt. Het is een enzym dat thans afgekort wordt tot ASAT
GOW	Gecoördineerd ouderenwerk.
GP	Glycoproteïne.
GPI	1: Glucose-fosfaat-isomerase. 2: Glycosyl-fosfatidyl-inositol.
GPLC	Glycine propionyl-l-carnitine.
GPT	Glutamaat-pyruvaat-transaminase. Dit is een enzym dat nu afgekort wordt tot ALAT.
GPx	Glutathion peroxidase.
GR	Gezondheidsraad.
Granula	In de vorm van een korrel.
Granulair of granuleus	Korrelig.
Granulocyt	Een wit bloedlichaampje dat korrels (granula) bevat in het cytoplasma.
Granulum	Korreltje. Het meervoud is granula.
Granum	Grein of korrel.
Graveel	Gruis.
Gravida	1: Zwanger. 2: Zwangere vrouw.
Gray	De eenheid van geabsorbeerde radioactieve straling. Het symbool is Gy. 1 Gy = 100 rad. Deze in de radiologie gebruikte eenheid is de vervanger van de oude eenheid rad.
GS	Gladde spier.
GSD	Gemeentelijke sociale dienst.
GSH	1: Geïsoleerde systolische hypertensie. 2: Glutathionsulfhydril. 3: Gonaden stimulerend hormoon.
GSK	1: Glycogeen-synthase-kinase. 2: GlaxoSmithKline, een farmaceutisch bedrijf.
GT	1: Glutamyl-transferase. 2: Gel technologie.
GTAG	Geregistreerd therapeut andere geneeswijzen.
GTCA	Gegeneraliseerde tonisch-clonische aanval.
GTE	Glyceryl trierucaat.
GTF	Glucose tolerantie factor.
GTI	Glucose tolerantie index.
GTO	Glyceryl trioleaat.
GTP	1: Guanosinetrifosfaat. 2: Glutamyltranspeptidase.
GTPCH	Guanosine-trifosfaat-cyclohydrolase.
GTT	Glucose tolerantie test.
Gua	Guanine.
Gutta of guttae	Druppel.
GUZ	Genito-urinaire ziekte.
GV	1: Gezinsverzorgende. 2: Griepvaccinatie. 3: Gezinsverzorging. 4: Geriatrisch verpleegkundige.
GVDT	Gilde van Dhanvantari therapeuten. Doel van het gilde is het samenbrengen en organiseren van Dhanvantari therapeuten, de Dhanvantaristen.
GvH	Graft versus host. Bij mensen met een door geneesmiddelen of ziekte ontregeld immuunsysteem kan na een bloedtransfusie een ongewone complicatie optreden, de graft versus host reactie. De weefsels in het lichaam van de ontvanger (de host) worden dan aangevallen door de witte bloedcellen die zich in het donorbloed (graft) bevinden. De verschijnselen of symptomen zijn onder andere huiduitslag, koorts, lage bloeddruk, shock en vernietiging van weefsel.
GvHD	Graft versus host ziekte.
GVM	Geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en maatschappelijke zorg.
GVO	1: Gentechnisch veranderd organisme. 2: Gezondheidsvoorlichting en opvoeding.
GVS	Geneesmiddelen vergoedings-systeem.
GVT	Gezinsvervangend tehuis.
GW	1: Geneesmiddelenwet. 2: Geestes-wetenschappen.
GX	Glycinexylidide.
Gy	Het symbool voor gray, zie aldaar.
Gyratus	Kringvormig of kronkelig.
Gyrus	Hersenwinding, het meervoud is gyri. Het oppervlak van beide grote hersenen bestaat uit een groot aantal gyri.
GZ	Gehandicapten-zorg.
GZO	Gezondheidszorg onderzoek.
GZP	Productschap granen, zaden en peulvruchten. De activiteiten van de GZP zijn overgenomen door het productschap akkerbouw (PA).
GZT	Gezondheidszorg technologie.
GZZ	Gezondheidsbepaalde zelfzorg activiteiten.