Verklarende woordenlijst: T

Op deze pagina een tabel die afkortingen, medische termen en een aantal moeilijke woorden verklaart. Deze vinden hun toepassing in de biochemie, reguliere-, alternatieve-, additieve- en complementaire geneeskunde. In deze tabel staan alle woorden die met een 'T' beginnen. Voor de andere letters van het alfabet hebben we aparte pagina's gemaakt. Deze zijn te bereiken via het horizontale link-alfabet direct boven en onder de tabel.

Afkorting of woord:	Verklaring:
T	1: Thoracaal. 2: Temperatuur. 3: Tensie of druk. 4: Thymidine. 5: Tesla, de eenheid van magnetisme. 6: Threonine, een neutraal essentieel aminozuur. 7: Thymine.
T1/2	Een afkorting van de halfwaardetijd, de HWT of halveringstijd.
T3	Trijodothyronine. Zie ook de pagina met termen zoals gebruikt voor laboratorium onderzoek.
T4	Tetrajodothyronine. Zie ook de pagina met termen zoals gebruikt voor laboratorium onderzoek.
Ta	Symbool voor het tantaal (tantalum) element uit het periodiek systeem.
TA	1: Toxine-antitoxine. 2: Tandarts-assistent of assistente. 3: Terminologia anatomica. 4: Teleangectatische ataxie.
TAA	Thoracaal of thoraco aorta aneurysma.
TAAA	Thoracaal of thoraco-abdominaal aorta aneurysma.
TAB	Een vaccin of inentingsstof wat gebruikt wordt voor het bestrijden van tyfus en paratyfus A of B.
Tache	Vlek.
Tacho- of tachy	In samenstellingen: snel of verhoogd.
Tachycardie of tachycardia	Een versnelde hartwerking van meer dan 100 samentrekkingen of contracties per minuut.
Tachyfrasie	Haastig of zeer snel spreken.
Tachypnoe	Snelle ademhaling.
TACM	Traditionele, alternatieve en complementaire geneeskunde.
Tactus	Gevoel of tastzin.
TAD	Thalidomide, adriamycine en dexametason.
Taedium	Afkeer.
Taenia	Een lintwormsoort.
Taeniasis	Het in het lichaam herbergen van een lintworm, een parasitaire infectie.
Taenicidum	Een middel dat een lintworm kan doden. Het meervoud van zo'n geneesmiddel is taenicida.
TAF	Tumor angiogenesis factor.
TA-GVHD	Transfusie-geassocieerde graft versus host ziekte (reactie).
Talk	In poedervorm gebruikt om de huid in te smeren voelt het vettig aan. Het is waterhoudend magnesiumsilicaat wat weefsel-reacties kan veroorzaken.
TAM	Toetsing aangewende middelen.
TAMI	Trombolyse en angioplastiek bij myocardinfarct.
TAN	Tropische atactische neuropathie.
TAO	Tromboangiitis obliterans.
TAP	Transabdominale punctie.
TAPA	Doelwit van antiproliferatief antilichaam.
TAT	1: Toxine-antitoxine. 2: Thematische apperceptietest.
TATA	Tumor geassocieerd transplantatie-antigeen.
TAV	Terugdringing arbeidsongeschiktheidsvolume.
Tb	Symbool voor het terbium element uit het periodiek systeem.
TB	Traditionele behandelwijze.
TBA	1: Tertiair butylacetaat. 2: Thyroxinebindend albumine. 3: Terugdringing beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen.
TBARS	Thiobarbituurzuur reactieve substantie.
TBC	Tuberculose.
TBE	Tickborne encefalitis.
TBG	1: Thyroxinebindend globuline. 2: Thyroïdhormoon bindend globuline.
TBI	Totale lichaamsbestraling.
TBM	Tubulair basaalmembraan.
TBNG	Tuchtrecht beroepsbeoefenaren natuurlijke gezondheidszorg, het is een stichting.
TBP	Thyroxinebindend proteïne.
TBPA	Thyroxinebindend pre-albumine.
TBW	Totaal lichaamswater. Het intracellulaire water (ICW) en het extracellulaire water (ECW) vormen samen het totaal lichaamswater (TBW).
Tc	Symbool voor het technetium element uit het periodiek systeem. Technetium vindt zijn toepassing bijvoorbeeld in de nucleaire geneeskunde. Als medische toepassing is slechts een beperkt aantal radioactieve stoffen geschikt. Om ervoor te zorgen dat deze stof op de juiste plaats in het lichaam of orgaan terecht komt wordt er een andere stof mee verbonden. Deze andere, niet radioactieve stof, kan bijvoorbeeld fosfaat zijn zodat het analyseren van botten mogelijk wordt. Zo'n verbinding van stoffen noemt men een 'radiofarmacon'. De halfwaarde tijd van technetium bedraagt ongeveer 6 uur, zodat de stof het lichaam betrekkelijk snel weer ontlast.
TC	1: Telefonisch consult. 2: Totale capaciteit. 3: Totaal cholesterol. 4: Tubacoagulatie. 5: Transcobalamine. 6: T-cel. 7: T-cytotoxisch. 8: Totaal koolstof.
TCA	Tricyclisch antidepressivum. De groep tricyclische antidepressiva bestaat uit de tricyclische stoffen amitriptyline, clomipramine, desipramine, dosulepine, doxepine, imipramine, nortriptyline en trimipramine. Verder nog maprotiline als tetracyclische verbinding. Deze TCA's hebben als duidelijke bijwerkingen onder andere: een kalmerende werking (sedatief), verminderde hartwerking, anticholinergische bijwerkingen, een verlaging van de maximale (systolische) bloeddruk wanneer het lichaam in een staande positie wordt gebracht direct na een liggende houding. Dit gaat gepaard met duizeligheid, hartkloppingen en een snelle pols. Verder zijn er als mogelijke bijwerkingen te noemen; diarree, hoofdpijn, misselijkheid, seksuele stoornissen en slapeloosheid.
TCC	Tumor-cytotoxische cel.
TCDD	Tetrachloordibenzo-dioxinen.
TCDO	Tetrachloordecaoxygeen.
TCE	Trichlooretheen.
T-cel	Zie voor de T-cellen bij T-lymfocyt.
TCG	Traditionele Chinese geneeskunde, TCM wordt ook vaak gebruikt.
TCGF	T-cel groei factor.
TCK	Traditionele Chinese kruidengeneeskunde.
TCM	Traditionele Chinese geneeskunde, TCG wordt ook gebruikt.
TCR	T-cel receptor.
TCV	Traditionele Chinese voedingsleer.
TD	Toxische dosis.
tdd	Op een recept betekent dit: 3 maal daags.
TDI	Toelaatbare dagelijkse inname.
TDM	Therapeutische geneesmiddelen controle. TDM is het meten der concentratie van geneesmiddelen in het bloed. Men kan zodoende bepalen of de manier van toedienen en de dosering juist zijn. Verder biedt deze TDM de mogelijkheid ter controle van de therapietrouw die een patiënt heeft.
TDP	1: Thymidine-difosfaat. 2: Thiamine-difosfaat, ofwel vitamine B1.
TDT	Terminaal desoxy-transferase.
Te	Symbool voor het telluur (tellurium) element uit het periodiek systeem.
TE	1: Totaal eiwit. 2: Tocoferol-equivalent. 3: Teken-encefalitis.
TEA	Tri-ethylamine.
Tela	Weefsel.
TEM	1: Tri-ethyleenmelamine. 2: Transmissie-electronenmicroscoop.
Temperans	Een kalmerend middel. Het meervoud is temperantia.
Tempora	De slapen of slaapstreek. Het enkelvoud is tempus.
Temporaal of temporalis	Betreffende de slapen of slaapstreek.
Temporair	Tijdelijk of voorbijgaand.
Tempus	Zie tempora.
TEN	Toxische epidermale necrolyse.
TENS	Transcutane electrische neuro-stimulatie.
Tensie of tensio	Druk of spanning.
TEP	Transduodenale endoscopische papillotomie.
TEPA	Tri-ethylfosforamide.
TEPP	Tetra-ethylpyrofosforzuur.
TES	Transrectale endoscopische sonografie.
TESE	Testiculaire sperma extractie. TESE is een micro-chirurgische operatie waarmee bij de helft van de mannen zaadcellen gevonden worden in de zaadbal. Na deze operatie kunnen de zaadcellen in een eicel geïnjecteerd worden.
Testosteron	Een hormoon in het mannelijk lichaam. Zie ook de pagina met termen zoals gebruikt voor laboratorium onderzoek.
TF	1: Trombocyten factor. 2: Transferrine. 3: Tromboplastine of weefsel-factor, de centrale initiator van de bloedstolling.
TFA	Transvetzuur.
TFI	Tubulaire fertiliteits-index.
TfR	Transferrine receptor.
TFT	1: Trifluridine. 2: Drievoudige faeces test.
Tg	Thyreoglobuline.
TG	Tuchtcolleges voor de gezondheidszorg.
TGA	1: Transpositie der grote arteriën. 2: Transiënte globale amnesie.
TGF	Transformerende groeifactor.
TGID	Totale gastro-intestinale decontaminatie.
TGM	Therapeutische genmodulatie is een doel van onderzoek aan de rijksuniversiteit van Groningen. Op de website zegt men dat de ontrafeling van het complete humane genoom met zijn meer dan 25.000 genen zal leiden tot nieuwe mogelijkheden voor de diagnose en preventie van verschillende ziekten. Ook wordt deze kennis gebruikt om nieuwe geneesmiddelen te ontwikkelen voor een breed scala aan ziekten. Klinisch gentherapie-onderzoek heeft veelbelovende resultaten opgeleverd bij patiënten met een aangeboren immuun-deficiëntie en hemofilie. Ook bij patiënten met cardiovasculaire ziekten blijkt gentherapie een vermindering van de klachten te bewerkstelligen. Het onderzoek binnen de afdeling therapeutische genmodulatie richt zich op de ontwikkeling van geneesmiddelen voor de therapeutische beïnvloeding van de activiteit van genen. Hiertoe worden genetische geneesmiddelen en toedieningsvormen ontwikkeld voor een specifieke en efficiënte behandeling van verschillende ziekten. Op dit moment richt het onderzoek zich voornamelijk op de behandeling van kanker en chronische ontstekingen.
TGN	Trans-Golgi-netwerk.
TGT	Te gebruiken tot.
TGV	Therapeutische gezinsverpleging.
Th	1: Symbool voor het thorium element uit het periodiek systeem. 2: Thoracale wervel of borstwervel.
TH	1: Tyrosinehydroxylase. 2: T-helper.
Thalamus	Veel centra van gevoels- en zintuigzenuwen zijn gelegen in dit deel van de tussenhersenen.
THB	Tetrahydrobiopterine.
THC	1: Tetrahydrocannabinol. 2: Tetrahydrocortison. 3: Tetrahydrocurcuminoïde.
THD	1: Thyroxine-hydroxylase-deficiëntie. 2: Telefonische hulpdienst.
Theca	Omhulsel.
THF	1: Tetra-hydro-folaat. 2: Tetra-hydro-foliumzuur.
Thiamine	Vitamine B1.
Thorax	De borst of borstkast.
Thr (T)	Het neutrale essentiële aminozuur threonine.
THR	1: Torsiehoek van de romp. 2: Taille/heup-ratio.
THW	Tegen haar wil.
Thy	Thymine.
Thymus	Zwezerik.
Thyro-	In samenstellingen: met betrekking tot de schildklier.
Thyroiditis	Ontsteking van de schildklier.
Thyrotropine	Thyroïd stimulerend hormoon, afgekort: TSH. Het gehalte hiervan kan tijdens een bloedonderzoek bepaald worden.
Thyroxine	We vinden dit schildklierhormoon in het bloed terug. De naam tetrajodothyronine of T4 wordt ook gebruikt.
Ti	Symbool voor het titaan (titanium) element uit het periodiek systeem.
TI	Trimbos instituut.
TIA	Als gevolg van een tijdelijk tekort in de aanvoer van bloed naar de hersenen kan een zogenaamde TIA ontstaan. Hierdoor wordt een verstoring van hersenfuncties ervaren die niet-invaliderend en voorbijgaand is. Men spreekt ook wel van een kleine beroerte. De duur van een TIA varieerd van slechts een paar minuten tot een gehele dag. Doordat de bloedtoevoer zich redelijk snel herstelt vindt er geen afsterven van hersenweefsel plaats. Bij een beroerte of CVA gebeurt dit wel en leidt tot neurologische beschadigingen. Na een TIA is een latere beroerte niet onwaarschijnlijk.
TIBC	Totale ijzer bindende capaciteit.
Tibia	Het scheenbeen.
Tibiaal of tibialis	Met betrekking tot het scheenbeen.
tid	Op een recept betekent dit: 3 maal daags.
TIJBC	Totale ijzer-bindings-capaciteit.
Tinctie	Kleuring.
Tinnitus aurium	Het 'oorsuizen', zonder dat er sprake is van geluid uit de omgeving wat dit veroorzaakt.
TIP	1: Tandheelkundig informatie punt. 2: Telefonisch informatiepunt psychiatrie.
TIRN	Treponema-immobilisatiereactie van Nelson.
TISS	Therapeutisch interventie score systeem.
TIT	1: Treponema-immobilisatie test. 2: Totaal implanteerbaar toedieningssysteem.
TIVA	Totale intraveneuze anesthesie.
TJZ	Tandheelkundige jeugdzorg.
TK	Thymidinekinase.
Tl	Symbool voor het thallium element uit het periodiek systeem.
TLB	Totale lymfoïde bestraling.
TLC	1: Totale longcapaciteit. 2: Dunne-laag chromatografie, een techniek die het mogelijk maakt allerlei moleculen te analyseren. Een aantal voorbeelden hiervan; aminozuren, geneesmiddelen, vet of vetachtige stof en vitaminen.
TLD	Thermo luminescentie detector.
TLK	Totaal lichaams-kalium.
T-lymfocyt	T-lymfocyten of T-cellen zijn hoofdzakelijk verantwoordelijk voor de door cellen geregelde immunoreactie. Ze zijn, net als de B-cellen, ontstaan uit de stamcellen in het beenmerg.
Tm	Symbool voor het thulium element uit het periodiek systeem.
TM	1: Trimethoprim. 2: Transcendente meditatie.
TMB	1: Tetramethylbenzidine. 2: Tarieven medische beroepen.
TME	Totale mesorectumexcisie.
TMF	Thymidine-monofosfaat.
TMG	1: Trimethylglycine. 2: Temporomandibulair gewricht.
TML	Trimethyllysine.
TMM	Tendo-musculaire meridiaan. TMM's vormen de verbinding tussen het skelet en spierstelsel. Ze verzorgen zodoende de normale bewegingen.
TMP	1: Thymidine-monofosfaat. 2: Thiamine-monofosfaat, ofwel vitamine B1.
TMS	Transcraniële magnetische stimulatie. Deze techniek wordt ingezet voor onderzoek naar de behandeling van stemmen (hallucinaties).
TMT	Angst management theorie. Het was eind jaren tachtig toen Sheldon Solomon deze, nu sterk opkomende, sociaal-psychologische theorie onder woorden bracht.
TMTD	Tetra-methyl-thiuram-disulfide.
TN	1: Tromponine. 2: Totaal stikstof.
TNF	Tumor necrosis factor, wat voornamelijk door macrofagen geproduceerd wordt.
TNFR	Tumor necrosis factor receptor.
TNM	Tumor, nodus en metastasen.
TNO	Toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek.
TnT	Troponine T.
TNT	Trinitrotolueen.
TNWT	Thuiszorg noord-west Twente.
TOA	1: Technisch oogheelkundig assistent(e). 2: Tetracyclisch oxindol alkaloïd.
TOB	Tobramycine.
Tocoferol	Vitamine E.
TOF	Tripartite overleg farmacie.
TOG	Tegemoetkoming onderhoudskosten thuiswonende gehandicapte.
Tolerantie	De verdraagzaamheid ten opzichte van een geneesmiddel of stof in de voeding.
Toniserend	1: De tonus vergrotend. 2: Opwekkend of versterkend.
Tonsil of tonsilla	Amandel.
Tonsillitis	Ontsteking van de amandelen in de keel.
Tonus	De spanning in een spier of weefsel.
TOPAZ	1: Topzorg academische ziekenhuizen. 2: Tijdelijk ondersteuningspunt allochtonen in de zorgsector.
TOPKI	Stichting trainings organisatie professionele Kinesiologie.
Torderen	Draaien of torsie toepassen.
Torsie of torsio	Draaiing.
Torso	De romp van het lichaam.
Toxalbumine	Een eiwit wat giftig is voor ons lichaam.
Toxemie	Het voorkomen van toxinen in het bloed.
Toxiciteit	De giftigheid.
Toxine	Een giftige of schadelijke stof.
Toxine-antitoxine	Een mengsel van een bepaald toxine met het tegen dit toxine werkzame tegengif.
Toxisch	Vergiftig.
Toxoplasma	Een geslacht van eencellige parasieten.
Toxoplasmose	Een infectie veroorzaakt door de Toxoplasma gondii.
TP	1: Truncus pulmonalis. 2: Totaal proteïne. 3: Tryptofaan-pyrollase. 4: Trombopoëtine.
TPA	1: Weefsel-plasminogeen-activator. 2: Treponema pallidum agglutinatie. 3: Tetradecanoylforbolacetaat.
TPHA	Treponema pallidum hem-agglutinatie.
TPI	Treponema pallidum immobilisatie.
TPMT	Thiopurine methyltransferase.
TPO	Trombopoëtine.
TPP	1: Thiamine-pyrofosforzuur. 2: Thiaminepyrofosfaat of thiaminedifosfaat, de actieve vorm van vitamine B1.
TPR	1: Therapeut patiënt relatie. 2: Totale perifere stromingsweerstand in de bloedsomloop.
TPS	Theatrale persoonlijkheidsstoornis.
TPV	Totale parenterale voeding.
TPW	Totale perifere weerstand.
Trachea	Luchtpijp.
Tractie of tractio	Trekken.
Tractus	Een streng of bundel vezels.
Tranquillizer	Een kalmerend middel.
Transferase	Transferasen zijn eiwitten (enzymen) die delen van chemische verbindingen op andere overdragen.
Transvetzuur	Op diverse producten uit ons voedingspakket staat zoiets vermeld als: 'geharde plantaardige olie'. De olie in dit product heeft dan een hardingsproces ondergaan. Het is een chemische behandeling van onverzadigd vet waaraan waterstof werd toegevoegd. Door dit proces ontstaan de zogenaamde transvetzuren. Zie ook: hydreren.
Trematoden	Dit zijn zuigwormen waarvan sommige in het bloed kunnen voorkomen.
Tremor	Een beving, siddering of trilling.
TRFC	Transmurale regionale formularium commissie.
TrH	Tryptophaan hydroxylase.
TRH	1: Thyroliberine. 2: Tractus retinohypothalamicus.
Tri	Trichloorethyleen.
Trias	Een drietal.
Trichina of Trichinella	Een zogenaamde haarworm.
Trichitis	Ontsteking van de haarwortels.
Triglyceride	Dit is een wat oudere benaming voor vet. Het is een verestering van glycerol met een drietal vetzuren. Men gebruikt nu de naam triacylglycerol. We vinden deze glycerolen in de meeste dierlijke en plantaardige oliën en vetten.
TRIP	Transfusiereacties in patiënten.
Tripeptide	Een verbinding van drie aminozuren.
TRIX	Transfusie register irregulaire antistoffen en X-proefproblemen.
tRNA	Transport-RNA (ribonucleïnezuur).
Trombe, trombus of thrombus	Een bloedstolsel dat zich aan de binnenkant van de vaatwand vastzet.
Trombocyt	Een kernloos, klein en kleurloos bloedplaatje of bloedcel. De trombocyten hebben als taak de bloedstelping of hemostase te verbeteren.
Trombopenie	Een verlaagd aantal bloedplaatjes.
Trombose of thrombosis	De vorming van bloedstolling in een ader. Wanneer deze te groot wordt bestaat de kans dat de ader wordt afgesloten.
Trp (W)	Het essentiële, aromatische aminozuur tryptofaan.
TRP	Tubulaire terugresorptie van fosfaat.
Truncus	Buis, stam of slagader.
TS	1: Tubereuze sclerose. 2: Transferrine saturatie. 3: Thymidylaat-synthetase. 4: Totaal zwavel.
TSE	Overdraagbare spongiforme hersenaandoening.
TSH	Afkorting voor het thyroïd stimulerend hormoon uit de voorkwab van de hypofyse. Het regelt de werking van de schildklier, we noemen het ook wel thyrotropine. Zie ook de pagina met termen zoals gebruikt voor laboratorium onderzoek.
TSI	Thyroïd stimulerend immunoglobuline.
TSN	Trombose stichting Nederland.
TSO	Tripartite sectoraal overleg.
TSP	Tropisch spastische paraparese.
TSS	Toxische-shocksyndroom.
TSTA	Tumor-specifiek transplantatie-antigeen.
TT	1: Tromboplastinetijd, zie ook: protrombinetijd. 2: Trombinetijd. 3: Trombotest.
TTE	Trans-thoracale echocardiografie.
TTG	Weefsel trans-glutaminase.
TTP	1: Trombotische trombocytopenische purpura. 2: Thymidine-trifosfaat. 3: Thiamine-trifosfaat, ofwel vitamine B1.
TTR	Transthyretine.
TTS	Transdermaal therapeutisch systeem.
TTT	Thymol-troebelingstest.
TU	Testosteron-undecanoaat.
Tuba	Trompet. We kennen de oortrompet en die van de baarmoeder.
Tuber	Een knobbel of zwelling.
Tubulus	Buisje.
Tubus	Buis.
TUD	Technische universiteit Delft.
Tumor	Zwelling, wat een teken van een ontsteking is.
Tumormerker	Een tumormerker is een stof die in onder andere bloed of urine aangetroffen wordt. Zo'n stof moet een aanwijzing geven voor de aanwezigheid van een gezwel of tumor. De concentratie van een tumormerker zou dan ook in overeenstemming moeten zijn met het groter danwel kleiner worden van de tumor. Dit blijkt in de praktijk lang niet altijd betrouwbaar. Sommige, als tumormerker bekende, stoffen kunnen ook van normale cellen afkomstig zijn.
TUMT	Transuretrale microgolf thermotherapie.
Tunica	Een bedekkende laag, omhulsel of vlies. Het meervoud is tunicae.
TUR	Transurethrale resectie.
TURP	Transuretrale resectie van de prostaat.
TURT	Transuretrale resectie van een tumor.
TVA	Transvacceenzuur.
TVE	1: Transvaginale echografie. 2: Transvaginale endoscopie.
TVLO	Totaal verbrand lichaamsoppervlak.
TVMD	Tijdelijke verstrekkingenwet maatschappelijke dienstverlening.
TWC	Vertaald is dit het totaal aantal leukocyten ofwel witte bloedcellen.
TWK	Thoracale wervelkolom.
TWR	Tussenwervelruimte.
TWS	Tussenwervelschijf.
TWSSV	Tijdelijke wet stimulering sociale vernieuwing.
Tx	Tromboxaan of thromboxaan.
TxA	Tromboxaan-A.
TXS	Tromboxaansynthetase.
Tyr (Y)	Het aromatische aminozuur tyrosine.
Tyrosine	Een aminozuur.
Tyrotoxisme of tyrotoxismus	De zogenaamde kaasvergiftiging.
TZ	Terugdringing ziekteverzuim.
TZD	Thiazolidinedione, met een verlagende werking op de bloedglucose.