Allergie, intolerantie en Ayurveda

Op deze pagina laten we allergie en intolerantie, beide bekeken volgens de Ayurveda, de revue passeren. In de Ayurveda spreekt men over twee soorten allergie, namelijk:
  • een aanleg voor allergie waar men mee geboren is of een
  • verworven dan wel seizoenallergie.
Het kernbegrip dat in de Ayurveda in verband met allergie wordt gebruikt is Asatmya. Asatmya duidt op datgene dat niet of storend reageert met wat eigen is aan het lichaam. Er zijn mensen die geboren worden met een genetische aanleg waarin als het ware voorgeprogrammeerd is dat het lichaam b.v. reageert op pollen, pinda's, aardbeien, de huisstofmijt of huidschilfers van bepaalde huisdieren.

Andere mensen ontwikkelen tijdens hun leven een overgevoeligheid voor dergelijke allergene substanties. Dat gebeurt soms alleen bij allergenen die in een bepaald seizoen voorkomen. De Ayurveda erkent het bestaan van allergene substanties, maar ziet de werkelijke oorzaak ergens anders. Zij ziet de oorzaak namelijk in het aanwezig zijn van Ama of Amavisha. Amavisha is een meer reactieve vorm van Ama.

Bij Ama spreek je van een belasting van het lichaam met een teveel aan onverteerbare, tevens slijmvormige stoffen die na de vertering zijn overgebleven. Deze vormen een ballast voor het lichamelijk functioneren en moeten worden afgevoerd. In het geval van aangeboren allergieën is er maar weinig verbetering in te brengen. Wel kunnen de reacties gemoduleerd worden door aanpassingen in leefstijl en dieet, alsmede door het gebruik van passende kruidenremedies.

In het geval van verworven en seizoengebonden allergieën valt er wel een beter resultaat te verwachten. In dit geval middels dezelfde aanpak als die bij de genetische vorm. De aanpak en benadering van allergieën zal hieronder nader worden belicht en vervolgens zal er een aantal kruidenremedies besproken worden die kunnen helpen om de allergieën te bestrijden of toch op zijn minst te verlichten. Ook voedingsadviezen kunnen een onderdeel zijn om de aanvallen van allergie te voorkomen dan wel te verlichten.

Wat is een allergie?


In het algemeen wordt een allergie omschreven als een reactie van het immuunsysteem op een prikkel van buitenaf. Een gezond immuunsysteem herkent en vernietigt potentiële schadelijke indringers zoals bacteriën en virussen of andere niet-infectieuze prikkels zoals pollen, haren, stofdeeltjes, huidschilfers, schimmels, chemicaliën of medicijnen. Bij een allergische reactie is er in feite sprake van een overreactie van het immuunsysteem op een naar binnen gedrongen substantie. Deze hypersensitiviteit leidt tot een extra belasting van het lichaam in plaats van het lichaam juist te ontlasten. Diverse weefsels kunnen dan aangetast worden maar met name de luchtwegen, de huid en/of de darmen komen vaak extra onder druk te staan.

Allergie volgens de Ayurveda


In de Ayurveda wordt de immuunreactie van het lichaan aangeduid met Vyadhi Kshamatva of met Satmyam. Satmyam duidt op het vermogen van het lichaam een substantie van buiten als passend te accepteren en het vervolgens op te nemen en te integreren. Of, als het niet passend is, de substantie op juiste wijze af te stoten of te vernietigen. Wanneer het lichaam daar niet toe in staat blijkt is er sprake van Asatmyam. De reactie van het lichaam is dan medisch gesproken een allergische reactie. Volgens Ayurveda is in dit geval de vorming van Ama problematisch, ook wel Amavisha (Visha betekent vergif). De oorzaak van zo'n reactie ligt in een niet goed verteringsproces. Dit leidt tot Ama in het systeem. Er hopen zich toxische stoffen op. Deze vervuilen de kanalen in het lichaam waardoor deze verstopt en geblokkeerd raken. Dit leidt er vervolgens toe dat het zenuwstelsel, het hormonale stelsel en het immuunsysteem niet meer adequaat met elkaar kunnen communiceren. Wat in eerste instantie een blokkerende vorm van Ama is, wordt bij een allergische reactie een reactieve vorm van Ama. Dit leidt zonder meer tot ontstekingen en andere reacties zoals bekend van allergieën.

Etiologie van allergie


De meest voorkomende allergieën uiten zich via de huid en slijmvliezen. Qua oorzakelijke kant spreekt men volgens de Ayurveda in termen van lichamelijke dysbalans. Er wordt niet zozeer gekeken naar de externe factoren maar er wordt meer nadruk gelegd op de conditie van het interne milieu. Als je in de Ayurveda spreekt over de conditie van het innerlijke milieu dan wordt er gebruik gemaakt van een terminologie die gecentreerd is rond een driedeling. Dat zijn drie onlosmakelijk verbonden en met elkaar functionerende biologische principes te weten de Tridosha Vata, Pitta en Kapha. In de Ayurveda is een optimaal werkend immuunsysteem het resultaat van een functionele balans tussen deze drie Dosha's.
Alleen wanneer deze Dosha's uit balans zijn kan er een allergische conditie ontstaan, zoals bij voorbeeld:
  • een onevenwichtigheid van Vata, die zich uit in overgevoeligheid;
  • een onevenwichtigheid van Pitta - het principe van metabolisme - welke leidt tot verstoring van het bloed, de lever, milt en thymoïde organen of
  • een onevenwichtigheid van Kapha, die zich uit in ademhalingsproblemen en problemen met de slijmvliezen.
Er wordt door het lichaam op externe invloeden gereageerd door middel van neurale (Vata), chemische (Pitta) en fysiche (Kapha) reacties. Een goede reactie geeft als resultaat een handhaving van het evenwicht van het innerlijke milieu (Deha Desha). Dit is een mechanisme wat binnen bepaalde grenzen werkt. Teveel, te weinig of oneigenlijke invloeden leiden tot dysbalans van het innerlijke milieu. Hierdoor ontstaat een algehele onevenwichtigheid in het functioneren van de drie Dosha's. Indien deze verstoring lang duurt ontstaat er een ernstige Dosha-verstoring (Dosha-Vaishamya) die afhankelijk van de aard van de verstoring aanleiding geeft tot specifieke ziektebeelden. Dat zijn in dit geval dan allergische klachten.

Immuniteit en energie van het lichaam worden hoofdzakelijk bepaald door de integratie van het Tridosha-mechanisme en de capaciteit hiervan om de interne dysbalans te herstellen. Een dysbalans van de Tridosha wordt verantwoordelijk geacht voor het ontstaan van ziekten welke terug te leiden zijn naar verstoring van de regulatie mechanismen, systemen en weefsels. Wanneer het evenwicht tussen de Dosha's aanhoudend verstoord is verstoren ze niet alleen elkaar maar ook de weefsels (Dhatu's) en de afscheidingsproducten (Mala's) van de weefsels.

In de Ayurveda wordt binnen de weefsels een rangorde gehanteerd. Allereerst vindt er een verandering plaats in het plasma en het bloedweefsel (Rasa Rakta). Een combinatie van verstoorde Dosha's en Mala's veroorzaakt de vorming van substanties met kwaliteiten die gelijk zijn aan de Dosha's maar antagonistisch zijn ten aanzien van de Dhatu's. Gemengd met Rasa Dhatu (plasma) circuleren zij in het gehele systeem en accumuleren op bepaalde plaatsen in het lichaam. Accumulatie leidt tot combinatie van verstoorde Dosha's en Dushya's (verstoorde Dhatu's en Mala's) en is de oorzaak van histologische veranderingen in weefsels, kanalen en celmembranen.

Een belangrijke factor in het ontstaan van een allergische conditie is de verzwakking van de stofwisseling (Agni) tengevolge van een verstoring van de Dosha's. Dit leidt tot accumulatie van Ama (onverteerde stofwisselingsproducten). Ama kan in elke fase van omzetting ontstaan. Dit kan zowel in de spijsvertering als tijdens cellulaire metabolische processen ontstaan. In eerste instantie blokkeert Ama alleen de lichaamskanalen. Wannner Ama reactief wordt kan het tot allerlei meer ernstige symptomen leiden.

Samenvattend kunnen de volgende factoren aanleiding zijn tot het ontstaan van allergische klachten:
  • verstoring van Dosha's;
  • histologische veranderingen;
  • obstructie van transportkanalen en celmembranen;
  • verzwakking van de metabolische processen;
  • vorming van Ama of het
  • ontstaan van een reactieve vorm van Ama, namelijk Amavisha.
Bij de meeste aandoeningen raken op den duur al deze zes factoren betrokken.

Bronchiale astma komt voornamelijk voort uit verstoring van de Dosha's. Daarbij zijn Udana Vata en Shleshaka (oliet en smeert) Kapha betrokken. Udana Vata is een subdosha en bevindt zich in de navel, de longen en het strottenhoofd (larynx). Deze subdosha regelt alle opwaartse bewegingen en maakt het spreken mogelijk door het in trilling brengen van de stembanden. Indien de Udana Vata verstoord is komt dit ook vaak tot uiting in een spraakgebrek zoals het stotteren. De subdosha Udana Vata houdt de lichaamskrachten in stand en versterkt de geest, het verstand en het geheugen. Shleshaka Kapha oliet en smeert de gewrichten, maakt hun bewegingen soepel en versterkt de gewrichtsbanden.

Hooikoorts wordt gerelateerd aan onevenwichtigheid van de functies van Kapha in het hoofd (Tarpaka Kapha). Een verstoring van Pitta - meer precies Bhrajaka Pitta, die in de huid zetelt - is verantwoordelijk voor allergische reacties van de huid. De reactieve veranderingen in lymfe en bloedweefsel vormen de belangrijkste oorzaken voor ontregeling van het immuunsysteem en het ontstaan van overreacties. Deze overreacties (overtrokken reacties) uiten zich in specifieke allergische aandoeningen (Amavisha).

Specifieke acute oorzaken van allergieën kunnen zijn:
  • de voeding;
  • het inhaleren van stof, vuil en pollen;
  • contact met bepaalde chemicaliën en metalen.

De Srotamsi en allergieën


Srotamsi is het meervoud van Srota (lichaamssysteem of -kanaal). In alle Srotamsi kunnen er vreemde substanties binnendringen. Er zijn echter drie Srotamsi die daar zeer gevoelig voor zijn, namelijk:
  1. Rasa/Rakta Vaha Srota's (bloed en plasma). Beiden zijn nauw verbonden met de darmen die opgenomen voedsel aan bloed en plasma verder geven en met de huid, eveneens een orgaan dat uitwisseling met de buitenwereld reguleert.
  2. Prana Vaha Srota's (ademwegen en dikke darm). In de longen wordt Prana (levenskracht) opgenomen uit de lucht en in de darmen wordt Prana opgenomen uit het voedsel. De oorzaak van allergisch astma is regelmatig in de dikke darm te vinden.
  3. Anna Vaha Srota's (maagdarmkanaal). Dit is het belangrijkste systeem in de uitwisseling tussen de buiten- en binnenwereld. Hier worden lichaamsvreemde substanties omgezet en opgenomen om de structuur van lichaam en geest in stand te houden.
Veel remedies tegen allergieën hebben juist met deze drie Srotamsi te maken.

Allergie, specifieke uitingen per Dosha


In meer dan driekwart van de gevallen volgt de soort allergie de Prakruti (basisconstitutie) van de patiënt. Maar afhankelijk van de omstandigheden kan iemand met een Vata-constitutie ook last hebben van een Kapha-type allergie. Emotioneel: angstigheid en bang zijn. Emotioneel: irritatie, woede en kritiek. Emotioneel: obsessief verlangen en het niet los kunnen laten.

Behandeling van allergieën


Er bestaan bij de behandeling van allergieën een aantal factoren die een belangrijke rol spelen te weten:
  • dieet volgens de constitutie van de persoon;
  • vermijden van mogelijke allergenen;
  • ontlasten van verstoorde Dosha's met behulp van reinigingstechnieken;
  • ondersteunende kruidenbehandeling die afgestemd is op het soort allergie, en
  • reductie en vermijding van stress.
Tijdens het behandelen van allergische problemen met behulp van Ayurveda zijn de volgende punten zeer belangrijk:
  • het voorkomen van de vorming van afvalstoffen;
  • het balanceren van de verstoorde Dosha's en
  • het zuiveren van het bloed.
Hiervoor worden kruidensamenstellingen gebruikt met overwegend bittere en adstringerende eigenschappen. Een adstringens is een middel met samentrekkende werking, het meervoud is adstringentia.

De volgende bittere tonica (kruiden) werken in hun combinatie regulerend ten aanzien van de samenstelling van het bloed en zijn katabolisch ten aanzien van Ama:
  • Curcuma longa (Haldi);
  • Pongamia indicus;
  • Spaeranthus indicus en
  • Hydnocarpus laurifolia.
De hierboven genoemde kruiden zijn bloedzuiverende planten die ook in staat zijn de Dosha's in evenwicht te brengen.

Bacopa monniera (Brahmi) heeft een regulerende werking op alle weefsels en systemen, met name op de zenuw-circulatie en het digestieve stelsel ofwel de spijsvertering. Gecombineerd met Spaeranthus indicus is het een belangrijke component die normaliserend werkt op het immuunsysteem.
De schors van Albizia lebbeck (Siris) is een goed middel bij toxische verschijnselen en van belang bij bronchiale astma en huidziekten. Olie van variëteiten van Hydnocarpus worden wel genoemd bij de behandeling van chronische huidziekten, zowel uitwendig als in de vorm van injecties. Bittertonica met anti-allergische effecten zoals Pongamia glabra en Spearanthus indicus werken als combinatie regulerend ten aanzien van de samenstelling van het bloed en de weefselvloeistoffen.
Kruiden als Cassia fistula, Nigella sativa en Bacopa monniera (Brahmi) reinigen de huid en de slijmvliezen van neus, longen en maag-darmkanaal en normaliseren hun functies. Melia azadirachta (Neem) beschermt tegen animale en mycotische allergenen. Van Siris is aangetoond dat het een langdurige bescherming biedt tegen histamine-geïndiceerd bronchospasme. De werkzame stoffen van deze plant beschermen de weefsels tegen antigene werkingen en verminderen overgevoeligheid.

Normaal gesproken heeft een geschikte Ayurvedische anti-allergie formule een sterke Rakta Shodhana (bloedreinigende) werking. Doordat het bloed gereinigd wordt bestrijdt het bloed-gerelateerde huidaandoeningen, inclusief aandoeningen die door Krimi (parasieten) worden veroorzaakt (b.v. ringworm). Genoemde bloedreinigende werking verwijdert eveneens Ama uit de Rhasa-Rakta Dhatu, wat de oorzaak van allergieën kan zijn. Ama kan zoals hierboven is uitgelegd namelijk leiden tot auto-immuunreacties. Het lichaam behandelt Ama als lichaamsvreemd, zeker wanneer er nog eens extra irriterende impulsen de Rhasa-Rakta Dhatu zijn binnengedrongen en er een Amavisha situatie is ontstaan.

Voor een effectieve formule zijn verder kruiden van belang die een teveel aan Kapha (Tikta Rasa- bitter, Laghu en Ruksha Guna's (eigenschap) - licht en droog) hetgeen zwelling en slijm kan doen verminderen. Tegelijkertijd dient een dergelijke formule een herstel voor de Prana Vaha Scrota's te vormen, met name door het bevorderen van gezonde Kapha/Sleshaka (Snigdha en Mridu Gubas - olieachtig en zacht).

Algemene tips voor behandeling


De Ayurveda geeft niet alleen etiolologie en therapie van stoornissen maar ook de voorzorg en preventieve maatregelen. Belangrijk zijn een goede hygiëne, een gezonde behuizing, voorzorgen met betrekking tot gewassen en huisdieren, dieetvoorschriften en richtlijnen voor een dagindeling die in overeenstemming is met de eigen constitutie.

Voedselcombinaties:

Onjuiste voedselcombinaties kunnen leiden tot een overbelaste Agni alsmede tot fermentatie en rotting. Dit leidt tot Ama en daarmee de aanzet voor een allergie-aanval.

Vermijdt de allergenen:

Vermijdt zoveel mogelijk de substanties of omstandigheden die een allergie kunnen veroorzaken.

Blokkeer de allergenen:

Bescherm b.v. de ademwegen door de slijmvliezen in de neus met ghee in te smeren (Brahmi ghrita). Of bescherm de huid met verdunde Neem-olie.

Kruidentherapie:

Als kruidentherapie kan er gebruik gemaakt worden van:
  • Trifala churna of één van de bestanddelen ervan - afhankelijk van de verstoorde Dosha - als remedie en Rasayana (herstel);
  • Haritaki voor allergieën van het Vata-type;
  • Amalaki voor allergieën van het Pitta-type of
  • Bibhitaki voor Kapha-type allergieën.
Trifala brengt alle Dosha's in balans. Het is een natuurlijke anti-oxidant. Het verschaft de cellen een optimale en balancerende voeding en het regenereert de lichaamscellen.

Effectieve anti-allergische kruiden


Onderstaande planten of plantendelen worden in ayurvedische kruidensamenstellingen tegen allergie veelvuldig toegepast:

Nigella sativa (het zaad):

Het zaad van de Nigella sativa heeft een antihelmintische en antihistaminische werking en blijkt effectief als bescherming tegen histamine-geïnduceerd bronchospasme.

Brassica alba (het zaad):

Het zaad van de Brassica alba is anti-allergisch en bezit ook digestieve ofwel de spijsvertering bevorderende eigenschappen. Bij het inwendig toepassen biedt dit kruid ons zenuwsterkende eigenschappen en stimuleert het de dermatologische functies en de perifere bloedsomloop.

Cassica fistula (de vrucht en wortel):

Deze Cassica is een plant met antibacteriële, antiallergische, anti-imflammatoire en tonificerende eigenschappen. Cassica fistula wordt vaak bij hooikoorts toegepast. Cassicavruchten zijn aangewezen bij Pitta-ziekten en allergische aandoeningen.

Sphaeranthus indicus (de bloemen, wortel, het blad en zaad):

Sphaeranthus indicus bezit antihelmintische en refrigante ofwel afkoelende werking. Dit kruid werkt als een bloedzuiverend middel en zenuwtonicum bij chronische huidziekten en opgezette klieren. Onderzoek wijst uit dat de plant een gunstige werking heeft op het lymfatische systeem en de werking van de milt bevordert.

Hydnocarpus laurifolia (het zaad):

Dit zaad heeft bloedzuiverende, antihistaminische en antibacteriële eigenschappen. Hydnocarpus laurifolia geeft verbetering bij chronische huidklachten en jeuk.

Curcuma longa (de wortel):

De wortel van de Curcuma longa heeft antibacteriële, anti-imflammatoire en antihistaminische eigenschappen. Ze werkt als een bloedzuiverend middel bij chronische huidklachten.

Centella asiatica (de gehele plant):

De plant Centella asiatica heeft een breed werkingsgebied. De plant is antihistaminisch, antibacterieel, fungicide, stimulans, diuretisch, febrifugum (koortsverlagend), zenuwtonicum en harttonicum. De plant heeft een anti-allergische werking en stimuleert de ademhaling. Centella heeft een tonifiserend effect op het zenuwstelsel.

Pongamia glabra (het zaad):

Het zaad van Pongamia glabra is anti-septisch en antihistaminisch. Pongamia is met Albizia lebbeck één van de sterkst helende middelen voor de huid. Het heeft fungicide eigenschappen en wordt ook uitwendig gebruikt tegen huidinfecties. De olie uit het zaad wordt rechtstreeks opgebracht en geeft snel resultaat.

Melia azadirachta (de schors, het blad, zaad, de bloem):

Delen van Melia azadirachta zijn anti-allergisch, antihelmintisch en antibacterieel. Deze bloedzuiverende plant werkt als een verzachtend tonicum voor de huid en is effectief bij chronische huidziekten. Vermindert Kapha, Pitta en het brandende gevoel van jeuk.

Albizia lebbeck (de schors en bloesem):

Sterke afkooksels van de schors en bloesem van deze boom zijn antihistaminisch en effectief tegen allergisch geïnduceerd bronchospasme. Albizia lebbeck beschermt gevoelige weefsels tegen antigene werkingen. Verschillende onderzoeken duiden op een sterke anti-allergische werking.

Psoralea corylifolia:

Psoralea corylifolia is een kleine kruidachtige plant met zwarte niervormige vruchten. Deze plant wordt zowel bij in- als uitwendige behandelingen toegepast. Het is een bitter gewas en wordt gebruikt bij lycoderma, een pigmentstoornis van de huid. Bij huidaandoeningen zie je ook vaak witte vlekken in de huid voorkomen.

Tot besluit


De Ayurveda biedt een aantal nuttige en behulpzame gezichtspunten ten aanzien van de etiologie en behandeling van allergische aandoeningen. De ayurvedische aanpak van allergieën gaat terug naar de oorzaak wat vaak een langdurige en consistente behandeling impliceert. Zij verschaft ook handleidingen en remedies teneinde de korte-termijn-gevolgen zoveel mogelijk te verminderen en allergische aanvallen te voorkomen of af te zwakken. In deze aanpak spelen daarbij zowel remedies als voeding en de mentaal/emotionele instelling een belangrijke rol. Binnen het kader van allergie behandelen mag ik niet verzuimen de formule Alticon te vermelden.

Alticon:

Alticon ondersteunt het afweersysteem en zuivert het bloed en geeft zo pollen en andere allergenen, b.v. van huisdieren minder kans. Alticon is opgebouwd rond Albizia lebbeck. Deze boom komt voor in de Himalaya tot op 1200 meter boven de zeespiegel en geldt als één van de beste middelen voor het reinigen van het lichaam. Albizia lebbeck helpt gevoelige weefsels te beschermen en zorgt als belangrijk bestanddeel van Alticon voor het ondersteunende effect van de formule op de huid en de slijmvliezen van neus, longen en maag-darmkanaal.
Naast Albizia bestaat Alticon verder uit:
  • Melia azadirachta (Neem);
  • Pongamia glabra;
  • Centella asiatica;
  • Psoralea corylifolia;
  • Nigella sativa;
  • Spaeranthus indicus;
  • Cassia fistula en
  • Brassica alba.

Melkintolerantie, de visie van Ayurveda


Diverse instanties en diëtisten vertellen ons dat melk (zowel commerciële, gepasteuriseerde en gehomogeniseerde koemelk) een essentieel onderdeel van de voeding uitmaakt. Maar er zijn ook veel berichten en aanwijzingen dat ('moderne') melk de boosdoener is achter vele klachten en aandoeningen. In de Ayurveda wordt melk aangeprezen wegens haar bijzondere en tevens de gezondheid bevorderende kwaliteiten. Een deel van de sleutel van dit verhaal gevuld met tegenstellingen ligt in het gebruik van, in dit geval bij voorkeur rauwe, melk die eveneens op een verantwoorde (ayurvedische) wijze is bereid. Rauw betekent nu overigens niet dat de melk ongekookt gebruikt wordt. Ook rauwe melk dient gekookt te worden.

Melk en allergieën

Verschillende bronnen gaan ervan uit dat melk een belangrijke oorzaak van allergieën kan zijn. Melk bevat ongeveer 60 verschillende proteïnen waarvan er minstens 30 bekend staan als mogelijke veroorzakers van allergische reacties. Ook van cerebrale allergie wordt aangenomen dat het kan ontstaan als gevolg van gebruik van melk. Dit alles kan leiden tot de volgende klachten en symptomen:

Welke stoffen kunnen verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van allergie?

  • De aanwezigheid van antibiotica in melk.
  • Hoge concentraties van bestrijdingsmiddelen uit de landbouw en ander gif in melk.
  • Verhoogd progesterongehalte in de melk.
  • Kleine vetmoleculen, door homogenisatie, in melk.
Melk bevat kalk en dat is goed voor het lichaam. Echter als de melk niet goed verteerd kan worden dan geldt dat ook voor de kalk in de melk. De kalk in melk is in principe niet makkelijk opneembaar voor het menselijk lichaam. Eiwitten en een hoog fosforgehalte in melk zijn daar deels verantwoordelijk voor. Kalk zoals van planten en groenten met groene bladeren is veel makkelijker opneembaar. Het is bekend dat een dieet dat veel vlees en melk bevat sneller kan leiden tot osteoporose dan een meer uitgebalanceerd dieet.

Alternatieven voor melk


Indien de consumptie van melk niet mogelijk is wat kunnen we dan gebruiken als deze toch wel populaire drank wegvalt, eventueel slechts tijdelijk? Ayurveda gaat ervan uit dat melk een affiniteit heeft met de Rasa Dhatu ofwel lymfe en bloedplasma en tevens met de Shukra Dhatu, het reproductieweefsel. Voor die weefsels en vloeistoffen kan melk b.v. als remedie worden ingezet. Ook daar geldt: wat zijn de alternatieven wanneer melk niet goed verdragen wordt? Hieronder volgen enkele alternatieve mogelijkheden:
  • Water. Water is goed voor iedereen. Let er echter op dat de kwaliteit en temperatuur van het water goed is. Warm of lauw water is het beste voor het lichaam. Verkies water op kamertemperatuur boven koud of, erger nog, ijskoud water (koelkast).
  • Vruchtensappen. Houdt bij de keuze van een vruchtensap rekening met de individuele constitutie. Mix geen vruchtensappen met ander voedsel. Meestal vormt dit een incorrecte voedselcombinatie.

Melk-achtige alternatieven:

  • Melk van andere dieren, zoals geitenmelk en schapenmelk. Ze zijn beide minder allergeen.
  • Sojamelk. Sojamelk, het woord zegt het al, is melk die gemaakt wordt van sojabonen. Bonen zijn Vata-verergerend dus dit is niet goed voor Vata-typen, noch voor personen die lijden aan Vata-klachten. Verder zijn er helaas veel mensen die inmiddels ook een allergie voor sojamelk hebben opgebouwd: opgepast met sojamelk dus!
  • Rijstdrank. Rijstdrank is melk gemaakt door rijst te koken in veel water en het geheel daarna te mixen met een blender. Rijstdrank (ricedrink) is ook kant en klaar in de winkel te koop.
  • Haverdrank, idem als rijstdrank maar dan natuurlijk bereid uit haver.
  • Amandelmelk, een voedzame drank gemaakt uit amandelen. Ook amandelmelk is kant en klaar te koop.

Overige maatregelen

Hier nog een tweetal maatregelen in verband met problemen ten aanzien van melkproducten of melk:
  • Toevoeging van lactase. Lactase is een melkverterend enzym dat de verteerbaarheid van melk en melkproducten verbetert.
  • Toevoegen van specerijen aan melkproducten. Dit toevoegen teneinde de vertering van melk te intensiveren. Meer hierover onder de ayurvedische bereiding van melk.

Andere melkproducten

Er worden veel andere melkproducten verkocht. Ieder product heeft zo zijn eigen kwaliteiten en eigenschappen. Hieronder geef ik een overzicht van producten:
  • Bewerkte commerciële melkproducten zoals drinkyoghurt en vruchtenyoghurt (in vrijwel alle denkbare smaken...): zoveel mogelijk vermijden of helemaal uit de voeding weglaten. Dit in verband met de vaak toegevoegde chemische substanties (stoffen, E-nummers!).
  • Yoghurt en natuurlijk yoghurtdranken (o.a. Lassi). Deze door fermentatie verkregen producten zijn over het algemeen beter verteerbaar dan andere melkproducten. Hieronder valt ook karnemelk.
  • Wei, dit is een waterachtige substantie die overblijft na het maken van kaas en boter. Dit is een licht verteerbare drank die gemakkelijker opneembaar is dan melk.
  • Kaas. De verteerbaarheid van kaas is afhankelijk van de soort. Zeer verse kaas (met name Paneer) is licht verteerbaar, oude kaas echter is zeer moeilijk verteerbaar.
  • Boter, bevat melkbestanddelen en verschaft ons onder andere vitamine B12.
  • Ghee, dit product bevat geen melkbestanddelen en kan dus gebruikt worden door mensen die lactose-intolerant zijn. Ghee bevat één van de meest gezonde vetten en naast vitamine B12 veel andere gezonde stoffen.

Het Ayurvedische perspectief


Door de Ayurveda wordt de melk als een gezond voedingsmiddel en remedie gezien. Hier volgt een korte introductie op de ayurvedische visie ten aanzien van de kwaliteiten en gebruik van melk en melkproducten.
Ten eerste is het van belang om biologische volle melk te gebruiken die zo natuurlijk mogelijk verkregen is. Tegenwoordig is deze rauwe melk echter moeilijk te verkrijgen. Er is een wereld van verschil tussen rauwe melk en commerciële, bewerkte en soms welhaast geplastificeerde (zoals bij ultra hoog verhitte) melk. Overigens dient ook rauwe melk gekookt te worden. Koken helpt bij het doden van bepaalde bacteriën, maar ook denatureert het koken eiwitten in de melk, hetgeen de vertering ervan makkelijker maakt. In ayurvedische terminologie kan je zeggen dat koken zorgt voor meer Agni in de melk.

Melk wordt ayurvedisch gezien als voedsel, een voedingssubstantie, een tonicum, een middel om eetlust op te wekken. Ook wordt melk gezien als een remedie tegen veel aandoeningen en symptomen. Koemelk werkt balancerend op Vata en Pitta, maar kan echter Kapha verergeren. Natuurlijke zure vormen van melk kunnen makkelijker verteerbaar zijn. Voorbeelden hiervan zijn yoghurt en karnemelk. Karnemelk is goed voor Vata, zoete Lassi is goed voor Pitta en de zoute Lassi is oké voor Kapha. Yoghurt is slijmvormend en kan problemen vervoorzaken voor Kapha. Een goede remedie hiervoor is het verdunnen van de yoghurt en het toevoegen van specerijen zoals gember, peper en andere verhittende kruiden. Paneer, ofwel zeer verse kaas die eenvoudig zelf te maken is, wordt gemaakt van zure melk of melk waaraan zure stremsels zijn toegevoegd. Boter (geen margarine) dient in matige hoeveelheden genuttigd te worden. Ghee, dit is geklaarde boter, staat bekend om haar zeer voedzame en zelfs medicinale werking. Ghee is aanvaardbaar voor alle Dosha's. Kapha typen dienen echter matig te zijn in het gebruik van ghee.

Remedies bij melkintolerantie:

De Ayurveda kent tal van kruidensamenstellingen die nuttig kunnen zijn voor mensen die een melk-intolerantie hebben of die allergisch op melkproducten reageren. Bij deze klachten zijn met name de ayurvedische remedies goed die een positief effect hebben op zowel de absorptie als assimilatie door middel van het stimuleren van Agni. Ook remedies die een positief effect hebben op de peristaltiek door middel van het in balans brengen van Samana Vayu kunnen zeer nuttug zijn.
Heel vaak vindt men als Agni-stimulerende bestanddelen bekende ayurvedische kruiden zoals Zingiber officinale (Sunthi) en Syzygium aromaticum (Lavanga) in zo'n complexpreparaat of remedie. Kruiden die een modulerend effect op de peristaltiek hebben zijn Withania somnifera (Ashwagandha) en Commiphora mukul (Guggulu). Ayurvedische complexpreparaten die Agni stimuleren en Samana Vaya in balans brengen - en zodoende de vorming van Ama in het maag-darmkanaal tegengaan - hebben een optimaal effect in combinatie met andere anti-allergie formules. Deze formules bestrijden ook meer lokaal een intolerantie en richten zich op de vaak sterkere, reactieve intolerantie-processen zoals die zich ook bij een melkintolerantie kunnen afspelen.

Saminayur:

Door het Saminayur preparaat wordt de werking van de voor de spijsvertering in het lichaam benodigde enzymen ondersteund. Hierdoor verbetert niet alleen de vertering van bijvoorbeeld melk en melkproducten maar ook de opname van voedingsstoffen. Daarnaast heeft deze kruidenremedie ook nog een gunstig effect op de darmflora. De algemene dosering is drie maal daags 1 pil na de maaltijd.

Op deze pagina heeft u wat over allergie, intolerantie en hoe de Ayurveda hier naar kijkt kunnen lezen. Daarnaast kregen verschillende ayurvedische kruiden en preparaten een plekje op deze pagina. Op deze website vindt u nog een pagina over allergie en acupunctuur volgens de TCM, de traditionele Chinese geneeswijzen (TCG). Verder is er ook nog een pagina over allergie en overgevoeligheid zoals astma, eczeem, hooikoorts en voedselallergie.
Omhoog